Τα λάθη της Μαντλίν Ολμπράιτ

Όταν στις 30 Μαρτίου, σε ειδική τιμητική εκδήλωση, ο πρόεδρος Κλίντον έπλεκε
το εγκώμιο του πρώην υπουργού Εξωτερικών Ουόρεν Κρίστοφερ για τις επιτυχίες
του στο Μεσανατολικό, πολλοί ήταν αυτοί στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ που σκέφτονταν
με κάποια νοσταλγία τις μέρες που επικεφαλής τους ήταν ο λεγόμενος… «γκρίζος υπουργός».

Οι βομβαρδισμοί στο Κοσσυφοπέδιο βρίσκονταν σε εξέλιξη για περισσότερο από μία
εβδομάδα και ήταν φανερό πλέον ότι οι εκτιμήσεις της υπουργού Εξωτερικών
Μαντλίν Ολμπράιτ, ότι ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς θα υποχωρούσε αμέσως στη
στρατιωτική πίεση του ΝΑΤΟ, ήταν εκτός πραγματικότητας.

Ευθύνες

Σήμερα, καθώς οι επιχειρήσεις στο Κοσσυφοπέδιο βρίσκονται πλέον στην τρίτη
τους εβδομάδα και το αδιέξοδο στην υπόθεση είναι πλέον φανερό, ολοένα και
περισσότερα μέσα ενημέρωσης στην Αμερική επιρρίπτουν σοβαρές ευθύνες στην
πρώτη γυναίκα υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ. Μάλιστα η «Ουάσιγκτον Ποστ» που
θεωρείται η εφημερίδα με τις στενότερες, ίσως, σχέσεις με το διπλωματικό
κατεστημένο στην αμερικανική πρωτεύουσα, έφτασε να γράφει σε πρωτοσέλιδο
ρεπορτάζ της ότι η κυρία Ολμπράιτ έκρινε λανθασμένα τις προθέσεις του
Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Η εφημερίδα χαρακτήρισε τους βομβαρδισμούς στο
Κοσσυφοπέδιο «πόλεμο της κυρίας Ολμπράιτ» και υποστήριξε ότι τόσο η υπουργός
Εξωτερικών όσο και οι σημαντικότεροι σύμβουλοί της εκτίμησαν λανθασμένα πως ο
πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας θα συμπεριφερόταν σαν «ψευτονταής», που μετά τις
πρώτες «σφαλιάρες» θα έκανε πίσω.

Η πεποίθηση αυτή της κυρίας Ολμπράιτ, που έσπρωξε την Αμερική και το ΝΑΤΟ να
προχωρήσουν στη στρατιωτική επίθεση κατά της Γιουγκοσλαβίας, χωρίς
προηγουμένως να έχουν γίνει προετοιμασίες για ενδεχόμενη αντίσταση της
σερβικής πλευράς, οφείλεται στο γεγονός ότι ο κ. Μιλόσεβιτς δέχτηκε να
υπογράψει τη συμφωνία του Ντέιτον για τη Βοσνία ύστερα από βομβαρδισμούς λίγων
μόνο ημερών.

Άλλο Βοσνία άλλο Κόσοβο

Κανείς, ωστόσο, από την αμερικανική διπλωματική ηγεσία δεν μπόρεσε να
αντιληφθεί αυτό που είναι κοινός τόπος για κάθε Έλληνα: ότι η απόσχιση της
Βοσνίας από τη Γιουγκοσλαβία έχει πολύ μικρότερη σημασία από ό,τι η απόσχιση
του Κοσσυφοπεδίου από τη Σερβία.

«Γκάφα»

Η «γκάφα» της υπουργού Εξωτερικών δίνει την ευκαιρία στο κατεστημένο της
Ουάσιγκτον να θυμηθεί και πάλι τα όχι και λίγα λάθη της στην εξωτερική
πολιτική, που δημιουργούν πλέον σοβαρά ερωτηματικά για τις ικανότητές της.

Η κυρία Ολμπράιτ, που πριν αναλάβει το υπουργείο Εξωτερικών είχε χρηματίσει
πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στα Ηνωμένα Έθνη ­ ύστερα από επιμονή της
Χίλαρι Κλίντον ­ από ακαδημαϊκής απόψεως δεν θεωρείται και καμιά αυθεντία στα
θέματα των διεθνών σχέσεων.

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι μετά τόσα χρόνια που ασχολείται με θέματα
εξωτερικής πολιτικής, εξακολουθεί κάθε φορά που κάνει δηλώσεις στον Τύπο να
τις διαβάζει λέξη προς λέξη από ένα γραπτό κιτάπι που έχει μπροστά της.

Αποτυχίες

Όπως, μάλιστα, έλεγαν αναλυτές στην Ουάσιγκτον σήμερα, «επί ημερών Ολμπράιτ»:

* Το Μεσανατολικό εξακολουθεί να μένει στάσιμο (παρά τις αγωνιώδεις προσωπικές
προσπάθειες του προέδρου Κλίντον να δώσει νέα ώθηση στις σχέσεις Ισραήλ –
Παλαιστίνης με την πρόσφατη συμφωνία στο Γουάι Μιλς).

* Οι σχέσεις ΗΠΑ – Ιράκ βρίσκονται στο χειρότερο, μετά τον πόλεμο του Κόλπου,
σημείο τους. Μάλιστα μετά τον βομβαρδισμό του Ιράκ, που είχε ως αποτέλεσμα την
απαγόρευση από το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν της επιστροφής στη Βαγδάτη των
επιθεωρητών του ΟΗΕ, η δυνατότητα της αμερικανικής πλευράς να ελέγξει την
κατασκευή όπλων μαζικής καταστροφής από το Ιράκ έχει μειωθεί σοβαρά.

* Οι σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας βρίσκονται σε πολύ χαμηλό σημείο όχι μόνο λόγω της
έναρξης των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στο Κοσσυφοπέδιο χωρίς την προηγούμενη
έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά και την υπόθεση διαρροής μυστικών
υψηλής τεχνολογίας της αμερικανικής πλευράς στο Πεκίνο.

* Οι σχέσεις ΗΠΑ – Ρωσίας βρίσκονται σε εκρηκτικό σημείο, κυρίως λόγω της
παντελούς αδιαφορίας που έδειξε η Ουάσιγκτον για έναν φίλο της Ρωσίας, όπως
είναι η Γιουγκοσλαβία.

Δεν είναι, όμως, μόνο τα λάθη στην εξωτερική πολιτική που έχουν κάνει την
κυρία Ολμπράιτ να έχει πολύ χαμηλή δημοτικότητα ανάμεσα στους γραφειοκράτες
της Ουάσιγκτον. Είναι και ο χαρακτήρας της. Η πρώην καθηγήτρια του
Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν της Ουάσιγκτον, με ειδικότητα σε θέματα Ανατολικής
Ευρώπης, είναι πολύ απότομη στη συμπεριφορά της και δημιουργεί συχνά εντάσεις
ακόμη και με τους άμεσους συνεργάτες της. Ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων
Κόλιν Πάουελ γράφει στην αυτοβιογραφία του πως όταν εκείνος έδειξε σκεπτικισμό
για τη χρήση στρατιωτικών δυνάμεων σε κάποια μεριά του πλανήτη, η Ολμπράιτ τού
είχε πει κάποια στιγμή με επιτακτικό ύφος «Μα επιτέλους αν δεν θέλετε να
χρησιμοποιήσετε όλον αυτό τον εξοπλισμό, τι τον έχετε και τον πληρώνουμε
εμείς…». Σκεπτικισμό, όμως, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε προκαλέσει και η
απόφασή της να τοποθετήσει στη θέση του εκπροσώπου Τύπου της αμερικανικής
διπλωματίας όχι κάποιο διπλωμάτη αλλά τον «εκλεκτό» της Τζέιμς Ρούμπιν,
περνώντας έτσι το μήνυμα ότι έχει έναν πολύ στενό κύκλο συνεργατών τους
οποίους εμπιστεύεται. Ερωτηματικά έχει δημιουργήσει ακόμη η «ανακάλυψη», μόλις
πριν από δύο χρόνια, της Τσεχοσλοβάκας στην καταγωγή υπουργού, ότι οι
παππούδες της ήταν Εβραίοι οι οποίοι βρήκαν τραγικό θάνατο στο Ολοκαύτωμα.

Η κυρία Ολμπράιτ, που όταν ήταν παιδί πήρε δύο φορές τον δρόμο της προσφυγιάς,
έχει μία έμμονη ιδέα, όπως έγραψε η «Ουάσιγκτον Ποστ». «Πιστεύει ότι οι ΗΠΑ
και οι σύμμαχοί της πρέπει να ενωθούν για να ελέγξουν την επιθετικότητα από
όπου κι αν προέρχεται, ιδιαίτερα όμως στην Ευρώπη. Γιατί αν δεν το κάνουν,
τότε οι συγκρούσεις θα γενικευτούν».

Η πεποίθησή της αυτή φαίνεται πως την οδήγησε να κάνει ένα τόσο σοβαρό λάθος
εκτίμησης στην περίπτωση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς…