ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δεν φταίει η πολιτική

Με δυσάρεστη έκπληξη διάβασα δηλώσεις οικονομικού παράγοντα, ο οποίος μίλησε
για την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας, καθώς και για την πρόοδο του
τραπεζικού συστήματος, που μια σειρά συναλλαγών του τις κάνει ήδη σε ευρώ. Και
από την άλλη, ο ίδιος σχολίασε την καθυστέρηση του πολιτικού μας συστήματος.
Το οποίο περί άλλα τυρβάζει. Έως εδώ καλώς. Στη συνέχεια όμως αμφισβήτησε
αυτήν καθαυτή τη χρησιμότητα της πολιτικής. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά ως
φαίνεται συνολικώς στον σύγχρονο κόσμο.

Υποστηρίζοντας ότι δεν είναι σπάνιο οι αποφάσεις μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών
να έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από αποφάσεις ορισμένων κρατών.

Είναι αλήθεια ότι οι προϋπολογισμοί ορισμένων μεγάλων πολυεθνικών είναι
μεγαλύτεροι από τους προϋπολογισμούς ορισμένων κρατών. Συνεπώς, μεγαλύτερη
είναι και η πολιτική ισχύ τους.

Αλήθεια είναι, επίσης, ότι ακόμη και οι γιγάντιες πολυεθνικές εταιρείες είναι
πιο ευέλικτες και προσαρμοστικές στα νέα θεσμικά, τεχνικά και οικονομικά
περιβάλλοντα από ό,τι τα μικρά ή μεγάλα κράτη.

Αρκούν όμως όλα αυτά για να αισθανθεί κανείς την ανάγκη παραμερισμού της πολιτικής;

Απαντώ αρνητικά και εξηγούμαι αμέσως.

Στα δημοκρατικά πολιτεύματα υπάρχει πάντα μία απώλεια χρόνου ανάμεσα αφενός
στη λήψη μία πολιτικής απόφασης από τα αρμόδια κρατικά όργανα και αφετέρου
στην εφαρμογή της.

Γιατί; Διότι από την πολιτική απόφαση εξαρτάται η ικανοποίηση μιας σειράς συμφερόντων.

Πρώτον, του δημοσίου συμφέροντος, του κοινού καλού.

Δεύτερον, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Που συνήθως δεν είναι μονοπωλιακά,
αλλά ποικίλα και ανταγωνιστικά μεταξύ τους.

Τρίτον, τα συμφέροντα των ομάδων πίεσης (συνδικάτα, επιστημονικές ενώσεις κ.λπ.).

Τέταρτον, τα «συμφέροντα» των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Μάλιστα, όλα αυτά
τα συμφέροντα, κυρίως τα οικονομικά, έχουν σχέση ή ελέγχουν τα ΜΜΕ και δι’
αυτών αντλούν από την κοινή γνώμη.

Έτσι, η εφαρμογή της πολιτικής απόφασης προϋποθέτει αφενός στάθμιση των
αντιτιθεμένων συμφερόντων και αφετέρου επιμονή και ίσως και συγκρούσεις για
την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Ήδη, όμως, περιγράφονται οι
διαδικασίες της κοινωνικής και πολιτικής δημοκρατίας. Που είναι μεν
χρονοβόρες, αλλά έχουν κριθεί από τον πολιτικό πολιτισμό μας ως αναγκαίες.

Αυτές τις αναπόφευκτες δυσχέρειες φυσικά δεν τις έχει ο ιδιωτικός τομέας. Και
συνεπώς μπορεί να κομπάζει για την ταχύτητά του και να μέμφεται την πολιτική
για επιζήμιες καθυστερήσεις.

Στην Ελλάδα, βέβαια, η απώλεια χρόνου στον δημόσιο τομέα και στην πολιτική
είναι πολύ μεγάλη και αδικαιολόγητη. Δεν πηγάζει όμως από την πολιτική και
κοινωνική δημοκρατία, αλλά από τις στρεβλώσεις της. Γραφειοκρατία, συχνές
αλλαγές και ανικανότητα πολλών υπουργών, κλεφτοπόλεμος των συμφερόντων,
συντεχνιασμός των ομάδων πίεσης και περιφρόνηση του δημοσίου συμφέροντος. Αυτά
είναι τα αίτια της αδικαιολόγητης απώλειας χρόνου στη χώρα μας. Ο αγώνας για
να ξεπεραστούν αυτές οι αδυναμίες είναι πολιτική υποχρέωση όλων. Του κράτους
και της κοινωνίας.

Αν οι ανωτέρω σκέψεις είναι σωστές, είναι άλλο πράγμα να μάχεται κανείς
εναντίον των στρεβλώσεων και τελείως άλλο πράγμα να μέμφεται την ίδια την
πολιτική και κοινωνική δημοκρατία. Εκτός και αν αυτός που αμφισβητεί τελικώς
τη δημοκρατία και τις ανάγκες της δεν μπορεί να διακρίνει ορισμένες απολύτως
ευδιάκριτες διαφορές. Το παρήγορο, βέβαια, είναι ότι τέτοιες σκέψεις δεν
καθορίζουν τη συλλογική στάση των οικονομικώς ισχυρών.

Ο Ανδρέας Ν. Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.