Τα σχέδια επέκτασης των ελληνικών τραπεζών

Ο πρωταρχικός στόχος των ελληνικών τραπεζών είναι η ισχυροποίησή τους στην
εγχώρια αγορά. Το επόμενο βήμα είναι η εξάπλωσή τους στην ευρύτερη γεωγραφική
περιοχή, με απώτερο στόχο τα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα της Ευρώπης και
των ΗΠΑ

Οι ελληνικές τράπεζες ψάχνουν τον δρόμο για να αντιμετωπίσουν την ευρωπαϊκή
πρόκληση και να εδραιωθούν στα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα του κόσμου. Το
στίγμα της διεθνοποίησης των ελληνικών τραπεζών δίνει, με δηλώσεις του στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Καρατζάς, ο οποίος
επισημαίνει ότι «το άνοιγμα προς την ευρωπαϊκή αγορά προϋποθέτει την επέκταση
των ελληνικών τραπεζών στις γειτονικές χώρες και στη συνέχεια, αφού
διατηρήσουν την ισχυρή τους θέση στο εσωτερικό, θα προσπαθήσουν να αποκτήσουν
ισχυρή παρουσία στα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα της Ευρώπης και των
διεθνών αγορών».Ήδη, στα πλαίσια της διεθνοποίησής τους, δηλαδή προς την
ενίσχυση της θέσης τους και την επέκταση στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή,
κινείται το σύνολο σχεδόν των εμπορικών τραπεζών στην Ελλάδα, ενώ στη
στρατηγική της ενίσχυσης, εν όψει του επερχόμενου ευρωπαϊκού ανταγωνισμού,
εντάσσεται και το ενδιαφέρον των τριών «μνηστήρων» της Ιονικής Τράπεζας. Ο
δρόμος που έχουν να διανύσουν οι ελληνικές τράπεζες, για να γίνουν
υπολογίσιμες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι ακόμα μακρύς. Αυτό αποκαλύπτουν τα
νούμερα της κατάταξης των 1.000 τραπεζικών ιδρυμάτων του κόσμου, από το ειδικό
διεθνές περιοδικό «The Banker», τον Ιούλιο του 1998. Οι ελληνικές τράπεζες
κατείχαν θέσεις μεταξύ της 200ής και της 990ής. Η κατάταξη είχε γίνει με βάση
τη «δύναμη» των τραπεζών και ως κριτήριο χρησιμοποιήθηκαν τα λεγόμενα κεφάλαια
πρώτης τάξης, στα οποία περιλαμβάνονται οι κοινές τους μετοχές, τα αποθεματικά
τους και τα κέρδη που μεταφέρονται εις νέο. Αν και τα στοιχεία που
χρησιμοποιούνται είναι του 1997 και δεν λαμβάνουν υπόψη αυξήσεις μετοχικών
κεφαλαίων και μετοχικές συνεργασίες που έγιναν στη διάρκεια του 1998 από
τραπεζικά ιδρύματα, είναι ενδεικτικά της θέσης των ελληνικών τραπεζών στον
στίβο του τραπεζικού ανταγωνισμού. Έτσι, στη σχετική κατάταξη, η Εθνική
Τράπεζα βρίσκεται στη 218η θέση μεταξύ των τραπεζών του κόσμου. Ακολουθούν η
Alpha Τράπεζα Πίστεως (301η θέση), η Αγροτική (375η θέση) και άλλες τέσσερις
εμπορικές τράπεζες (Εμπορική, Τράπεζα Εργασίας, Ιονική και Κρήτης).

Η κατάταξη αυτή και οι θέσεις που καταλαμβάνουν οι ελληνικές τράπεζες μεταξύ
των τραπεζικών ιδρυμάτων του κόσμου δείχνει ουσιαστικά τον δρόμο που θα πρέπει
να διανύσουν τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα προκειμένου να γίνουν
ανταγωνιστικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι οικονομικοί αναλυτές, όμως, θεωρούν ότι τα στοιχεία από μόνα τους μπορούν
να δώσουν ­ έως έναν βαθμό ­ τις προοπτικές αλλά και τους στόχους που θα
ακολουθήσουν τα τραπεζικά ιδρύματα τον 21ο αιώνα. Το σίγουρο είναι, όπως
επισημαίνουν τραπεζικά στελέχη, ότι με τα δεδομένα αυτά οι ελληνικές τράπεζες
δεν μπορούν να σταθούν και να ανταγωνιστούν τα ευρωπαϊκά τραπεζικά μεγαθήρια.

Η στρατηγική

Τραπεζίτες, τραπεζικά στελέχη και εκπρόσωποι της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών,
μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» για την ευρωπαϊκή προοπτική των ελληνικών τραπεζών,
υπογράμμιζαν σε όλους τους τόνους ότι προτεραιότητα είναι η ισχυροποίηση κατ’
αρχήν στην εσωτερική αγορά.

Στη συνέχεια, επισημαίνουν ότι θα πρέπει τα ελληνικά τραπεζικά ιδρύματα να
προβάλουν τα πλεονεκτήματά τους και να εκμεταλλευτούν τις αγορές στις οποίες
μπορούν να τα καταφέρουν με μεγάλη επιτυχία και να παίξουν ηγετικό ρόλο. Σε
όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η προσπάθειά τους για επέκταση στην Ευρώπη
και στα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα του κόσμου, όπως είναι το Λονδίνο και
οι ΗΠΑ. Το πιστωτικό σύστημα είναι αυτό που θα δεχθεί πρώτο τις επιπτώσεις από
τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό. Η μάχη του ανταγωνισμού θα παιχθεί τόσο με τις
μεγάλες όσο και με τις μικρές και ευρωπαϊκές τράπεζες, που έχουν πολλά και
σημαντικά «κανάλια» διασύνδεσης στις διεθνείς αγορές και στα μεγάλα
χρηματοοικονομικά κέντρα του κόσμου.

Χάνουν ένα πλεονέκτημα

Όμως, το μεγαλύτερο πρόβλημα των ελληνικών τραπεζών είναι ότι χάνουν το
πλεονέκτημα της δραχμής. Το πλεονέκτημα αυτό, ύστερα από το 2001, θα αποτελεί
παρελθόν για τις ελληνικές τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος εξασφάλισης
χρήματος θα προσδιορίζεται από το επιτόκιο του ευρώ και την πιστοληπτική
ικανότητα κάθε τράπεζας. Έτσι όλες οι τράπεζες, ελληνικές και ξένες, θα
γεμίσουν τα ταμεία τους με ευρώ για να χρηματοδοτούν τους πελάτες τους αλλά
και για να επενδύουν οι ίδιες.

Αυτό, άλλωστε, είχε επισημάνει και ο πρόεδρος της Alpha Τράπεζας Πίστεως κ. Γ.
Κωστόπουλος, ο οποίος είχε αναφερθεί για τον κίνδυνο να χαθούν οι μεγάλες
επιχειρήσεις από το πελατολόγιο των ελληνικών τραπεζών.

Γνώση και διασυνδέσεις

Γεώργιος Προβόπουλος: Η μάχη των ελληνικών τραπεζών θα επικεντρωθεί σε πελατοκεντρικά συστήματα, στο marketing και στις πωλήσεις.Γεώργιος Μιχελής: Ο ανταγωνισμός των ελληνικών τραπεζών θα επικεντρωθεί στην ελληνική αγορά, ενώ ο ρόλος τους θα είναι περιφερειακός στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.Ιωάννης Μάνος: Οι συγχωνεύσεις στην Ευρώπη αφορούν μεγάλες υπερ-περιφερειακές ή εθνικές τράπεζες, που είναι εδραιωμένες λειτουργικά και χρηματοοικονομικά

Το παράδειγμα αυτό αποτελεί μόνο μία πλευρά των εξελίξεων. Τα ίδια τραπεζικά
στελέχη, μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», απαρίθμησαν μια σειρά άλλων προβλημάτων
και προκλήσεων, ταυτόχρονα. Ενδεικτικά αναφέρονται η τεχνολογία, η
τεχνογνωσία, οι γνωριμίες και οι σχέσεις μιας ελληνικής τράπεζας στο
εξωτερικό. Διότι, για παράδειγμα, όταν μία μεγάλη ελληνική εταιρεία θέλει να
χρηματοδοτήσει μια επένδυση, δεν είναι απαραίτητο να απευθυνθεί στο ελληνικό
Χρηματιστήριο, στην ελληνική αγορά επιχειρηματικών ομολόγων ή στις ελληνικές
τράπεζες. Μπορεί να ζητήσει χρηματοδότηση από ξένες τράπεζες ή να εκδώσει
ομόλογα σε ξένες αγορές ή να εισαγάγει τις μετοχές της σε ξένο χρηματιστήριο.
Σε αυτή, λοιπόν, την περίπτωση, δεν παίζει πρωταρχικό ρόλο το μέγεθος μιας
ελληνικής τράπεζας στην εγχώρια αγορά, αλλά οι γνώσεις της και οι διασυνδέσεις
της στις διεθνείς αγορές, ώστε να αναλάβει την αναδοχή και την έκδοση με
ανταγωνιστικό κόστος και με επιτυχία. Έτσι, πέρα από την ενδυνάμωση των
ελληνικών τραπεζών, είναι απαραίτητες και οι συνεργασίες με διεθνείς ομίλους,
που ήδη έχουν αρχίσει. Ενδεικτικά αναφέρεται η στρατηγική κίνηση της EFG
Eurobank, η οποία ανήκει στον διεθνή όμιλο Consolidated Eurofinance Holdings,
με την Deutsche Bank, της Τράπεζας Πειραιώς με την Tokyo-Mitsubishi και την
Allianz, όπως και η ίδρυση θυγατρικών τραπεζών στο εξωτερικό.

Για παράδειγμα, αναφέρεται η National Bank of Greece International της Εθνικής
Τράπεζας, η οποία επεκτείνεται και στα Βαλκάνια. Παρόμοια κίνηση έχει κάνει
και η Alpha Τράπεζα Πίστεως με την Alpha Bank London, Alpha Bank Jersey και
Banca Bucuresti. Σε αυτά τα πλαίσια, μεγάλη κινητικότητα παρατηρείται και στο
διεθνές περιβάλλον με στρατηγικές συμμαχίες, συγχωνεύσεις και εξαγορές, κατά
τις οποίες, κυρίως, οι εμπορικές τράπεζες «πλησιάζουν» επενδυτικές.
Παραδείγματα αποτελούν η εξαγορά της Morgan Grenfell, που αποτελεί σήμερα το
επενδυτικό τμήμα της Deutsche Bank, η οποία έχει αγοράσει επίσης και την
Banker Trust. Πρόσφατα εκδηλώθηκε το «φλερτ» της ΒΝΡ με τη Societe Generale
και την Paribas. Αν και οι ελληνικές τράπεζες είναι με το ένα πόδι στην Ελλάδα
και το άλλο στο εξωτερικό, είτε με συνεργασίες είτε με αυτόνομη παρουσία,
έχουν ωστόσο θέσει τις προτεραιότητες και τη στρατηγική τους. Σε πρώτο στάδιο
είναι η ποιοτική, λειτουργική και οικονομική ενδυνάμωση στην εσωτερική αγορά.

Ο Γ. Προβόπουλος

Ο κ. Γεώργιος Προβόπουλος, καθηγητής και οικονομικός σύμβουλος στην Alpha
Τράπεζα Πίστεως, διατυπώνει την άποψη ότι «ο προβληματισμός των ελληνικών
τραπεζών εν όψει της ευρωπαϊκής πρόκλησης σχετίζεται κατ’ αρχήν με το μέγεθος,
με το οποίο επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακος και συγκράτηση των λειτουργικών
εξόδων.

Κατά δεύτερον, ο επερχόμενος ανταγωνισμός επιβάλλει την ικανοποίηση όλων των
αναγκών των πελατών με ποιότητα και με χαμηλό κόστος. Έτσι», καταλήγει ο κ.
Προβόπουλος, «η μάχη των ελληνικών τραπεζών θα επικεντρωθεί σε πελατοκεντρικά
συστήματα, στο marketing και στις πωλήσεις. Αυτό, όμως, απαιτεί αλλαγή του
προσανατολισμού, επενδύσεις, τυποποίηση προϊόντων και εκπαίδευση προσωπικού».
Όσον αφορά την κινητικότητα που παρατηρείται τόσο στη διεθνή όσο και στην
ελληνική τραπεζική αγορά, ο κ. Προβόπουλος επισημαίνει: «Μέχρι στιγμής δεν
έχουν προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό στενές συνεργασίες ελληνικών τραπεζών με
διεθνείς ομίλους και η κίνηση της Deutsche Bank μπορεί να θεωρηθεί ως
προάγγελος. Εκτιμώ ότι οι τράπεζες θα προχωρήσουν πρώτα σε εσωτερικές
συμμαχίες, ενώ σε διεθνές επίπεδο θα κατέχουν εξέχουσα θέση οι μεγάλες
αμερικανικές επενδυτικές τράπεζες και οι εμπορικές θα έχουν τοπικό χαρακτήρα».

Ο Γ. Μιχελής

Ο γενικός διευθυντής της Εμπορικής Τράπεζας κ. Γεώργιος Μιχελής διατύπωσε την
άποψη: «Πρωταρχικό ρόλο εν όψει της ευρωπαϊκής πρόκλησης των ελληνικών
τραπεζών είναι η εδραίωσή τους στην ελληνική αγορά. Εκτιμώ ότι ο ανταγωνισμός
θα είναι ισχυρός και θα επικεντρωθεί στην ελληνική αγορά. Παράλληλα, πιστεύω
ότι οι ελληνικές τράπεζες θα παίξουν περιφερειακό ρόλο στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι
με ισχυρή παρουσία στη ΝΑ Ευρώπη, τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα».

Ο Ι. Μάνος

Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών κ. Ιωάννης Μάνος δηλώνει
στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»: «Οι εξελίξεις στο ευρωπαϊκό σύστημα χαρακτηρίζονται σε αυτή
τη φάση από μεγάλες κινήσεις που οδηγούν σε συγχωνεύσεις μεγάλων τραπεζικών
ιδρυμάτων.

Χαρακτηριστικό αυτών των συγχωνεύσεων είναι ότι αφορούν μεγάλες
υπερ-περιφερειακές ή εθνικές τράπεζες, οι οποίες σήμερα είναι εδραιωμένες
λειτουργικά και χρηματοοικονομικά και έχουν σαφή πολιτική διεύρυνσης των
δραστηριοτήτων τους». Αναφερόμενος στον ελληνικό χώρο, ο κ. Μάνος τονίζει:

«Είναι ενδιαφέρον ότι στην εγχώρια αγορά διαπιστώνουμε μια προϊούσα
λειτουργική και οικονομική ενδυνάμωση των τραπεζών, η οποία σε συνδυασμό με
απαραίτητες συγχωνεύσεις και εξαγορές συνάδει με το ευρωπαϊκό τραπεζικό γίγνεσθαι».

«Πρώτος σταθμός οι γειτονικές χώρες»

Θεόδωρος Καρατζάς: Η ευρωπαϊκή προοπτική των ελληνικών τραπεζών στηρίζεται στην ισχυρή θέση τους στην ελληνική αγορά

«Η ευρωπαϊκή προοπτική των ελληνικών τραπεζών στηρίζεται στην εδραία θέση τους
στην εσωτερική αγορά. Ύστερα προσβλέπουν στην Ευρώπη, προσέχοντας όμως να
διατηρήσουν τη θέση τους, πάλι, στην ελληνική αγορά. Το άνοιγμα προς την
ευρωπαϊκή αγορά θα γίνει με πρώτο σταθμό την επέκταση των ελληνικών τραπεζών
στις γειτονικές χώρες, δηλαδή στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια. Στη
συνέχεια, οι προσπάθειες θα κατευθυνθούν στην παρουσία των ελληνικών τραπεζών
στα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα».

Αυτό δήλωσε στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος
Καρατζάς, μιλώντας για την ευρωπαϊκή πρόκληση του ελληνικού τραπεζικού
συστήματος, αλλά και για τη στρατηγική που πρέπει να χαραχθεί για την
εκμετάλλευση των ευκαιριών και την ανάδειξη των πλεονεκτημάτων των ελληνικών τραπεζών.

Άλωστε, προς αυτή την κατεύθυνση κινείται ήδη η στρατηγική της Εθνικής
Τράπεζας, η οποία έχει προχωρήσει σε συγχωνεύσεις τραπεζών και εταιρειών του
ομίλου με στόχο την ισχυροποίηση της θέσης της στο εσωτερικό. Υπενθυμίζονται
οι στρατηγικές κινήσεις με την απορρόφηση της Κτηματικής Τράπεζας και της
Στεγαστικής, όπως και των ασφαλιστικών εταιρειών Αστέρα και Εθνικής.

Έτσι, ο όμιλος της Εθνικής Τράπεζας απαρτίζεται από 52 επιχειρήσεις από τις
οποίες ελέγχει 30 άμεσα και 22 έμμεσα.

Η Εθνική Τράπεζα όμως έχει και ισχυρή παρουσία στα Βαλκάνια με υποκαταστήματα,
όπως για παράδειγμα στα Τίρανα και στο Βουκουρέστι. Ταυτόχρονα, έχει παρουσία
στα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα με τη National Bank of Greece
International, τη Atlantic bank of New York, τη NBG Finance PLC-London, τη
Banque Nationale De Greece (France) S.Α., τη National Bank Of Greece (Canada),
τη South African Bank Of Athens LTD κ.λπ.