«Φωτιά» στον πληθωρισμό από το πετρέλαιο

Πρύτανης Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Το προηγούμενο Σάββατο, από τη θέση αυτή υποστηρίξαμε ότι η μέχρι τώρα θετική
πορεία των δεικτών στην κατεύθυνση της σύγκλισης για την ένταξη στην ΟΝΕ δεν
είναι διασφαλισμένη. Οι κίνδυνοι ανατροπής μπορεί να προέλθουν είτε από
εσωτερικές εξελίξεις (π.χ. αύξηση παροχών) είτε από εξωτερικούς παράγοντες.
Μια τέτοια εξωτερική απειλή φαίνεται να προέρχεται από την αύξηση της τιμής
του πετρελαίου, η οποία το τελευταίο δεκαπενθήμερο ξεπέρασε το 15%. Αν ληφθεί
υπόψη η συμμετοχή του πετρελαίου στη διαμόρφωση του δείκτη τιμών καταναλωτή, η
παραπάνω αύξηση αναμένεται να προκαλέσει άμεση άνοδο του δείκτη κατά περίπου
0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Όμως, επειδή το πετρέλαιο μετέχει στην παραγωγή
πληθώρας βασικών προϊόντων και υπηρεσιών, οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό
εκτιμάται ότι θα είναι αισθητά μεγαλύτερες. Ο λόγος βρίσκεται στο γεγονός ότι
οι αυξημένες τιμές πετρελαίου θα προκαλέσουν αύξηση του κόστους παραγωγής.

Λόγω των χρονικών υστερήσεων, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου θα επηρεάσει
τον πληθωρισμό ύστερα από τέσσερις έως έξι μήνες, δηλαδή το δεύτερο εξάμηνο
του τρέχοντος έτους που είναι περίοδος ιδιαίτερα κρίσιμη. Τη στιγμή που
γράφεται το κείμενο αυτό, δεν είναι γνωστή η τελική στάση των χωρών-μελών του
ΟΠΕΚ, που συνεδριάζουν στη Βιέννη, αναφορικά με την πολιτική περιορισμού της
παραγωγής πετρελαίου την οποία θα ακολουθήσουν. Στόχος τους φαίνεται να είναι
ο περιορισμός της ημερήσιας παραγωγής πετρελαίου κατά 2,4 εκατ. βαρέλια. Αν οι
χώρες αυτές κατορθώσουν να εφαρμόσουν πολιτική περιορισμού της παραγωγής στα
παραπάνω επίπεδα, τότε μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 15% έως 20%
είναι αναμενόμενη.

Μια τέτοια εξέλιξη θα φέρει σε δύσκολη θέση το οικονομικό επιτελείο της
κυβέρνησης. Διαφορετικά, ο κίνδυνος εκτροπής του πληθωρισμού από την
προγραμματισμένη πορεία είναι υπαρκτός και ασφαλώς θα δυσκολευθεί η ένταξη της
χώρας στην ΟΝΕ. Ως πλέον πιθανός τρόπος αντιμετώπισης νέας αύξησης των τιμών
του πετρελαίου θεωρείται η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα.
Αυτό θα οδηγήσει σε αναζήτηση πηγών αναπλήρωσης της απώλειας εσόδων που θα
προέλθει από ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Το επιτελείο της κυβέρνησης φαίνεται να στηρίζει τις ελπίδες του για
αντιμετώπιση τυχόν αποκλίσεων από τον στόχο του πληθωρισμού (που στο τέλος του
χρόνου πρέπει να βρίσκεται στο 2% και να παραμείνει στο ύψος αυτό για μεγάλο
διάστημα) σε δύο παράγοντες. Πρώτον, στην αισθητή πτώση του πληθωρισμού κατά
τον μήνα Απρίλιο που θα έλθει ως αποτέλεσμα της απορρόφησης της αύξησης των
τιμών που προηγήθηκε τον Μάρτιο του 1998 από την υποτίμηση της δραχμής. Ως
δεύτερη πηγή θεωρείται το πλεόνασμα των 250 δισ. δρχ. που προβλέπεται να
παρουσιάσει ο φετινός προϋπολογισμός. Η πτώση του πληθωρισμού τους προσεχείς
μήνες αναμένεται να είναι μεγάλη. Όμως, η πτώση αυτή θα είναι αποτέλεσμα του
γεγονότος ότι πέρυσι την ίδια περίοδο ο δείκτης είχε εκτιναχθεί στα ύψη (λόγω
υποτίμησης) και δεν θα είναι αποτέλεσμα βασικών μεταλλαγών στην οικονομία.
Αυτό σημαίνει ότι μετά το πρώτο κατρακύλισμα του δείκτη, ο πληθωρισμός θα
συνεχίσει να αντιστέκεται.