Η φυματίωση ξανάρχεται

Η φυματίωση απειλεί και πάλι την ανθρωπότητα, ενώ η χώρα μας, με μεγάλο
αριθμό μετακινουμένων ­ και μη εμβολιασμένων πληθυσμών ­ αντιμετωπίζει τα
τελευταία χρόνια ολοένα αυξανόμενο πρόβλημα.

Την εποχή που ο δόκτωρ Ρόμπερτ Κωχ ανακοίνωσε την σημαντικότατη ανακάλυψή του,
τον βάκιλο της φυματίωσης, στις 24 Μαρτίου του 1882, στην Ευρώπη και σε Βόρειο
και Νότιο Αμερική πέθαινε ένας σε κάθε επτά ανθρώπους από αυτή τη φονική ασθένεια.

Μέσα στον αιώνα που ακολούθησε όλοι πίστεψαν ότι η φυματίωση, χάρις στα ισχυρά
αντιφυματικά φάρμακα που ανακαλύφθηκαν στη συνέχεια, είχε νικηθεί και γι’ αυτό
την είχαν σχεδόν ξεχάσει ως το 1980. Εν τούτοις, παρά τις ελπίδες, η φυματίωση
δεν είχε ξεριζωθεί τόσο εύκολα. Σήμερα, 117 χρόνια αργότερα από την ανακάλυψη
του Κωχ που άνοιξε το δρόμο για την εξαφάνιση «του μεγαλύτερου φονιά των
ανθρώπων στην ιστορία», όπως χαρακτηρίζει τη φυματίωση ο Παγκόσμιος Οργανισμός
Υγείας, και παρά τα αποτελεσματικά φάρμακα και τις μεθόδους που έχει στο
οπλοστάσιό της η επιστήμη στις μέρες μας, ο εχθρός βρίσκεται πάλι προ των
πυλών μας.

Από το 1882 ως σήμερα υπολογίζεται ότι σκότωσε τουλάχιστον 200 εκατομμύρια
ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Και εκτιμάται ότι από σήμερα ως το 2020 σχεδόν ένα
δισεκατομμύριο επιπλέον άνθρωποι θα έχουν μολυνθεί από φυματίωση, 200
εκατομμύρια θα αρρωστήσουν και 70 εκατομμύρια θα πεθάνουν ­ αν δεν ενταθούν τα
μέτρα ελέγχου.

Σύμφωνα με στοιχεία της ΠΟΥ, η φυματίωση σκοτώνει σήμερα περισσότερους νέους
και ενηλίκους από οποιαδήποτε άλλη μολυσματική ασθένεια στον κόσμο, είναι
μεγαλύτερος φονιάς από ό,τι η ελονοσία και το AIDS μαζί και σκοτώνει
περισσότερες γυναίκες από ό,τι ο συνδυασμός όλων των ασθενειών που σχετίζονται
με τη μητρότητα. Τα αναλυτικά στοιχεία είναι ακόμη τρομακτικότερα:

* Κάθε λεπτό που περνάει ένας ακόμη άνθρωπος στον κόσμο μολύνεται από
φυματίώση ­ σχεδόν 1% του πληθυσμού της Γης κάθε χρόνο.

*Συνολικά, το ένα τρίτο του πληθυσμού της Γης έχει μολυνθεί με τον βάκιλο της
φυματίωσης και το 5-10% από αυτούς θα αρρωστήσει σε κάποια στιγμή της ζωής του
­ περίπου 7-8 εκατομμύρια το χρόνο. Καθένας από αυτούς που αρρωσταίνουν είναι
πιθανό να μολύνει άλλους 10-15 σε ένα χρόνο.

* Το ένα τρίτο από τους θανάτους που θα μπορούσαν να προληφθούν στις
αναπτυγμένες χώρες οφείλεται στη φυματίωση.

* Πάνω από ένα εκατομμύριο γυναίκες και πάνω από 100.000 παιδιά σε όλο τον
κόσμο θα πεθάνουν, άδικα, από φυματίωση.

* Το 80% των θυμάτων της φυματίωσης είναι στην πιο παραγωγική τους ηλικία.

Στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες ανεπτυγμένες χώρες, η φυματίωση παρουσίαζε
φθίνουσα πορεία ως το 1985. Έκτοτε η νοσηρότητα εμφανίζει μία αυξητική πορεία.
«Το πρόβλημα», τονίζει ο διευθυντής του Αντιφυματικού Τμήματος του νοσοκομείου
«Σωτηρία» κ. Στέλιος Καπετανέας, «άρχισε να είναι υπαρκτό και εάν δεν πάρουμε
γενναίες αποφάσεις, θα δημιουργήσουμε μία ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί».

Επισήμως, δηλώνονται κάθε χρόνο περίπου 1.000 κρούσματα (10-12 περιπτώσεις ανά
100.000 κατοίκους), ποσοστό που φαίνεται ότι στην πραγματικότητα είναι πολύ
μεγαλύτερο. «Δέν υπάρχει αξιόπιστο σύστημα καταγραφής, λέει ο κ. Καπετανέας,
αλλά οι διάφορες μελέτες διασταυρούμενες μεταξύ τους μιλούν για 30-45 νέα
κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους το χρόνο. Προς την ίδια κατεύθυνση συγκλίνουν
και τα στατιστικά του Αντιφυματικού Τμήματος τού «Σωτηρία» ­ 25-40 κρούσματα
ανά 100.000 κατοίκους.

Πάντως, όπως ανακοίνωσε χθες ο υφυπουργός Υγείας κ. Ν. Φαρμάκης, το υπουργείο
Υγείας έχει καταρτίσει ολοκληρωμένο πρόγραμμα επιτήρησης και ελέγχου της νόσου
σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και τις κατευθύνσεις της ΠΟΥ.

Οι βασικότερες αιτίες

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας καταγράφει ως βασικότερες αιτίες για την επιστροφή
της φυματίωσης, το AIDS, τη μετακίνηση πληθυσμών, αλλά και τη μείωση των
αντιφυματικών προγραμμάτων.

Το AIDS και η φυματίωση, αναφέρουν οι ειδικοί της ΠΟΥ, σχηματίζουν ένα
θανατηφόρο συνδυασμό και το καθένα από τα δύο επιταχύνει την εξέλιξη του
άλλου. Τό ένα τρίτο της αύξησης των κρουσμάτων φυματίωσης τα τελευταία πέντε
χρόνια μπορεί να αποδοθεί στο AIDS.

Επιπλέον, η ΠΟΥ αναφέρει σε σχετική έκθεσή της ότι στην εποχή μας:

* Το παγκόσμιο εμπόριο έχει 6πλασιαστεί και ο αριθμός αυτών που ταξιδεύουν με
αεροπλάνο έχει αυξηθεί κατά 17 φορές από το 1960.

*Ο αριθμός των προσφύγων και οι «ξεσπιτωμένοι» σε όλο τον κόσμο αυξήθηκαν
εννιά φορές την τελευταία 20ετία. Και είναι πιθανό το 50% εξ αυτών να έχει
προσβληθεί από φυματίωση που τη μεταδίδουν καθώς μετακινούνται από τόπο σε τόπο.

Ειδικότερα, στη χώρα μας, οι παράγοντες που έχουν συμβάλει στην επανεμφάνιση
του προβλήματος αυτού είναι: ο μεγάλος αριθμός μεταναστών που προέρχονται
κυρίως από τις χώρες με μεγάλα ποσοστά φυματίωσης, ο συγχρωτισμός πολλών
ατόμων στα νοσοκομεία, η φτώχεια, λιγότερο το AIDS και, τέλος, η χαλάρωση του
υποτυπώδους αντιφυματικού προγράμματος.