ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πολύτροπο και πολύμορφο

Μπορεί ο καθένας να προσεγγίσει και να αναλύσει το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ
κοιτάζοντάς το από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Ως όραμα ή ως παρόραμα. Ως
αξία ή ως απραξία.

Και είπε ο νέος εργάτης στη νέα συνεδρίαση:

«Σύντροφοι θα νικήσουμε»

Τίτου Πατρίκιου, Πορεία

Έτσι οι αρκετές εκατοντάδες των τιμητικώς προσκεκλημένων, που κάθησαν στα
μπροστινά καθίσματα κατά την τελετή έναρξης, σε άλλους γέννησαν υποψίες ότι
πρόκειται για ένα κατεστημένο υπερ-κομματικής ισχύος (το οποίο τροφοδοτεί την
κυβέρνηση με υψηλά στελέχη) και σε άλλους δημιούργησαν την πεποίθηση ότι το
ΠΑΣΟΚ επηρεάζει κύκλους και ανθρώπους πέραν του στενού κομματικού του χώρου
(αντλώντας ψηφοφόρους και από τους διανοούμενους ή επιχειρηματίες συντηρητικών αντιλήψεων).

Το ίδιο μπορεί να πει κανείς και για την ομιλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ.
Ορισμένοι την έκριναν ως ήπια, τεκμηριωμένη και συμφιλιωτική, ενώ δεν έλειψαν
και εκείνοι που την αξιολόγησαν ως απολίτικη, επίπεδη και διχαστική. Ως προς
τις λίστες, τη λογική και την ισορροπία των δυνάμεων στην Κεντρική Επιτροπή,
πολλοί πιστεύουν ότι είναι αναγκαία η ομοιογένεια (έστω και «κατευθυνόμενη»)
των καθοδηγητικών οργάνων για μια πλέον αποτελεσματική χάραξη και άσκηση
πολιτικής, διαφωνώντας με όσους ισχυρίζονται ότι έτσι φαλκιδεύεται η
δημοκρατία στις κομματικές διαδικασίες (αφού τα «καπέλα ευνοούν την καμαρίλα»
και δεν αφήνουν τους συνέδρους να ψηφίσουν κατά συνείδηση).

Από τη μια λοιπόν συμβιβασμοί, μισόλογα, υπαινιγμοί, σιωπές και ενοχές και από
την άλλη επιθετικός λόγος, καθαρές λύσεις, έντονα χειροκροτήματα και
αναγέννηση της ελπίδας για νέες εκλογικές νίκες. Ετερότητα και ενότητα
ταυτόχρονα. Πολύτροπο, λοιπόν, το ΠΑΣΟΚ. Πλησιάζει κάθε πρόβλημα από πολλές
πλευρές (ίσως και να το περικυκλώνει) και κάποια κρίσιμη στιγμή με ένα συνήθως
άτσαλο, αλλά συχνά καίριο, κτύπημα το «στριμώχνει στη γωνία» και απαλλάσσει
τον λαό και τον εαυτό του για αρκετό διάστημα από αυτό. Πολύτροπο, αλλά όχι
πάντα καλότροπο κόμμα το ΠΑΣΟΚ.

Είναι όμως και πολύμορφο κόμμα το ΠΑΣΟΚ. Δεν ξέρω αν αυτή η τόσο
αυτοματοποιημένη προσαρμογή του στα «χρώματα του περιβάλλοντος» δίνει σε
πολλούς την αίσθηση ότι πρόκειται για «κόμμα-χαμαιλέοντα». Ούτε είμαι σε θέση
να γνωρίζω αν το ευπροσάρμοστο της ηγεσίας του, προκειμένου να μη χάσουν την
εξουσία ή τις καρέκλες τους, παρασύρει και τα στελέχη, τα μέλη και τους
ψηφοφόρους ή αν ο λαός του ΠΑΣΟΚ «μυρίζεται» (με ικανότητα μάντη) το μέλλον
και καλεί την ηγεσία να εναρμονιστεί στα νέα δεδομένα.

Είτε έτσι είτε αλλιώς να το δούμε, το βέβαιο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε
μια διαρκή κίνηση. Τίποτα δεν φαίνεται να βαλτώνει, αλλά και κανένας δεν
χάνεται. Ο Ανδρέας ζει και ο (αντι-Ανδρέας) Κώστας Σημίτης βασιλεύει.

Ο σοσιαλισμός εκσυγχρονίζεται, την ίδια ώρα που ο εκσυγχρονισμός παίρνει μια
απόχρωση λαχανί. Ο Οτζαλάν χωνεύτηκε μέσα στην αύξηση της τιμής των μετοχών
και ο Αραφάτ ευλογεί τα (πρώην) διεθνιστικά αντανακλαστικά της εποχής
Παπανδρέου (υπό τας ευλογίας των ΗΠΑ;).

Όλοι χωράνε, ίσως και όλοι «θα πάρουνε» (μερίδιο σοσιαλιστικής κληρονομιάς ή
εκσυγχρονιστικής αισιοδοξίας). Ευρω-οικονομολόγοι και ελληνο-λόγιοι μαζί.

Και όμως αυτό το ΠΑΣΟΚ-γιουσουρούμ, όπου εύκολα πουλάει και αγοράζει κανείς
οτιδήποτε (από το παρελθόν του μέχρι το χρυσό του όνειρο), δεν έχει γίνει
παράρτημα κανενός Οίκου, δεν έχει χάσει τον λαϊκό του χαρακτήρα, δεν αφήνει
τον καιρό να το ξεπεράσει, δεν ωριμάζει, αλλά ούτε αρνείται να «πληρώσει» για
τα λάθη του, δεν φοβάται ακόμη και όταν μοιάζει να διασπάται, δεν τραυματίζει
άσκοπα τη Δημοκρατία.

Αυτό το πολύτροπο και πολύμορφο ΠΑΣΟΚ, το ΠΑΣΟΚ που μας πληγώνει και μας
θυμώνει, το φαινόμενο-ΠΑΣΟΚ ξεπερνάει την ιστορική του αναφορά, τους ηγέτες
του, τις δομές και διαδικασίες του και αρχίζει στη συνείδηση πολλών σχεδόν να
ταυτίζεται με το μέλλον της Ελλάδας. Το πόσο καλό ή κακό θα κάνει στο
πολίτευμα, στους θεσμούς, στην ιδεολογία, στην κοινωνία, στον κάθε Έλληνα αυτή
η οιονεί ταύτιση, μόνον ο μέλλοντας χρόνος μπορεί να μας αφηγηθεί.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.