Ο γιατρός που άγγιζε χωρίς γάντια φορείς του AIDS

Είχε μέσα του μια αποκοτιά αυτός ο άνθρωπος. Σε πολλούς έμοιαζε
απερισκεψία. Αλλά δεν ήταν. Τόλμη ήταν. Γενναιότητα. Και αποφασιστικότητα. Δεν
είναι τυχαίο, δεν είναι συγκυρία που ορφάνεψαν ξαφνικά, όχι μόνον η Μαρία και
οι λατρεμένες τους μικρές, η Σοφία και η Κατερίνα. Όχι μόνον οι συνάδελφοί του
γιατροί, οι νοσηλευτές και όλο το προσωπικό της Β’ Παθολογικής Κλινικής του Α’
Θεραπευτηρίου του ΙΚΑ Πεντέλης.

Γιώργος Στεργίου. Από τους πρώτους που πίστεψε στα κοκτέιλ φαρμάκων εναντίον του AIDS και με σημαντικά αποτελέσματα

Δέκα χρόνια πριν… Μια «καυτή» ιστορία γύρω από καταχρήσεις φαρμάκων για το
AIDS, έφερε τον Γιώργο Στεργίου στον επαγγελματικό μου δρόμο. «Κατηγορούμενος»
ο ίδιος και άλλοι γιατροί της κλινικής, από την τότε Διοίκηση του ΙΚΑ.
Έπαιρναν, λέει, φάρμακα από το φαρμακείο του νοσοκομείου για λογαριασμό
ασθενών με AIDS, με τα βιβλιάρια των ασθενών, αλλά τα χρησιμοποιούσαν για
άλλους σκοπούς ­ εμπορικούς φυσικά.

Είχε μια τραχύτητα η φωνή του στο τηλέφωνο. Τραχύτητα αλλά και ζεστασιά. Θυμό
αλλά και γέλιο: «Ελάτε στο νοσοκομείο, θα σας δείξω τα πάντα και θα μιλήσετε
με όποιον θέλετε».

Εκείνη η περίεργη ιστορία «ξεφούσκωσε» όπως κάθε παραφουσκωμένο μπαλόνι ­
ύστερα από ανακρίσεις, κόντρα ανακρίσεις και εισαγγελείς. Ο Γιώργος Στεργίου
πολέμησε για άλλη μια φορά με γενναιότητα και είχε δίπλα του τους συνεργάτες
και τους ασθενείς του ­ κυρίως εκείνους που τα βιβλιάριά τους χρησιμοποιούσε
για τα δικά τους φάρμακα, να μη στήνονται στην ουρά και ταλαιπωρούνται ­
απέναντί του αυτό που εκείνος αποκαλούσε «κατεστημένο». Με δυο λόγια
δικαιώθηκε ­ για όσους δέχονται την λέξη, «αποκαταστάθηκε». Και μια άλλη
ιστορία που ήταν αληθινή έβγαινε στο φως…

Δάσκαλος

Ήταν κάτι σαν πατέρας ο Γιώργος Στεργίου για τον παθολόγο Αντώνη Παπαδόπουλο.
Ήταν φοιτητής, το ’82, όταν τον πρωτοσυνάντησε ­ στα έδρανα εκείνος και στην
έδρα ο δάσκαλος «με τις αστραπές στα μάτια».

Κι ήταν η ύπαρξη εκείνου, το έναυσμα «για να αποφασίσω να έρθω σ’ αυτή την
κλινική σαν ειδικευόμενος και εδώ να παραμείνω.

Ήταν ένας άνθρωπος που δίδασκε κάθε στιγμή, νυχθημερόν μοχθούσε και
προσπαθούσε να μας μεταδώσει το πάθος για τον άρρωστο, την ανάγκη της πάλης
κάτω από αντίξοες συνθήκες για ένα ακόμα δευτερόλεπτο ζωής…».

Από το 1974 στο Α’ Θεραπευτήριο του ΙΚΑ, γιατρός που δοκιμάστηκε σε εποχές που
ακόμα και οι γάζες ήταν πολυτέλεια, έγινε διευθυντής της Β’ Παθολογικής
Κλινικής το 1985, για να γράψει μια ανθρώπινη μεγάλη ιστορία. Η Μονάδα
Νοσηλείας ασθενών του AIDS που άρχισε υποτυπωδώς να λειτουργεί από το ’87,
είναι δικό του δημιούργημα: «Μέσα από το πάθος του Γιώργου Στεργίου η κλινική
μας απέκτησε όνομα και όλους εμάς που πήγαμε στο εξωτερικό για εξειδίκευση ­
με δικές του ενέργειες και προτροπές ­ μάς αντιμετώπιζαν με σεβασμό, γιατί
είχαμε εφαλτήριο την κλινική του Στεργίου», εξηγεί ο Αντώνης Παπαδόπουλος.

Δεν φοβόταν

Στο Α’, λοιπόν, Θεραπευτήριο του ΙΚΑ Πεντέλης, υπήρχε εκείνα τα δύσκολα χρόνια
αλλά και τα «ευκολότερα» που ακολούθησαν, ένας γιατρός που δεν φοβόταν το
AIDS! Δεν ήταν παρά ένας παθολόγος ­ από τους πιο σημαντικούς στην νεώτερη
ελληνική ιστορία ­ που σήκωνε ανάστημα στον φόβο και την προκατάληψη, που
αγκάλιαζε τους αρρώστους, που τους εξέταζε χωρίς γάντια για να δείξει ότι δεν
τρέμει και δεν φοβάται την εποχή που οι περισσότεροι γιατροί έτρεμαν,
φοβόντουσαν και αρνιόντουσαν όχι μόνο να τους νοσηλεύσουν, αλλά και να τους
εξετάσουν.

Πρόκληση

Γιατρός – άνθρωπος. Ο Γιώργος Στεργίου, σπουδαίος και ως παθολόγος, δούλεψε με μεράκι και αγώνα για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά

Αυτός ο γιατρός, είδε το AIDS σαν πρόκληση προσωπική και τον άρρωστο δικό του
κομμάτι. Νοσήλευσε δύο-τρεις στην αρχή (με εσωτερική και εξωτερική πίεση),
πέντε-έξι στην πορεία (με πόλεμο και «μέτωπα» που άνοιγαν και έκλειναν) με
προσωπικό πάντα κόστος… Και σιγά-σιγά άρχισε να γίνεται ευρύτατα γνωστό
ανάμεσα στους απογοητευμένους αρρώστους ότι κάπου στην Πεντέλη υπάρχει ένας
γιατρός που δεν διώχνει τον φορέα ή τον ασθενή! Ο Γιώργος Στεργίου με τους
λιγοστούς τότε συνεργάτες του, κατάφεραν να αποκτήσουν τρία κρεβάτια στην
αρχή, μία πρότυπη μονάδα νοσηλείας ασθενών με AIDS τα τελευταία χρόνια.

Στο πλάι τους

Τα πρώτα δύσκολα χρόνια που λεκτικά το AIDS σερνόταν σαν κατάρα και οι
άνθρωποι που μολύνονταν αργοπέθαιναν στιγματισμένοι, ο Γιώργος Στεργίου δεν
ήταν μόνον ο γιατρός τους.

Εκείνος έκανε τις αλλαγές, εκείνος τις αιμοληψίες στο νοσοκομείο ή στο σπίτι
όταν εκείνοι δεν μπορούσαν να μετακινηθούν, εκείνος ήταν πλάι τους όταν
ψυχορραγούσαν και εκείνος έκανε τα πρέποντα όταν πέθαιναν και μετέφερε τα
νεκρά σώματα στο νεκροτομείο. Εκείνος και ελάχιστοι ακόμα, σήκωσαν φωνή
διαμαρτυρίας, όταν ο τότε υποδιοικητής του ΙΚΑ κ. Καβαράντζης έβγαλε εγκύκλιο
(σε παγκόσμια πρώτη δυσμενή αποκλειστικότητα για την χώρα μας), σύμφωνα με την
οποία όλοι οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ θα υποβάλλονταν υποχρεωτικά σε έλεγχο για
AIDS! Ο σάλος που προκλήθηκε μέσω των «ΝΕΩΝ» κατέστησε άχρηστη την εγκύκλιο,
αλλά ο Γιώργος Στεργίου πλήρωσε, όπως πάντα…

Πασιχαρής και ευτυχισμένος μού ανακοίνωσε τον Ιούλιο του ’97, ότι το AIDS ήταν
πια μια αρρώστια που μπορούσε να νικηθεί. Οι συνδυασμοί των νέων αντιρετροϊκών
φαρμάκων επέφεραν μείωση κατά 25% στους θανάτους, είχαμε πια 40% λιγότερες
εισαγωγές, εκπληκτικά θεραπευτικά αποτελέσματα (έως ίαση) και κόστος θεραπείας
αισθητά μικρότερο. Θυμάμαι σαν τώρα τον ενθουσιασμό ενός ανθρώπου που δύσκολα
ενθουσιαζόταν: «Δεν υπήρξα ποτέ ευτυχέστερος» μου είπε. Το θέμα δημοσιεύτηκε
την επομένη, πολλοί γιατροί, μαχητές και αυτοί του AIDS, αντέδρασαν για την
«επιπολαιότητα» του Γιώργου Στεργίου να μιλάει «σχεδόν για ίαση», η ελπίδα
είναι τελικά πολύ ακριβό πράγμα, θυμάμαι και την αντίδραση τότε τού υφυπουργού
Υγείας κ. Θ. Κοτσώνη, που με μία ανακοίνωση «υποβάθμιζε» την ελπίδα και λίγο
καιρό αργότερα, επίσημα το ΚΕΕΛ και το υπουργείο έδιναν τα ίδια στοιχεία που
έδωσε στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Στεργίου!

Την ημέρα της δημοσίευσης (26 Ιουλίου ο Γιώργος Στεργίου έκανε την πρώτη του
επέμβαση, σε μικρή ιδιωτική κλινική, για αφαίρεση πολύποδα, μου είπε (αλλά
ήταν καρκίνος) από τον λάρυγγα. Άντεξε κάτι λιγότερο από δύο χρόνια.
Παλεύοντας ως λέων.

Ένα χρόνο τώρα, δεν μιλούσε. Και μόνο τους τρεις τελευταίους μήνες η αρρώστια
τον έριξε στο κρεβάτι. Την Παρασκευή στις 12 το μεσημέρι, τελείωσε.

«Ο κύριος AIDS». Έτσι ονόμαζαν οι συνάδελφοί του τον Γιώργο Στεργίου. Στη φωτό με την ομάδα του στον προθάλαμο του νοσοκομείου

Ένας ορεσίβιος από τη Στεφανιάδα Καρδίτσας, που μεγάλωσε στον Δασόλοφο
Φαρσάλων και ποτέ δεν ξέχασε την καταγωγή του, ένας άνθρωπος που έλαμψε
ανάμεσα σε ανθρώπους, ένας γιατρός που τίμησε τον όρκο του και έκανε τον κόσμο
να ελπίζει, μετοίκησε από τα παρόντα και καταγραμμένα την περασμένη Παρασκευή,
«εν μέσω βροντών, αστραπών και αιφνίδιας νεροποντής». Ο Γιώργος Στεργίου
διέγραψε έναν ελλειπτικό κύκλο ζωής ­ ήταν πολύ νέος και είχε πολλά ακόμα να
δώσει. Νικήθηκε από εκείνον που τόσο πολέμησε ­ τον θάνατο ­ και
συγκαταλέγεται πλέον στους αναχωρητές. Αλλά πολλοί θα ζήλευαν τη ζωή που
έζησε… Από τους πρώτους που πίστεψε στα κοκτέιλ φαρμάκων εναντίον του AIDS
και με σημαντικά αποτελέσματα…

Βυθισμένη στο πένθος η Β’ Παθολογική Κλινική του Α’ Θεραπευτηρίου του ΙΚΑ
Πεντέλης, τέσσερις μέρες τώρα θρηνεί την απώλεια του διευθυντή της. Βυθισμένοι
στο πένθος και όσοι από τους ασθενείς του το έμαθαν ­ για τον γιατρό που δεν
δούλεψε ποτέ με το ρολόι στο χέρι, αλλά με πάθος, μεράκι και αγώνα για κάθε
άρρωστο ξεχωριστά.

Ο διευθυντής Στεργίου ήταν «εκείνος που όλα τα συγχωρούσε στους συνεργάτες
του, εκτός από ένα: την αμέλεια, την ολιγωρία έναντι του αρρώστου. Αν υπήρχε
υποψία κάποιας παράβλεψης, γινόταν θηρίο…». Μεγάλη η απώλεια και για τον
παθολόγο Κώστα Μπουμπουρέση που νιώθει τυχερός που τον γνώρισε και επιμένει
ότι «η Μονάδα Ειδικών Λοιμώξεων την οποία εκείνος δημιούργησε πρέπει να φέρει
στο εξής το όνομά του», ενώ ο αναπληρωτής διευθυντής της κλινικής, Μάκης
Μοντσενίγος επισημαίνει ότι «ο Γιώργος Στεργίου δεν ήταν μόνο ο “κύριος AIDS”,
αλλά και ο σπουδαίος παθολόγος που αφιέρωσε τη ζωή του στον άρρωστο».

Απαρηγόρητοι ασθενείς

«Είχα τόση ανάγκη να πω δυο λόγια, δεν ήξερα τον τρόπο… Σας ευγνωμονώ που με
πήρατε, ο άνθρωπος αυτός στάθηκε τόσο κοντά μας, δεν ήταν ο γιατρός του
παιδιού μας, ήταν φίλος, πολύτιμος άνθρωπος που όλοι χάσαμε».

Μάνα ενός παιδιού πρώην ασθενούς και τώρα πια φορέα του AIDS, η κυρία Αιμιλία
το είδε «σχεδόν να ανασταίνεται, από μια βαριά μυοπάθεια.

Ήταν ένα σκαλί πριν από τον θάνατο, αλλά ο Στεργίου δεν το έβαλε κάτω, ερχόταν
στο σπίτι, τού έκανε εκείνος εξετάσεις, αν και “καταδικασμένος” για πολλούς,
τον έβαλε στο πρόγραμμα με τα νέα αντιρετροϊκά φάρμακα, του ξανάδωσε πάλι ζωή.
Δουλεύει τώρα, είναι υγιής, είναι γεμάτος ελπίδα και πώς να του πούμε ότι ο
γιατρός του πέθανε;».

Πώς να πει και ο κύριος Γιάννης στη νεαρή του κόρη, ασθενής κι αυτή του
Γιώργου Στεργίου, ότι ο γιατρός που επτά χρόνια τώρα στηριζόταν πάνω του, δεν
υπάρχει; «Με ρωτάτε τι ήταν για μας ο Στεργίου· επίγειος Θεός ήταν, ένας
απίστευτος άνθρωπος, με τρομερή ζωτικότητα. Τίποτα δεν τον κούραζε, τίποτα δεν
τον αποκαρδίωνε, έδινε ελπίδα ακόμη κι όταν δεν υπήρχε, συντήρησε επί χρόνια
αρρώστους στη ζωή μέχρι που ήρθαν και τα φάρμακα… Με συγκλόνισε ο θάνατός
του, δεν μπορώ να το δεχθώ, είναι κρίμα για τόσους αρρώστους, είναι κρίμα για
όλους μας».

Η Άννα, δέκα χρόνια φορέας, ανήκει στους ελάχιστους που το ξέρουν. Έχασε ήδη
τον σύντροφό της πριν από πέντε χρόνια από AIDS, έχει δει τη ζωή της να
«τρέχει» σε ένα δευτερόλεπτο. Ο γιατρός της ήταν το μόνιμο καταφύγιό της: «Σ’
αυτόν ακουμπούσα κάθε μου πικρή σκέψη κι εκείνος με σήκωνε ψηλά και μου ‘λεγε
να βλέπω τον ουρανό και τα αστέρια και όσο εκείνος υπήρχε, το AIDS δεν θα με
νικούσε. Αλλά τώρα δεν υπάρχει και εγώ τρέμω, φοβάμαι. Πώς είναι δυνατόν να
υπάρχω ακόμη εγώ και εκείνος να μην υπάρχει; Δεν το καταλαβαίνω…».