ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οχυρωμένες πόλεις

Ιδιωτικά χωριά. Οχυρωμένοι θύλακοι. Συναινετικές δικτατορίες. Κι εκείνα τα
προφητικά λόγια του Τοκβίλ.

«Τεχνητός παράδεισος». Μια από τις 20.000 οχυρωμένες κοινότητες της Αμερικής

Ο σημερινός Αμερικανός αντιδρά όταν αισθάνεται ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση
παρεμβαίνει στην ιδιωτική του ζωή και παραβιάζει τις ελευθερίες του, αλλά
είναι έτοιμος να παραδώσει την ελευθερία του στους φύλακες των «οχυρωμένων
κοινοτήτων». Οι κοινότητες αυτές έχουν φτάσει σήμερα τις 20.000, στεγάζοντας
εννιά εκατομμύρια Αμερικανούς που έχουν μισήσει τόσο πολύ τους συνανθρώπους
τους ώστε έφτασαν να φοβούνται ακόμη και τη σκιά τους. Κατέφυγαν έτσι σε
ιδιωτικά χωριά, με δικούς τους νόμους, αυτόνομη κυβέρνηση και ζηλευτή εθνική,
ταξική και φυλετική ομοιομορφία.

Στο Κάνυον Λέικ, μια οχυρωμένη κοινότητα 14.000 κατοίκων κάπου 100 χιλιόμετρα
από το Λος Άντζελες, το κατώτερο είδος ανθρώπου που λέγεται μαύρος δεν
συναντάται. Οι νόμοι που ισχύουν εδώ, όπως επικυρώθηκαν με «δημοψήφισμα» το
1991, υπερισχύουν του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών. Κανείς δεν μπορεί να
εισέλθει σ’ αυτό το φρούριο αν δεν επιδείξει την ειδική λευκή ταυτότητα.
Κανείς δεν μπορεί να δεχθεί περισσότερα από έξι άτομα στο σπίτι του χωρίς
ειδική άδεια. Όλα τα πάρτι τελειώνουν υποχρεωτικά στις 10 το βράδυ. Τα
ζευγάρια απαγορεύεται να φιλιούνται δημοσίως στο στόμα. Το μέγεθος των
σκυλιών, το είδος των αυτοκινήτων, η κατηγορία των δένδρων στα σπίτια, είναι
αυστηρά καθορισμένα. Όποιος κάτοικος προσβάλλει ένα μέλος της Ένωσης
Ιδιοκτητών τιμωρείται με πρόστιμο 100 δολαρίων, που τη δεύτερη φορά
πενταπλασιάζεται. Όλοι και όλα παρακολουθούνται από κάμερες, αδιάψευστο
μάρτυρα κάθε παρανομίας. Η ψήφος είναι υποταγμένη στην τηλεόραση: για να είναι
νόμιμη μια εκλογική αναμέτρηση σε κοινοτικό επίπεδο, πρέπει να μεταδίδεται
απευθείας από την καλωδιακή τηλεόραση.

Ο δημοσιογράφος της «Μοντ» που παρακολούθησε πριν από λίγες μέρες σχετικό
αφιέρωμα του καναλιού France 3 θυμήθηκε τις αναφορές του Αλεξίς ντε Τοκβίλ σ’
ένα νέου τύπου δεσποτισμό, ένα δεσποτισμό ­ όπως έλεγε ­ απόλυτο, διεισδυτικό,
προνοητικό και ήπιο: «Βλέπω ένα αναρίθμητο πλήθος ανθρώπων παρόμοιων και ίσων,
που περιστρέφονται αδιάκοπα γύρω από τον εαυτό τους για να αποσπούν μικρές και
κοινότοπες χαρές και να γεμίζουν μ’ αυτές την ψυχή τους. Καθένας απ’ αυτούς,
αποτραβηγμένος στο περιθώριο, μοιάζει ξένος προς τις τύχες των υπολοίπων. Το
ανθρώπινο είδος εξαντλείται γι’ αυτόν στα παιδιά του και τους φίλους του. Πάνω
απ’ αυτούς υψώνεται μια πελώρια κηδεμονεύουσα εξουσία, που ορίζει τις τύχες
τους και εξασφαλίζει τις απολαύσεις τους…».

Ένας Αμερικανός καθηγητής, πάλι, θυμήθηκε τον Μεσαίωνα. Μόνο που τότε τα
χωριά, ακόμη και τα οχυρωμένα, ήταν ανοιχτά σε όλους, μπορούσες να πας από το
ένα στο άλλο, και συναντούσες στον δρόμο σου φτωχούς και τρελούς, σημειώνει ο
Τζέραλντ Φραγκ, που διδάσκει δίκαιο στο Χάρβαρντ. Φτωχοί, βέβαια, στην Αμερική
του Κλίντον πλέον δεν υπάρχουν. Όσο για την εργατική τάξη, μπορεί κανείς να τη
συναντήσει συγκεντρωμένη σε άλλες «οχυρωμένες κοινότητες», ειδικά
διαμορφωμένες για τις δικές της ανάγκες.