Ο πενηντάρης είναι ένας νέος της εποχής…

Ο Ηλίας Στίγκας σταματάει τον χρόνο με τον δικό του τρόπο γράφοντας ποιήματα

Κάμποσα χρόνια πριν, ήταν 50 χρόνων γέρος και… «τελειωμένος»! Σήμερα, μπορεί
να είναι ώριμος, δημιουργημένος, πατέρας εφήβων και με 25ετή ­ καλώς εχόντων
των πραγμάτων ­ προοπτική επιβίωσης. Δυόμισι δεκαετίες πριν, οι άνω των 50
ετών ήταν βιολογικά παροπλισμένοι. Στις μέρες μας, οι άνθρωποι της ώριμης
ηλικίας βρίσκονται στο απόγειό τους ή έστω σε «ελαφρά» κάμψη. Όσο φυσικά…
δουλεύουν! Γιατί όταν ξαφνικά μετατοπιστούν στην «άλλη» πλευρά (εκτός των
επαγγελματικών τειχών) μετατρέπονται αυτομάτως σε κοινωνικά αναλώσιμα όντα!

Αδιόρατη και εύθραυστη η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πράξη και την
απραξία. Τη δημιουργία και το τέλμα. Είναι όπως η διαφορά ανάμεσα στο «νεκρό»
και το «ζωντανό» σημείο, στο κιβώτιο ταχυτήτων ενός αυτοκινήτου! Τη μια μέρα
είσαι π.χ. διευθυντής μιας μεγάλης ασφαλιστικής εταιρείας, εξαναγκάζεσαι σε
παραίτηση ή απολύεσαι και βρίσκεσαι εν μέσω πελάγους. Όπου κι αν καταθέτεις το
πλουσιότατο βιογραφικό σου, η ένδειξη που καθορίζει την επαγγελματική σου
ύπαρξη δεν είναι τα προσόντα, αλλά η… ηλικία. Σε κάποιες περιπτώσεις, σου
παραχωρείται το δικαίωμα μιας προσωπικής συνέντευξης. Στις περισσότερες, ούτε
καν αυτό! Οι ήδη γνωστές θεωρίες, υιοθετημένες εδώ και χρόνια από την πρακτική
διοίκησης των επιχειρήσεων, επιβάλλουν την πρόσληψη, σε νεοσύστατες ή
«χηρεύουσες» θέσεις, υπαλλήλων «νέων σε ηλικία, με σφριγηλό πνεύμα και
δυναμική πολιτική». Άτομα κατηρτισμένα και ευέλικτα. Η πείρα και η εμπειρία
ενός μεγαλύτερου σε ηλικία μετρούν λιγότερο μπροστά στην «επιθετική» στάση του
νεώτερου. Ο ώριμος επαγγελματίας έχει ήδη δοκιμαστεί, άρα έχει αποδώσει ό,τι
ήταν να αποδώσει η δυναμική του! Στερείται νέων, φρέσκων ιδεών…

Ευτυχώς που οι θεωρίες διατυπώνονται, υιοθετούνται και γίνονται πράξη για
να… καταρρίπτονται! Στη Μ. Βρεταννία, ο 47χρονος καθηγητής Γεροντολογίας στο
Πανεπιστήμιο Μάντσεστερ Τομ Κίρκγουντ ανατρέπει εδώ και χρόνια ­ με τη θεωρία
του φυσικά ­ τα ισχύοντα δεδομένα. Και φώναξε, φαίνεται, πολύ έως τώρα αφού
έπεισε κιόλας ­ αρκετές πια μεγάλες επιχειρήσεις της Αγγλίας εκμεταλλεύονται
την πείρα και αναζητούν τη σοφία των ανθρώπων της ώριμης ηλικίας!

Στην Αγγλία, λοιπόν, στην αλυσίδα πολυκαταστημάτων Β&Q, εργάζονται
αναρίθμητοι άνθρωποι ηλικίας άνω των 50 ετών. Εδώ και δέκα ακριβώς χρόνια, η
εταιρεία άρχισε να προσλαμβάνει στα νέα υποκαταστήματά της όλο και
περισσότερους μεσήλικους και ηλικιωμένους. Και δεν… πτώχευσε! Αντιθέτως,
αυτή η «παράδοξη» ­ για πολλούς ­ πρακτική, έχει πλεονεκτήματα: η απασχόληση
μεσηλίκων

και ηλικιωμένων συνοδεύεται από μειωμένες απουσίες, πείρα, εμπειρία, προσήλωση
στους στόχους της εταιρείας!

Στην Ελλάδα, παρά την αναζήτησή μας, δεν εντοπίσθηκε ούτε μια εταιρεία με
«φιλική» πρακτική προς τους μεσήλικους και τους ηλικιωμένους ­ ανεξάρτητα από
είδος και αντικείμενο εργασίας: «Είναι σκληρή δουλειά, χρειαζόμαστε νέους που
να αντέχουν», αντέκρουσε υποδιευθυντής προσωπικού μεγάλης καπνοβιομηχανίας.
«Τις θέσεις ανθρώπων που συνταξιοδοτούνται, καταλαμβάνουν άτομα που έχουν
επαγγελματική προοπτική, 20 και πάνω ετών»!

Το «μέγιστο κέρδος» σε «ελάχιστο χρόνο», με το «μικρότερο δυνατόν κόστος»
είναι η επιδίωξη κάθε εταιρείας ­ ανεξάρτητα από τον τρόπο επιλογής
προσωπικού. Στο κέρδος αποσκοπούν και η Β&Q, όπως και μια άλλη βρετανική
εταιρεία, η ΤΕΣΚΟ, που απασχολεί 21.046 άτομα (σε σύνολο 150.000 υπαλλήλων)
άνω των 50 ετών ­ οι 1.200 μάλιστα είναι άνω των 65! Οι εταιρείες αυτές
θεωρούν την πείρα που έρχεται με την ηλικία, «ως πολύτιμο απόκτημα». Οι
μεσήλικοι και οι ηλικιωμένοι μπορούν να συναλλάσσονται καλύτερα με τους
ανθρώπους (πελάτες ή υπαλλήλους), ενώ αποδεικνύονται περισσότερο πιστοί,
υπεύθυνοι και αξιόπιστοι από τους νέους σε ηλικία υπαλλήλους! Μία άλλη
βρετανική εταιρεία κατασκευής κομπιούτερ, η ICL, στράφηκε στην πρόσληψη
ηλικιωμένων, όταν συνταξιοδοτήθηκαν παλιοί της υπάλληλοι. Το σκεπτικό; Έπρεπε
να πάρουν τη θέση τους άτομα εξίσου πεπειραμένα! Ποιος, άλλωστε, θα μπορούσε
να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά τον ιό της χιλιετίας, από τους ίδιους τους
προγραμματιστές κομπιούτερ των δεκαετιών ’60 και ’70;

Μπορεί να βγει στη σύνταξη σε δύο μόλις χρόνια, αλλά ούτε που το σκέφτεται!
Εργάζεται 43 ολόκληρα χρόνια ­ τα 32 τελευταία στο ίδιο στέκι ­ και δεν
βαρέθηκε. Η δουλειά για τον 58χρονο τυπογράφο Ηλία Στίγκα δεν είναι απλώς
επιβίωση, «είναι ενέργεια, δράση, δημιουργία». Είναι εσωτερική ισορροπία…

Μικροέφηβος ­ δεκαπέντε χρόνων παρά κάτι ­ έπιασε δουλειά, ως βοηθός, στο
τυπογραφείο της επαρχιακής εφημερίδας «Λαμιακός Τύπος». Οι γονείς του, ο παπάς
και ο δάσκαλος του χωριού Φιλιαδώνα Λαμίας επέμεναν να γίνει παπάς ­ «επειδή
έψελνα ωραία». Δεν τους άκουσε, ευτυχώς. Αλλά συνεχίζει να ψέλνει ­ πάντα ωραία!

Στην Αθήνα μετοίκησε εν έτει 1957. Απασχολήθηκε για χρόνια σε ιδιωτικά
τυπογραφεία έως το ’66, οπότε έστησε το δικό του «μαγαζάκι», στην οδό Ζαΐμη ­
οδός Ονείρων πάντα για εκείνον.

Μεγάλωσε, ωρίμασε, παντρεύτηκε, απέκτησε δύο γιους (32 και 31 χρόνων σήμερα),
δέχθηκε απογοητεύσεις και πισωχτυπήματα, αλλά δεν παραιτήθηκε ούτε σταμάτησε
να ονειρεύεται.

Βαθιά προσωπική ανάγκη η ποίηση για τον Ηλία Στίγκα, τον αποπλανεί εδώ και
χρόνια. Γράφοντας στίχους δεν τον απασχολεί το παρόν και το μέλλον: «Γυρίζω
στο παρελθόν! Και τότε, ο χρόνος σταματά…».

Μεταφέρεται πάντα πίσω και πολλοί του στίχοι ξεκινούν με το «χθες» ­ «χθες το
φεγγάρι φόραγε ζακέτα την ομίχλη» ­ ίσως γιατί το χθες βιώθηκε, τον διδάσκει
και έχει «αυτόν τον γλυκό πόνο της νοσταλγίας! Υπάρχουν άνθρωποι που δεν
νοιάζονται ούτε για το χθες ούτε για το σήμερα ούτε για το αύριο. Μονάχα
μετράνε λεφτά και νομίζουν ότι ζούνε…».

Εκείνος δεν τη γνωρίζει αυτή την τέχνη. Μετρά χαρτονομίσματα μόνο όταν είναι
«να πληρώσω και καμιά φορά όταν εισπράττω. Η δουλειά μου δεν καλύπτει τις
πραγματικές μου ανάγκες επιβίωσης, καλύπτει όμως μέρος του χρόνου. Και δεν θα
την άλλαζα, ακόμη κι αν αύριο κέρδιζα τον πρώτο λαχνό στο λαχείο!».

Αλλά επειδή με την τύχη δεν τα πήγε ποτέ καλά, «δεν μπορώ να φαντασθώ τον
εαυτό του αναχωρητή και ύστερα να κάθομαι σαν αδέσποτο σκυλί σε μια γωνιά
περιμένοντας το ξεροκόμματο της σύνταξης! Οι περισσότεροι απ’ όσους βγαίνουν
στη σύνταξη είναι σαν να μετράνε μέρες… Ευτυχώς που η δουλειά είναι δική μου
και θα αποφασίσω εγώ αν και πότε θα αποχωρήσω… Έχω την αίσθηση πάντως ότι θα
το κάνω όταν η μοίρα το αποφασίσει!».

Ένας από τους φίλους του, που συνταξιοδοτήθηκε πριν από τρία χρόνια, του
τηλεφωνεί όχι μόνο τις καθημερινές αλλά και τις Κυριακές· «να βρεθούμε να
ζωντανέψει μια – δυο ώρες του, γιατί όλο το εικοσιτετράωρό του είναι
“σκοτωμένες ώρες”. Εμένα, δεν μου αρκούν οι ώρες… Και είναι όλες ζωντανές!».

«ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ δεν εμποδίζονται από τα πράγματα, αλλά από τις εικόνες που
παίρνουν από αυτά», διατύπωσε χιλιάδες χρόνια πριν ο Επίκτητος.

Συνταγές και θαυματουργά «τσιτάτα» δεν υπάρχουν. Ούτε «μαγικοί» δωδεκάλογοι! Η
πραγματικότητα είναι πάντα σκληρή. Εμείς μπορούμε απλώς να την κάνουμε
λιγότερο σκληρή. Και ο ψυχοθεραπευτής κ. Θέμος Στοφορόπουλος μάς δίνει, μέσα
από την εμπειρία του, το έναυσμα, ώστε να μπορέσει να αντλήσει κάποιος θετικά
στοιχεία ακόμη και από μια αρνητική κατάσταση:

1 Οι άνθρωποι που βρίσκουν νόημα μόνο στη δουλειά τους αν κάποια στιγμή
τη χάσουν ή υποχρεωθούν να πάρουν σύνταξη, βιώνουν μια απελπιστικά δυσάρεστη
κατάσταση. Νιώθουν απελπισία, εγκατάλειψη…

2 Η δουλειά είναι ένας μόνο ρόλος της ζωής. Υπάρχουν πολλοί άλλοι
ρόλοι, λιγότερο ή περισσότερο σημαντικοί. Ο αιφνίδιος «παροπλισμός» σας είναι
ίσως μια ευκαιρία να δείτε το γεγονός της απόλυσης ή συνταξιοδότησής σας σαν
μια ευκαιρία για ένα διαφορετικό ξεκίνημα ζωής.

3 Η απώλεια της δουλειάς είναι ένα πλήγμα, αλλά όχι το τέλος του
κόσμου. Πείτε στον εαυτό σας ότι απέτυχε να διατηρήσει αυτή τη δουλειά, όχι
ότι είναι αποτυχημένος!

4 Είναι ίσως καιρός να βάλετε νέους στόχους, ρεαλιστικούς και εφικτούς!

5 Βοηθήστε τον εαυτό σας να διατηρήσει ή να επανακτήσει τη συνήθεια να
διευθύνει τη ζωή του, με τον τρόπο που εκείνος επιθυμεί, κάτι που οδηγεί στην αυτοεκτίμηση!

6 Σταματήστε να μέμφεσθε τους άλλους, την κοινωνία, το σύστημα ­ μέρος
του είστε!

7 Μήπως είναι καιρός να κάνετε όλα όσα επιθυμούσατε, αλλά δεν…
προλαβαίνατε λόγω συνεχούς απασχόλησης;

8 Η ευκαιρία σάς κτυπά την πόρτα για να αναβαθμίσετε τις «στάσεις ζωής»
και τις ανθρώπινες σχέσεις σας. Ίσως, μπορέσετε τώρα να προχωρήσετε σ’ αυτό
που λέμε «αναδιάρθρωση», «τακτοποίηση ζωής».

9 Έχετε πια χρόνο, διατρέχοντας προς τα πίσω την καριέρα σας, να
εντοπίσετε τα «σκοτεινά» σημεία του εαυτού σας, ώστε να λούζεστε περισσότερο
από «φως» στο μέλλον!

10 Επανεκτιμώντας τον εαυτό σας και στηριζόμενοι στην πολύτιμη εμπειρία
του, είναι ίσως η κατάλληλη στιγμή να σταματήσετε να στηρίζεστε στους άλλους
και να βασίζεστε στους «ισχυρούς» ­ κανείς δεν είναι ισχυρός για πάντα!

11 Παίρνοντας το κοντρόλ του εαυτού σας στα δικά σας χέρια, το αίσθημα
της απογοήτευσης και της αδυναμίας θα είναι παροδικό και σύντομα θα το
διαδεχθεί η αίσθηση της βεβαιότητας ότι μπορείτε πια να πατάτε στα δυο σας
πόδια. Και όποιος πατάει σταθερά στο έδαφος, του περισσεύουν τα δεκανίκια.

12 Δείτε αυτή την ευκαιρία σαν την τελευταία που σας δίνει η ζωή, για
να αναθερμάνετε τις συναισθηματικές σας σχέσεις, να τις αξιοποιήσετε πιο
λειτουργικά και να τους αποδώσετε τη δέουσα, για τη ζωή σας, βαρύτητα ­ κάτι
που τόσα χρόνια «βλέπατε», αλλά διαρκώς το αναβάλλατε λόγω ανυπαρξίας χρόνου.
Τώρα πια έχετε χρόνο! Να ταξιδέψετε, να βυθιστείτε σε βιβλία (που απλώς
αγοράζατε), να ανακαλύψετε και να καλύψετε τις πραγματικές σας ανάγκες.