Όχι στη μιζέρια των συσχετισμών

ΤΟ 5ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ διεξάγεται σε δύσκολους καιρούς. Συνεπώς, τα στελέχη
του θα έπρεπε να έχουν συνειδητοποιήσει την τεράστια ευθύνη τους. Είναι, όμως,
έτσι στην πραγματικότητα; Δυστυχώς, όχι. Το ΠΑΣΟΚ είναι το μοναδικό ελληνικό
κόμμα που αναζητεί νέο ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα. Ωστόσο, η αναζήτηση
αυτή περιορίζεται σε κάποια μεμονωμένα μέλη και στελέχη του και δεν διαχέεται
στις οργανώσεις του. Αυτές παραπαίουν, θέτοντας συνεχώς υπαρξιακά ερωτήματα,
όπως «έχει άραγε νόημα που υπάρχουμε;», «μήπως χάνουμε τον χρόνο μας;» κ.ο.κ.
Οι απαντήσεις που δίνονται στα ερωτήματα αυτά είναι θολές. Άλλοι δεν πείθουν,
άλλοι υποτιμούν τους συνομιλητές τους, άλλοι δεν ξέρουν να απαντήσουν. Τέλος,
άλλοι ό,τι και να απαντήσουν είναι αναξιόπιστοι, αφού ταύτισαν με το κόμμα τα
προσωπικά τους συμφέροντα. Από το κόμμα λείπει το καλό παράδειγμα. Και η
αίσθηση της ματαιότητας φαίνεται να κυριαρχεί.

Από την άλλη πλευρά, βέβαια, υπάρχουν και πολλές θετικές ενδείξεις. Αυτές όχι
μόνο δεν πρέπει να τις κρύβουμε, αλλά πρέπει να τις ζυγίζουμε με τα παθολογικά
συμπτώματα, για να συμπεράνουμε αν τελικά αξίζει ή δεν αξίζει να μένει κανείς
στο ΠΑΣΟΚ.

Καταγράφω τις εξής θετικές διαπιστώσεις:

α) Το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει την ιστορία της δημοκρατικής παράταξης. Από την «εθνική
ανόρθωση» του Τρικούπη περάσαμε στο «συγχρονισμό» του Βενιζέλου. Και μετά στο
κράτος όλων των Ελλήνων του Α. Παπανδρέου και στην καθοδήγηση της πορείας προς
την ΟΝΕ και τον εκσυγχρονισμό της χώρας, που αποπειράθηκαν ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ
και ο Κ. Σημίτης.

β) Το ΠΑΣΟΚ εκφράζει τόσο τον πατριωτισμό των Ελλήνων όσο και το ευρωπαϊκό
τους παρόν. Το κόμμα αυτό καταλαβαίνει ότι η Ελλάδα δεν είναι Πορτογαλία,
διότι περιβάλλεται από κακόβουλους γείτονες. Όπως επίσης ότι η Ελλάδα δεν
είναι και Κόσοβο, αλλά μια ευρωπαϊκή χώρα.

γ) Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ τείνει να ολοκληρώσει τον στόχο της χώρας για τη
δεκαετία του ’90, που είναι η ένταξη στην ΟΝΕ. Με την ένταξη θα τονωθεί η
ευημερία των ατόμων, αλλά κυρίως θα τονωθεί η δυναμικότητα της χώρας. Το ΠΑΣΟΚ
κατάφερε να οργανώσει μια πορεία, την οποία η Ν.Δ. ατύχησε να προσδιορίσει.
Όποιος διακόψει αυτή την πορεία, θα φέρει ακέραιη την ευθύνη απέναντι στην
ελληνική ιστορία.

Το υπαρξιακό ερώτημα, λοιπόν, νομίζω ότι απαντιέται εύκολα: όχι μόνο είναι
αναγκαίο να κρατήσουμε το ΠΑΣΟΚ ζωντανό, αλλά οφείλουμε να το αναβαθμίσουμε.
Αυτή η αναβάθμιση τελεί υπό δύο προϋποθέσεις:

Η θεσμική προϋπόθεση: Το κόμμα πρέπει να κατακτήσει όχι την αυτονομία, αλλά
την αυτοτέλειά του έναντι της κυβέρνησης. Αυτοτέλεια σημαίνει παράλληλη ύπαρξη
και συνεργασία. Αντ’ αυτών, οδηγηθήκαμε στην ταύτιση και τον μαρασμό του
κόμματος. Καταλήξαμε κόμμα να σημαίνει συνεντεύξεις του γραμματέα και κάποια
λειτουργία του Οργανωτικού.

Για να κατακτηθεί η αυτοτέλεια απαιτείται το κόμμα να διατηρείται ως
μηχανισμός παραγωγής πολιτικής και ιδεολογίας. Βάσει αυτών, θα προκύπτει η
γενική πολιτική της κυβέρνησης, αλλά από ‘κεί και πέρα, το κόμμα θα μπορεί να
αποστασιοποιείται από ειδικές κυβερνητικές θέσεις. Έτσι, θα μπορεί να παίζει
τον ρόλο της ατμομηχανής, που οδηγεί το τρένο της κοινωνίας προς την εξουσία.

Η λειτουργική προϋπόθεση: Για να επιτευχθούν τα προηγούμενα, πρέπει να
υπάρξουν διαθέσιμοι άνθρωποι στην ηγεσία και τη βάση.

α) Ως προς την ηγεσία: πρέπει να περιοριστεί η αρχομανία. Πώς να υπάρξει
άνθρωπος διαθέσιμος να δουλέψει σοβαρά για το κόμμα ή να βγει από την Αθήνα με
τα διάφορα κλιμάκια, όταν οι περισσότεροι από την Κεντρική Επιτροπή είναι
βουλευτές, υπουργοί ή γενικώς απασχολούνται στο κράτος.

β) Ως προς τη βάση: χρειαζόμαστε νέες μορφές λειτουργίας. Υποστηρίζω από το
1995 ότι πρέπει να δημιουργηθεί ηλεκτρονικό δίκτυο καταγραφής των πολιτικών
θέσεων των μελών του κόμματος. Έτσι, θα έχουμε εικόνα για το τι πιστεύει το
σύνολο του κόμματος. Και από την άλλη, θα εμπεδωθεί η πεποίθηση ότι στο κόμμα
αξίζει να υπάρχουμε, αφού η γνώμη μας εκφράζεται και επηρεάζει την ηγεσία.

Για να γίνουν όλα αυτά, πρέπει να ξεπεράσουμε τη δυστυχία των σημερινών
ταμπελών. Τη μιζέρια των συσχετισμών που είναι ανύπαρκτοι στην κοινωνία.
Είμαστε πολλοί που σκεπτόμαστε έτσι. Και οπωσδήποτε θα βρούμε τρόπο να
εκφραστούμε. Αυτό, άλλωστε, περιμένει από εμάς η κοινωνία των σύγχρονων Ελλήνων.

Ο Ανδρέας Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου
στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κι έχει διατελέσει γ.γ. Δημόσιας Διοίκησης.