ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΑΡΣΕΝΗΣ Το Συνέδριο η τελευταία μεγάλη ευκαιρία του ΠΑΣΟΚ

Το καμπανάκι του κινδύνου για το ΠΑΣΟΚ χτυπάει ο υπουργός Παιδείας
Γεράσιμος Αρσένης, τέσσερις ημέρες πριν από την επίσημη έναρξη του 5ου
Συνεδρίου του κόμματος. Το Συνέδριο, δηλώνει, είναι η τελευταία μεγάλη
ευκαιρία για το ­ άλλοτε ­ Κίνημα…

Με τα σχολεία σε πλήρη λειτουργία πλέον, και με την οδό Μητροπόλεως να μοιάζει
πολύ ήσυχη ακόμη και στην κορύφωση της κυκλοφοριακής κίνησης, ο Γεράσιμος
Αρσένης αισθάνεται έτοιμος να ασχοληθεί, και το κάνει, και με τα του ΠΑΣΟΚ ­
πριν, ούτε να το σκεφθεί. Οι περιπέτειες της πολύπαθης εκπαιδευτικής
μεταρρύθμισης τον είχαν απορροφήσει, και πρέπει να του αναγνωρισθεί ότι έδωσε
μια γιγάντια μάχη για να καταφέρει να σταθεί στα πόδια του.

Το γραφείο του, στον 8ο όροφο του υπουργείου Παιδείας, με την Ακρόπολη «πιάτο»
μπροστά, είναι ίσως το ωραιότερο υπουργικό γραφείο, και ίσως ένα από τα
ωραιότερα στην Αθήνα. Χαρά θεού να εργάζεται κανείς σ’ αυτό.

­ Σας αρέσει, ε; Δεν ξέρω αν θα λέγατε το ίδιο με μερικές χιλιάδες διαδηλωτές
από κάτω να φωνάζουν «παραιτήσου, παραιτήσου».

Γελάει, και δείχνει να απολαμβάνει την επισήμανση ότι «έχει χιούμορ» ­ το έχει
άλλωστε αποδείξει: όταν έχασε τον Ιανουάριο του 1996 τη μάχη της πρωθυπουργίας
από τον Κώστα Σημίτη ήταν ο μόνος από τους χαμένους που βρήκε το κουράγιο να
περιγράψει την ήττα με ένα ανέκδοτο, το γνωστό «Γιώργο, χάσαμε».

«Καμένος» από εκείνη τη διαδικασία, δείχνει εντελώς απρόθυμος να μπει στην
κουβέντα για το τι θα γίνει αν το ΠΑΣΟΚ ηττηθεί στις ευρωεκλογές, συζήτηση που
άνοιξε ο Άκης Τσοχατζόπουλος. Αποκηρύσσει με έντονο τρόπο «αυτά τα σενάρια
ήττας», και παρακάμπτει με εύσχημο τρόπο ερωτήσεις επί της ουσίας, τι θα κάνει
δηλαδή ο ίδιος «αν παρ΄ όλα αυτά τεθεί θέμα ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ». Φοβάται μήπως
επαναλάβει από του βήματος το «Γιώργο, χάσαμε» ή ανταποδίδει με αυτό τον τρόπο
την πολύπλευρη στήριξη που του παρέσχε ο Πρωθυπουργός Κ. Σημίτης στην κορύφωση
της κρίσης στην Παιδεία, όταν το σύνολο της κομματικής πυραμίδας του ΠΑΣΟΚ
ζητούσε (ή απαιτούσε) την απομάκρυνσή του από την κυβέρνηση;

«Όχι», απαντάει, και δείχνει να το εννοεί. «Αυτές οι συζητήσεις δεν είναι
σοβαρές πολιτικές συζητήσεις», τονίζει, και προσθέτει με έμφαση: «το θέμα
ηγεσίας δεν πρέπει να απασχολεί κανέναν αυτή τη στιγμή». Τι πρέπει να
απασχολεί τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ; Μα, το πώς θα νικήσει το κόμμα στις εκλογές,
και το πώς θα δώσει προοπτική στον τόπο, υποστηρίζει.

Πολλοί τον «χρεώνουν» ήδη στους υποστηρικτές του Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη,
και μάλλον δεν έχουν άδικο: ο Γεράσιμος Αρσένης φαίνεται να πιστεύει ότι το 5ο
Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι συνέδριο διαδοχής, αλλά
πολιτικής σύνθεσης και ενότητας. Διατηρεί πάντως την αυτονομία του έναντι των
επιλογών της πλειοψηφίας του ΠΑΣΟΚ, και δεν διστάζει να επισημάνει,
απευθυνόμενος προφανώς προς τον Πρωθυπουργό Κ. Σημίτη, ότι ο πρόεδρος του
κόμματος έχει τη «μεγαλύτερη ευθύνη» να σηματοδοτήσει την πορεία για ένα
μεγάλο και ενιαίο ΠΑΣΟΚ. Υπογραμμίζει ότι το ΠΑΣΟΚ οδεύει στο Συνέδριο «χωρίς
να υπάρχει συμφωνία κορυφής» και εκφράζει την ελπίδα ότι τελικά η βάση θα
επιβάλλει τις λύσεις, μια και εκείνη «έχει δείξει ότι σε στιγμές κρίσης
αναπτύσσεται ένα ισχυρό αίσθημα ευθύνης και ενότητας στο ΠΑΣΟΚ».

Η τελευταία μεγάλη ευκαιρία για το ΠΑΣΟΚ είναι το 5ο Συνέδριο του Κινήματος,
δηλώνει ο υπουργός Παιδείας Γεράσιμος Αρσένης και παραδέχεται ότι σήμερα «η
κατάσταση είναι ρευστή και όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά».

«Αυτό το Συνέδριο πρέπει να θέσει τέρμα σε μια εσωτερική τριβή, που έχει
καταπονήσει όλους, έχει δημιουργήσει ένα κλίμα απαισιοδοξίας στον δικό μας
κόσμο και θα πρέπει να βάλει τις βάσεις για ένα νέο ξεκίνημα με προοπτική
νίκης στις εθνικές εκλογές.

Αν αυτός είναι ο στόχος, τότε το Συνέδριο πρέπει να είναι ένα Συνέδριο
συνοχής. Αυτό σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, ότι από το Συνέδριο πρέπει να βγούμε
όλοι πραγματικά ενωμένοι και ότι αυτό που μας ενώνει είναι ένα αίσθημα
συμμετοχής όλων στα όργανα του ΠΑΣΟΚ και στη διαμόρφωση των θέσεων του Κινήματος».

­ Παράταιρα ακούγεται αυτό το περί «ενότητας»…

«Επιμένω σ’ αυτό το σημείο. Πιστεύω ότι η επίκληση στον όρο ενότητα, χωρίς
συγκεκριμένα μέτρα για τη συμμετοχή όλων και τον μη αποκλεισμό κανενός στη
διαμόρφωση της πορείας μας, από εδώ και πέρα, είναι μία επίκληση χωρίς
περιεχόμενο. Και εδώ έχουμε όλοι ευθύνη.

Η μεγαλύτερη ευθύνη ανήκει στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, στον Κώστα Σημίτη, που
μπορεί να σηματοδοτήσει αυτή την πορεία για ένα μεγάλο, ενιαίο και ενωμένο
ΠΑΣΟΚ. Και ελπίζω να το κάνει.

Βέβαια, ένα Συνέδριο συνοχής δεν μπορεί να ασχοληθεί μόνον με το ζήτημα της
ενότητας. Πρέπει να παρουσιάσει μια αξιόπιστη επαναβεβαίωση της πολιτικής
φυσιογνωμίας του ΠΑΣΟΚ».

­ Κύριε υπουργέ, αυτά είναι πάρα πολύ ωραία όπως τα τοποθετείτε.
Όμως, πόση σχέση έχουν με την πραγματικότητα, ενώ
είναι γνωστά όλα αυτά τα δεδομένα που ισχύουν σήμερα στο ΠΑΣΟΚ;

«Αναγνωρίζω ότι αυτό το οποίο ζητάω είναι μία κίνηση, αντίθετη στο ρεύμα. Γι’
αυτόν ακριβώς τον λόγο, το Συνέδριο είναι κρίσιμο και σημαντικό. Πρέπει να
αντιστρέψει αυτό το κλίμα και να δημιουργήσει μία νέα θετική προοπτική. Και
νομίζω ότι αυτό μπορεί να γίνει με τη θέληση και με τη βοήθεια όλων μας».

­ Έγιναν προσπάθειες για να υπάρξει μια συμφωνία κορυφής, αλλά
απέτυχαν. Τι μπορεί να γίνει τώρα;

«Πράγματι, έτσι είναι, όπως λέτε, δεν υπάρχει συμφωνία κορυφής. Αλλά, έχω την
ελπίδα ότι το ίδιο το Συνέδριο, η συνεύρεση δηλαδή 5,5 χιλιάδων στελεχών,
μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αλλαγή κλίματος και να διευκολύνει
την ανάληψη ενωτικών πρωτοβουλιών. Ξέρετε έχει ξαναγίνει αυτό στο ΠΑΣΟΚ.

Το ΠΑΣΟΚ έχει δείξει ότι σε στιγμές κρίσης αναπτύσσεται ένα ισχυρό αίσθημα
ευθύνης και ενότητας που αναδύεται από την ίδια του τη βάση.

Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής: πιστεύω ότι αυτό το Συνέδριο είναι η μεγάλη
και θα έλεγα η τελευταία ευκαιρία για το ΠΑΣΟΚ να αφήσει τα προβλήματα πίσω
του, να ανασυνταχθεί και να διεκδικήσει τον ηγεμονικό του ρόλο στις πολιτικές
εξελίξεις. Με λίγα λόγια, πρέπει να κατανοήσουμε ότι είναι ώρα ευθύνης για
όλους μας».

­ Νομίζετε ότι μπορεί να γίνει σύνθεση όταν υπάρχουν ήδη καταμετρημένα
τα κουκιά πριν καν ξεκινήσει το Συνέδριο;

«Εμένα δεν με ανησυχεί μία πολιτική αναμέτρηση μέσα στο Συνέδριο. Αντίθετα, θα
έλεγα ότι ένα Συνέδριο πρέπει να χαρακτηρίζεται από έντονο πολιτικό διάλογο
και, γιατί όχι, από αντιπαράθεση πολιτικών προτάσεων. Σ’ αυτό που
εναντιώνομαι, είναι στην τυφλή σύγκρουση ομάδων για την κατάκτηση του κάστρου.

Το Συνέδριο δεν μπορεί να είναι μία έκφραση της κομματικής νομενκλατούρας.
Πρέπει να εκφράζει τα κοινωνικά ρεύματα, τους προβληματισμούς μέσα στην
κοινωνία. Γι’ αυτό πιστεύω ότι αν σ’ αυτό το Συνέδριο επικρατήσει η σύγκρουση
των ομάδων με λογική εσωκομματικής αριθμητικής, η κρίση που υποβόσκει θα ενταθεί».

Νέα κριτική στον Άκη Τσοχατζόπουλο για τα περί θέματος διαδοχής, έπειτα από
μια ευρεία ήττα στις ευρωεκλογές, ασκεί ο υπουργός Παιδείας. Τονίζει ότι «δεν
πρέπει να καλλιεργούμε σενάρια που βασίζονται σε μια υπόθεση ήττας», και υπογραμμίζει:

«Εάν κάποιοι θέλουν να θέσουν θέμα ηγεσίας, ας το θέσουν τώρα, στο Συνέδριο,
όχι αργότερα. Δεν το βλέπω, άλλωστε, και δεοντολογικά ορθό να προσδιορίζουμε,
εκ των προτέρων, τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θα μας ήταν επιθυμητό να
θέσουμε θέμα ηγεσίας.

Να το πω απλά. Το τι θα γίνει αν αποτύχουμε στα σχέδιά μας, αυτό θα το δούμε
τότε μέσα στα θεσμικά μας όργανα, αλλά δεν μπορούμε από τώρα να
προαναγγέλλουμε ήττα μας»

­ Αν και όποτε τεθεί θέμα ηγεσίας, ο Γεράσιμος Αρσένης τι θα κάνει;

«Αυτές τις συζητήσεις, που τις βλέπω με μια διάθεση χιούμορ θα έλεγα, και που
απασχολούν τα παραπολιτικά… ζητήματα διαδοχής ­ ακούω για δίδυμα, για
τρίδυμα και άλλα τινά ­ θα μου επιτρέψετε να σας πω ότι δεν είναι σοβαρές
πολιτικές συζητήσεις.

Το θέμα της ηγεσίας δεν πρέπει να απασχολεί κανέναν αυτή τη στιγμή. Αυτό που
πρέπει να απασχολεί όλους μας είναι η προοπτική για τον τόπο και, μέσα σ’ αυτό
το πλαίσιο η προοπτική για το ΠΑΣΟΚ και η συμβολή μας σ’ αυτήν την προοπτική».

Ο υπουργός Παιδείας επιχειρεί να επανατοποθετήσει το ΠΑΣΟΚ στο σοσιαλιστικό
στρατόπεδο και αφού επισημαίνει ότι «ένα σοσιαλιστικό κόμμα δεν μπορεί ποτέ να
απομακρυνθεί από τα λαϊκά στρώματα», προσθέτει:

«Πιστεύω ότι το πλειοψηφικό ρεύμα που εκφράζει το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί παρά να
εμπεριέχει τα λαϊκά στρώματα, ως βασικούς παράγοντες του οικονομικού και
κοινωνικού μετασχηματισμού. Αυτή άλλωστε είναι και η διαφορά μας με τον
νεοφιλελευθερισμό που αποδέχεται ως αναπόφευκτη την περιθωριοποίηση ενός
μεγάλου μέρους των λαϊκών στρωμάτων.

Με λίγα λόγια, το πολιτικό μας στίγμα ήταν και παραμένει σοσιαλιστικό, γι’
αυτό είμαστε πάντοτε κοντά στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα. Και πιστεύω ότι είναι
ευθύνη του Συνεδρίου να επιβεβαιώσει τον ρόλο του ΠΑΣΟΚ, ως ενός κόμματος που
έχει σαφή αναπτυξιακό χαρακτήρα και κοινωνική πολιτική. Όπως είναι ευθύνη του
Συνεδρίου να επιβεβαιώσει τον πατριωτικό χαρακτήρα του ΠΑΣΟΚ».

­ Λέτε ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να επιβεβαιώσει τον πατριωτικό του
χαρακτήρα και το ερώτημα είναι γιατί. Τι έχει χάσει το
ΠΑΣΟΚ; Τι έχει αλλάξει; Οι αποφάσεις, οι χειρισμοί
για τον Οτζαλάν ήταν σε δυσαρμονία με το πατριωτικό ΠΑΣΟΚ;

«Δεν νομίζω ότι αυτό που αμφισβητείται είναι ο πατριωτικός χαρακτήρας του
ΠΑΣΟΚ. Αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι να συνειδητοποιήσουμε τις συνέπειες
αυτής της θέσης μας και τις δικές μας υποχρεώσεις. Το εθνικό φρόνημα δεν είναι
ανέξοδο αγαθό».

Ο κ. Αρσένης κατηγορεί την Ευρώπη και τις ΗΠΑ ότι δείχνουν «μια καταφανή
μεροληψία σε βάρος μας» και πως είναι «εντυπωσιακά ανεκτικές απέναντι στον
τουρκικό επεκτατισμό». Θεωρεί ότι απαιτείται «εθνική αφύπνιση» που δεν μπορεί
«να αναλώνεται σε ρητορεία» και τονίζει:

«Το ΠΑΣΟΚ έχει ευθύνη, πιστεύω, να ταρακουνήσει τον Έλληνα πολίτη από έναν
ιδιόμορφο εθνικό εφησυχασμό που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, να τον
αφυπνίσει σε μια πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε και να συμβάλει στη
διαμόρφωση μιας εθνικής στρατηγικής που καλύπτει όλα τα κόμματα».

­ Τώρα με κεντρίζετε, όμως, να σας πω ότι ο ίδιος ο
Πρωθυπουργός άδειασε τον υπουργό Εξωτερικών, ο οποίος είχε
δηλώσει δημόσια ­ το είχε πει και κατ’ ιδίαν στους πολιτικούς αρχηγούς
­ ότι η άποψή του είναι ότι πρέπει να συγκληθεί το Συμβούλιο Εξωτερικής
Πολιτικής. Εσείς, κατ’ αρχήν συμφωνείτε;

«Εγώ λέω κάτι πολύ απλό: ότι, πριν συζητήσουμε με τα άλλα κόμματα για την
εθνική μας στρατηγική, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε μέσα στο ΠΑΣΟΚ τη θέση μας και
μετά ναι, βεβαίως, να συζητήσουμε και με τα άλλα κόμματα, γιατί χρειάζεται
αυτός ο τόπος μια εθνική στρατηγική στα εθνικά ζητήματα. Τώρα, ποια
συγκεκριμένη μορφή θα πάρει αυτή η διακομματική συζήτηση, είναι κάτι που
μπορούμε να το βρούμε».

Η συρρίκνωση του 19μελούς Εκτελεστικού Γραφείου που μοιραία θα αφήσει κάποιους
απέξω, μια και το νέο όργανο θα είναι ουσιαστικά 11μελές, θα αποτελέσει σημείο
τριβής μεταξύ των κορυφαίων στελεχών και του Κώστα Σημίτη. Ο ίδιος πιστεύει
ότι λόγω των κρίσιμων περιστάσεων «που θα περάσουμε», τα πολιτικά όργανα θα
πρέπει «να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων».

«Δεν θα με απασχολούσαν ιδιαίτερα οι συσχετισμοί των δυνάμεων μέσα στα όργανα.
Για να χρησιμοποιήσω τετριμμένους όρους, θα ήθελα οι επιλογές να στηρίζονται
αποκλειστικώς σε πολιτικά και αξιοκρατικά κριτήρια».

­ Έτσι θα λειτουργούσατε ίσως εσείς, σε προσωπικό επίπεδο.
Έχετε ενδείξεις για το πώς θα λειτουργήσει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ;

«Δεν έχω συγκεκριμένες ενδείξεις, πιστεύω όμως, ότι ο Πρωθυπουργός, ο οποίος
έχει ήδη διανύσει μια τριετή θητεία επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ, πρέπει να αισθάνεται
σήμερα ότι έχει την άνεση να κινηθεί ηγετικά και να είναι ανοικτός προς όλους».

Ο κ. Αρσένης υπογραμμίζει ότι στο Συνέδριο πρέπει να κλείσουν όλα τα ανοιχτά
θέματα, και θεωρεί ότι μια άλλη υποψηφιότητα για την προεδρία θα είναι
επιβεβαίωση ότι το ΠΑΣΟΚ έχει κατακτήσεις την εσωκομματική δημοκρατία.

«Προσωπικά, εκτιμώ ότι η πολιτική συγκυρία δεν καθιστά αυτό το Συνέδριο
συνέδριο διαδοχής. Αλλά αν κάποιος ή κάποιοι θέλουν να καταθέσουν με αυτό τον
τρόπο τις πολιτικές τους θέσεις ή και τις φιλοδοξίες τους, νομίζω ότι μπορούν
να το κάνουν, χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα, μέσα στο Συνέδριο. Αυτό όμως που έχει
ιδιαίτερη σημασία, είναι ότι όποιες θέσεις κατατεθούν για συζήτηση, όποιες
αντιπαραθέσεις υπάρξουν, να λυθούν μέσα στο Συνέδριο.

Δεν πρέπει να αφήσουμε υπονοούμενα ή ανοικτά θέματα για μετά. Μετά το Συνέδριο
θα πρέπει να περάσουμε προς τα έξω ένα κλίμα πορείας νίκης. Γι’ αυτό και είμαι
αντίθετος σε σκέψεις και υπολογισμούς που στηρίζονται σε σενάρια ήττας».

Ο υπουργός Παιδείας ασκεί εμμέσως κριτική στην προσυνεδριακή διαδικασία,
τονίζοντας ότι το Συνέδριο δεν θα μπορέσει να εξαντλήσει τη συζήτηση για τα
πολιτικά θέματα. Θεωρεί όμως ότι οφείλει να συζητήσει «την επανασύνδεση, με
όρους ψυχολογικούς αλλά και πολιτικούς, του κόμματος με τα ευρύτερα λαϊκά
στρώματα, τα οποία ιστορικά στήριξαν το ΠΑΣΟΚ, εξακολουθούν, πιστεύω να το
στηρίζουν, αλλά σήμερα μας αντιμετωπίζουν με μία έκδηλη αμηχανία».

­ Αμηχανία ή καχυποψία, κύριε υπουργέ;

«Χρησιμοποιώ τον όρο αμηχανία, που νομίζω ότι εκφράζει τον μέσο όρο των
αντιδράσεων που εκδηλώνονται. Αυτό είναι ένα θέμα που πρέπει να το προσέξουμε.
Η οικονομική ανάπτυξη που χαρακτήρισε τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και που
είναι έργο του ΠΑΣΟΚ, φέρνει στο προσκήνιο νέες ανερχόμενες κοινωνικές
δυνάμεις, που είναι ανταγωνιστικές στο νέο παγκόσμιο περιβάλλον και που
μπορούν να βελτιώσουν τη θέση τους, χωρίς ενεργό στήριξη από την πολιτεία.
Αυτές οι ανερχόμενες κοινωνικές ομάδες, η πλειοψηφία των οποίων είναι κοντά
στο ΠΑΣΟΚ, αποτελούν φυσικά μία κοινωνική και πολιτική δύναμη που πρέπει να
προσέξει το κόμμα μας. Ιστορικά όμως και εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να
συγκροτήσουν τον κύριο πολιτικό κορμό του ΠΑΣΟΚ».

Ο κ. Αρσένης επισημαίνει ότι τα λαϊκά στρώματα, οι άλλοτε φυσικοί σύμμαχοι του
ΠΑΣΟΚ, «βρίσκονται σε μια αναστάτωση» και προσθέτει:

«Αποκηρύσσουν ένα συγκεκαλυμμένο νεοφιλελευθερισμό, που προβάλλεται με τον
μανδύα της λεγόμενης “κοινωνικής ευαισθησίας”, γιατί ο κόσμος αυτός δεν ζητάει
από εμάς επιδόματα ανεργίας και φιλανθρωπία για να αμβλυνθεί η οδύνη της
περιθωριοποίησής του. Ο κόσμος αυτός ζητάει από εμάς να του δοθούν οι
ευκαιρίες για μια δημιουργική απασχόληση και ενεργό συμμετοχή στο κοινωνικό
και πολιτικό γίγνεσθαι. Και όσο δεν προβάλλεται ένα τέτοιο πολιτικό πρόγραμμα,
υπάρχει κίνδυνος ο κόσμος αυτός να στραφεί σε μία αναχρονιστική “αριστερή”
τοποθέτηση και να αρνηθεί κάθε μέτρο μεταρρύθμισης, επιζητώντας επιστροφή σε
ένα κρατικοδίαιτο πατερναλισμό, που έχει από καιρό πάψει να υπάρχει.

Η μεγάλη ευθύνη του ΠΑΣΟΚ είναι να ξαναμιλήσει ειλικρινά σ’ αυτό τον κόσμο, με
τον οποίο έχουμε συνδεθεί ιστορικά και συναισθηματικά, και να του πούμε ότι
στην κοινωνία που οικοδομούμε υπάρχουν νέοι ρόλοι για όλους. ».