Αγκάθια το χρέος και ο πληθωρισμός

Η πορεία του δημοσίου χρέους και του πληθωρισμού προβληματίζει το οικονομικό
επιτελείο, καθώς διαπιστώνεται ότι υπάρχουν παράγοντες που μπορεί να την
επηρεάσουν αρνητικά.

Σε «αγκάθια» απειλεί να μετατραπεί το δημόσιο χρέος. Ήδη, κορυφαίοι
τεχνοκράτες διατυπώνουν φόβους ότι τουλάχιστον στα αμέσως επόμενα χρόνια το
ζητούμενο δεν θα είναι η μείωσή του ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά η σταθεροποίησή
του. Τα «αγκάθια» που απασχολούν το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, όσον
αφορά το δημόσιο χρέος, είναι:

* Η δαπάνη του 1,05 τρισ. δραχμών για την αγορά αεροπλάνων που θα
πραγματοποιηθεί στο διάστημα των επόμενων 4-5 ετών.

* Οι «μαύρες» τρύπες δημοσίων επιχειρήσεων, (Ο.Α., ΟΑΣΑ, ΟΣΕ), οι οποίες
υπολογίζονται σε 300 δισ. δραχμές σε ετήσια βάση.

* Οι ανάγκες κάλυψης των ανοιγμάτων στα ασφαλιστικά ταμεία.

* Οι ανάγκες για πρόσθετες παροχές σε παιδεία, υγεία κ.ά.

Ήδη, ο προβληματισμός αυτός καταγράφηκε και επίσημα στις προβλέψεις του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, όπου για το 1999 το χρέος είναι υψηλότερο κατά
671 δισ. δραχμές από τις αρχικές προβλέψεις και το 2000 κατά 1,03 τρισ. δραχμές.

«Το πρόβλημα είναι πώς θα επιμερισθούν οι αμυντικές δαπάνες κάθε χρόνο, ώστε
να συνδυάζονται με την εξοικονόμηση των τόκων για την εξυπηρέτηση του δημοσίου
χρέους», τόνιζε ενδεικτικά κορυφαίο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου,
προσπαθώντας να εξηγήσει την προσπάθεια που γίνεται, ώστε να συνδυαστεί η
μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους, που θα προέλθει από τη
μείωση των επιτοκίων, με την αντίστοιχη επιβάρυνση του δημοσίου χρέους.
Σύμφωνα, μάλιστα, με τις εκτιμήσεις αρμοδίων στελεχών, αυτό μπορεί να γίνει
εφικτό, καθώς η εναρμόνιση των επιτοκίων της δραχμής με τα αντίστοιχα του ευρώ
θα σημάνει εξοικονόμηση τόκων της τάξης του 1 τρισ. δραχμών σε ετήσια βάση.
Σημειώνεται, όμως, ότι αυτή τη στιγμή η αποκλιμάκωση των επιτοκίων θα
ελαφρύνει το κόστος εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους με 300 δισ. δραχμές
περίπου. Η προοπτική αυτή έχει αναγκάσει το υπουργείο Οικονομικών να
προχωρήσει σε κινήσεις αναδιάρθρωσης του δημοσίου χρέους. Ήδη, προς την
κατεύθυνση αυτή εντάσσεται και η μετατροπή των ομολόγων, που έχουν στα
χαρτοφυλάκιά τους οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις και τα οποία λήγουν στα επόμενα
δύο χρόνια, με άλλα, σταθερού επιτοκίου, 10ετούς και 15ετούς διάρκειας.

Τα έσοδα

Εκτός, όμως, από το χρέος και η εξέλιξη των εσόδων έχει προκαλέσει
προβληματισμό στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης παρά το γεγονός ότι στο
α’ δίμηνο του 1999 εμφανίζουν αύξηση κατά 10,04% έναντι 5,83% που προβλέπεται
από τον προϋπολογισμό. Αιτία, τα έσοδα των τελωνείων, τα οποία εμφανίζονται
μειωμένα κατά 7,54% σε σύγκριση με το αντίστοιχο δίμηνο του 1998.

Όπως τονίζουν στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, η μείωση
αυτή οφείλεται:

* Στη μείωση της φορολογίας στη βενζίνη

* Στη φοροδιαφυγή στον ενδοκοινοτικό ΦΠΑ

Σε μελέτη, μάλιστα, που έχει συντάξει επιτροπή του υπουργείου Οικονομικών
αποκαλύπτεται, μεταξύ των άλλων, ότι ουσιαστικά δεν γίνεται έλεγχος στις
εισαγωγές από τις χώρες της Ε.Ε. «Παρότι η υποχρέωση υφίσταται από τις αρχές
του 1996, δεν κατέστη ακόμα δυνατόν να επεξεργαστούν μηχανογραφικά»,
αναφέρεται χαρακτηριστικά στη μελέτη.

Ενδεχόμενο υστέρησης

Πρέπει να σημειωθεί, αναφορικά με την εξέλιξη των εσόδων, ότι σε μελέτη που
έχει γίνει από θεσμικό φορέα της ελληνικής οικονομίας με αφορμή τον
προϋπολογισμό του 1999 επισημαινόταν ότι υπάρχει ενδεχόμενο υστέρησης από 150
δισ. δραχμές μέχρι 350 δισ. δραχμές, που θα προέλθει:

* Από την παρακράτηση στο φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων

* Από τα φορολογικά έσοδα παρελθόντων οικονομικών ετών

* Από τα μη φορολογικά έσοδα

* Από τα έσοδα που θα προέλθουν από τις μεταβιβάσεις ακινήτων

Πληθωρισμός

Το μεγαλύτερο, όμως, «αγκάθι» για την κυβέρνηση είναι η πορεία του
πληθωρισμού. Ήδη, η συζήτηση που έχει γίνει για το κατά πόσο υπάρχει θέμα
ερμηνείας του κριτηρίου του Μάαστριχτ είναι ενδεικτική του προβληματισμού που
υπάρχει. Ήδη, τα «σημάδια» που καταγράφονται ενισχύουν τον προβληματισμό. Τον
Ιανουάριο η προσφορά χρήματος εμφάνισε επιτάχυνση (15,9% έναντι 8,9% τον
Δεκέμβριο και 5,6% τον Νοέμβριο). Όπως επισημαίνεται σε μελέτη ιδιωτικής
τράπεζας, «η εγχώρια ρευστότητα είναι αυξημένη τους δύο πρώτους μήνες λόγω των
μεγάλων εισροών κεφαλαίων». Στην ίδια μελέτη επισημαίνεται η μεγάλη αύξηση της
πιστωτικής επέκτασης προς τον ιδιωτικό τομέα και, κυρίως, στην καταναλωτική
πίστη (17,9% το 1998). Ένα ακόμα «αγκάθι» συνδέεται με τις τιμές των
εισαγόμενων προϊόντων και, κυρίως, των πρώτων υλών, εξαιτίας της ανάγκης
προσαρμογής της ισοτιμίας της δραχμής με την κεντρική ισοτιμία αντικατάστασής
της με το ευρώ.