ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «ΟΝΕ-μανία»

Λέμε «ναι» στην ένταξη στην ΟΝΕ, «ναι» στις συμμαχίες, αλλά «όχι» στην
«ΟΝΕ-μανία», στην υπερβολή και στον λαϊκισμό. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το
θέμα στη βάση τριών θέσεων και τριών αντι-θέσεων.

Πρώτη θέση: «πάση θυσία και ανεξαρτήτως κόστους ένταξη στην ΟΝΕ και στον
“σκληρό της πυρήνα”». Αντι-Θέση: 1) Είναι ένα πράγμα να γίνεις μέλος της ΟΝΕ
στο πλαίσιο ορθολογιστικών επιλογών και μεθοδεύσεων και άλλο πράγμα να σε
κουβαλήσουν εκεί σε αναπηρικό καροτσάκι. 2) Η υπερβολή ως προς τα πολιτικά
οφέλη είναι επικίνδυνη για την ασφάλειά μας. Πολιτικά οφέλη θα προκύψουν μόνο
εάν η ΟΝΕ συμπληρωθεί με Πολιτική Ένωση. Ο Ζακ Ντελόρ, πάντως, επειδή δεν
προβλέπει κάτι τέτοιο, προειδοποίησε για τον κίνδυνο διάλυσης της Ε.Ε.

3) Ο «σκληρός πυρήνας» ίσως να μη σημαίνει και πολλά πράγματα: Ποιος θα
αποφασίζει και με τι κριτήρια; Θα αποφασίζουν οι Πορτογάλοι; Οι Έλληνες;
Κάποιο διευθυντήριο; Κάποιος τραπεζίτης; Κάποιος Γερμανός; Πώς σχετίζονται οι
απαντήσεις με την εθνική μας άμυνα και ασφάλεια;

Δεύτερη θέση: «Η ΟΝΕ μας εξασφαλίζει ισχύ και αναγνώριση περιφερειακού
ηγετικού ρόλου. Γι’ αυτό στην εξωτερική πολιτική: να μη “κουρδοποιείται” μη
“τουρκοποιείται”, μη “σερβοποιείται” κ.λπ.». Αντι-Θέση: 1) Όντως η ελληνική
διπλωματία «κουρδοποιήθηκε». Όμως, αυτό οφείλεται στο έλλειμμα ελληνικής
εξωτερικής πολιτικής για το Κουρδικό. Για το Κουρδικό, εξάλλου, χρειάζεται
πολιτική όχι μόνο σε σχέση με το ΡΚΚ αλλά και σε σχέση με όλους τους άλλους
Κούρδους. Όσον αφορά τα προβλήματα της περιφέρειάς μας απαιτείται συγκροτημένη
και μακρόχρονη εξωτερική πολιτική: στόχοι, διασυνδέσεις, μεθοδεύσεις,
«διείσδυση», «πελατειακές σχέσεις», αποτροπή των απειλών, εναλλακτικές
επιλογές δράσης και διεξόδων κ.λπ. «Ηγετικός ρόλος» συναρτάται περισσότερο μ’
αυτά και λιγότερο με την ιδιότητα μέλους της ΟΝΕ. 2) Στον φτηνό λαϊκισμό περί
«κουρδοποιήσεως» προτάσσεται ο ορθολογισμός: «Πολιτική για το Κουρδικό» δεν
σημαίνει «πόλεμο για χάριν των Κούρδων» ενώ «έλλειμμα πολιτικής για το
Κουρδικό» προκαλεί «κουρδοποίηση» και ίσως πόλεμο. 3) Στο ορατό μέλλον, ο
«σκληρός πυρήνας» της ΟΝΕ δεν προσφέρει την παραμικρή (!) απτή υποστήριξη
έναντι υπαρκτών εξωτερικών απειλών. Κανείς δεν θα σταματήσει τα τουρκικά F-16
παρά μόνο τα δικά μας (και ενδεχομένως, επικουρικά, επιτυχείς συγκλίσεις με
«εχθρούς του εχθρού» που πρέπει να καλλιεργούνται σε μακρόχρονη βάση). 4)
Ερώτημα: εάν υποθετικά ενταχθούμε στον σκληρό πυρήνα της ΟΝΕ με «τέλειους
οικονομικούς όρους», τι θα συμβεί εάν παρά ταύτα η Τουρκία μας επιτεθεί;
Μήπως, λόγω ελλείμματος ισχύος, ενώ σήμερα η Τουρκία κρατεί όμηρο την ένταξή
μας στην ΟΝΕ, μελλοντικά, εάν γίνουμε πλήρες μέλος, θα μπορεί να την ακυρώσει;
Μήπως, πέραν αφορισμών, χαρακτηρισμών και πολιτικής προπαγάνδας, υπάρχει
αξιόπιστη απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα;

Τρίτη θέση: «Ως φίλοι της Αμερικής δεν μπορούμε να είμαστε φίλοι του εχθρού
της». Αντι-Θέση: Απόλυτα λανθασμένο και αυτιστικό. Άλλο συνεκτίμηση των θέσεων
των συμμάχων και άλλο ακύρωση της ανεξαρτησίας μας. Η Αμερική είναι χώρα με
πολλές και ρευστές επιλογές (για παράδειγμα, οι αλλαγές θέσης στο Κουρδικό
είναι αμέτρητες). Αναπόφευκτα, άλλοτε θα συγκλίνουμε και άλλοτε θα
αποκλίνουμε. Όπως όλα τα κράτη, άλλοτε σ’ αντίθεση με τους «φίλους», άλλοτε σε
σύγκλιση μ’ αυτούς ή στο πλαίσιο κάποιας επιλογής ενδιάμεσης απόχρωσης, η
Ελλάδα έχει συμφέρον να αναπτύσσει τυπικές, άτυπες ή και μυστικές συμμαχίες ή
συγκλίσεις ανάλογα με τις συγκυρίες και την μετεξέλιξη των περιφερειακών
προβλημάτων. Μόνο και μόνο τότε μπορούμε να συναλλαχθούμε σε «πελατειακή
βάση». Εξάλλου, με τους συμμάχους μας, ενώ σε μερικά μπορούμε να συμφωνούμε σ’
άλλα μπορούμε να «συμφωνούμε να διαφωνούμε». Εάν είμαστε ανεξάρτητο και
ορθολογικό κράτος το συμφέρον της «μεγάλης συμμάχου» συνεκτιμάται αλλά δεν
ακυρώνει τις δικές μας στρατηγικές επιλογές που αφορούν τα ζωτικά μας συμφέροντα.

Προσοχή, εισήλθαμε σ’ ολισθηρό δρόμο: Ακούονται φωνές που, στο όνομα της ΟΝΕ
και των συμμαχιών, ουσιαστικά υποστηρίζουν διπλωματική νιρβάνα, ακύρωση της
ελληνικής ανεξαρτησίας και υποχωρήσεις που αναιρούν εκ των προτέρων κάθε
πιθανό κέρδος ένταξης στην ΟΝΕ ή συμμετοχή στις συμμαχίες. Μήπως ο τρόπος που
προσεγγίζουμε το θέμα της ΟΝΕ και των συμμαχιών έχει ως αποτέλεσμα πολλές
«τρύπες στο νερό»;

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και
Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.