ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η χώρα των ψευδαισθήσεων

«Το τέλος της ψευδαίσθησης»: έτσι τιτλοφορούσε προχθές η «Μοντ» το ρεπορτάζ
της για τη δίκη των τεσσάρων αντιφρονούντων στην Κούβα.

«Με προκάλεσαν» (από την αμερικανική εφημερίδα «Star Tribune»)

Όμως η ψευδαίσθηση έχει τελειώσει εδώ και χρόνια. Από το 1989, ήδη, μ’ εκείνη
τη δίκη-παρωδία του πρώην ήρωα της επανάστασης Αρνάλντο Οτσόα και των
συνεργατών του που κατηγορήθηκαν για εμπόριο ναρκωτικών και εκτελέστηκαν σαν
τα σκυλιά. Την «ομολογία» του την πρώτη μέρα της δίκης («Είμαι ένοχος, μου
αξίζει η αυστηρότερη ποινή, αλλά θα υπηρετώ την επανάσταση μέχρι να πεθάνω»)
θυμήθηκε πρόσφατα ο γαλλικός Τύπος με αφορμή εκείνη την πρώτη δήλωση του
Οτζαλάν στα χέρια των δημίων του. Η σύγκριση ίσως να είναι ακραία. Παράσταση,
όμως, παίχθηκε κι εκεί κι εδώ. Αυτό που άλλαζε ήταν το θέατρο. Οι εποχές, οι
ήρωες, οι θεατές. Και, το κυριότερο, ο σκηνοθέτης.

Ο σκηνοθέτης της Κούβας είχε πάντα την ικανότητα να ανανεώνει τις
ψευδαισθήσεις. Έκανε ανοίγματα, άρχιζε μεταρρυθμίσεις, για να τις σταματήσει
αμέσως μετά και να τιμωρήσει όσους είχαν πιστέψει σ’ αυτές. Το αμερικανικό
εμπάργκο του πρόσφερε το καλύτερο άλλοθι για να διατηρεί τη χώρα του
απομονωμένη. Η χαρισματική του φυσιογνωμία, το πάθος του και οι εκρηκτικές του
ομιλίες του εξασφάλιζαν ένα μόνιμο κύκλο οπαδών και θαυμαστών. Αυτός ο κύκλος,
όμως, απαρτιζόταν τα τελευταία χρόνια σχεδόν αποκλειστικά από νοσταλγούς της
επανάστασης που ζουν στη Δύση. Στην ίδια την Κούβα, ο κόσμος είχε πάψει να
θαυμάζει ­ όπως και να ελπίζει.

Η επίσκεψη του Πάπα έφερε μια ακόμη ψευδαίσθηση που, ένα χρόνο αργότερα, ο
«λίντερ μάχιμο» έσπευσε ξανά να διαλύσει. Ύστερα από έναν ακόμη πύρινο λόγο
του όπου τάχθηκε υπέρ της ποινής του θανάτου για τους εμπόρους ναρκωτικών, η
εθνοσυνέλευση ψήφισε στις 16 Φεβρουαρίου μια σειρά δρακόντειων νόμων κατά των
ανεξάρτητων δημοσιογράφων και των διαφωνούντων. Στο εξής, «η συνεργασία, άμεση
ή με μεσολάβηση τρίτου, με σταθμούς του ραδιοφώνου ή της τηλεόρασης, με
εφημερίδες, με περιοδικά ή με κάθε άλλο μέσο (που δεν μεταδίδει τις επίσημες
ειδήσεις)» θα τιμωρείται με κάθειρξη έως είκοσι ετών και πρόστιμο έως 100.000
πέσος (770 φορές μεγαλύτερο του μηνιαίου μισθού).

Η δίκη των τεσσάρων γνωστότερων διαφωνούντων της χώρας που άρχισε την
περασμένη Δευτέρα επιβεβαιώνει τη σκλήρυνση του καθεστώτος. Οι κατηγορούμενοι
συνελήφθησαν τον Ιούλιο του 1997 επειδή συνέταξαν ένα μανιφέστο με τίτλο «Η
πατρίδα ανήκει σε όλους», όπου επέκριναν τις θέσεις του 5ου συνεδρίου του
κόμματος και καλούσαν τους πολίτες να απόσχουν από τις εκλογές. Κρατήθηκαν
ενάμιση χρόνο στην απομόνωση. Και δικάζονται τώρα με την κατηγορία της στάσης,
που επισύρει ποινή φυλάκισης πέντε έως έξι ετών.

Η δίκη διεξάγεται κεκλεισμένων των θυρών. Η παρουσία δημοσιογράφων και ξένων
διπλωματών απαγορεύεται. Η ραδιοτηλεόραση αγνοεί το θέμα και η «Γκράνμα»
ασχολείται, όπως πάντα, με τη συγκομιδή του ζαχαροκάλαμου. Έχει κανείς ακόμα ψευδαισθήσεις;