ΔΡΟΜΟΙ

… του ΝΑΤΟ είναι να κρατάει τους Γερμανούς «κάτω», τους Αμερικανούς «μέσα»
και τους Ρώσους «έξω» από την Ευρώπη. Ήταν το αγαπημένο λογοπαίγνιο των
συμμάχων στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Αν, όπου «Γερμανία» διαβάσει κανείς
«Ευρωπαϊκή Ένωση», θα καταλάβει γιατί αυτός ο τριπλός σκοπός επιβιώνει ακόμη,
τουλάχιστον ως προς το πρώτο σκέλος του. Όσο η Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται πιο
ισχυρή, η αμερικανική κυριαρχία στην ευρωπαϊκή ασφάλεια παρέχει ένα χρήσιμο
αντίβαρο, γράφει ο Ουίλιαμ Πφαφ στους «Λος Άντζελες Τάιμς». Τα αμερικανικά
συμφέροντα ­ όπως παλαιότερα τα βρετανικά ­ δεν εξυπηρετούνται από την
κυριαρχία μιας και μοναδικής αντίπαλης δύναμης στην Ευρώπη. Στους παγκόσμιους
πολέμους και στον Ψυχρό Πόλεμο, η απειλή ήταν ότι το Βερολίνο ή η Μόσχα θα
ενοποιούσαν την Ευρώπη εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Σήμερα, η «αντίπαλη
δύναμη» που κυριαρχεί στην Ευρώπη είναι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση.

… διαίρεση, σχέδιο Μάρσαλ, ΝΑΤΟ, σχέδιο Σουμάν: τέσσερις μεγάλοι σταθμοί με
κατάληξη μια νέα ανταγωνιστική σχέση ανάμεσα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ
(Γκρέγκορι Τρέβερτον, «Αμερική, Γερμανία και το Μέλλον της Ευρώπης», εκδ.
Ποντίκι). Αυτή η σχέση βρίσκεται σήμερα πίσω από τις διαφωνίες για τον νέο
ρόλο του ΝΑΤΟ. Η «νέα στρατηγική αντίληψη» δεν φαίνεται να γίνεται αντιληπτή
από όλους τους συμμάχους: μεσανατολικός προσανατολισμός, περιορισμός των
πυρηνικών, καταπολέμηση των ναρκωτικών και των τρομοκρατών. Μολονότι κατ’
εξοχήν αμερικανοκεντρική, δεν είναι αποδεκτή ούτε καν από όλους τους Αμερικανούς.

… το ΝΑΤΟ; αναρωτιέται ο Στίβεν Γουόλτ, καθηγητής του Πανεπιστημίου του
Σικάγου, στο περιοδικό «Νάσιοναλ Ίντερεστ». Η σοβιετική απειλή δεν υπάρχει
πια. Το αμερικανικό εμπόριο με την Ασία δεν είναι λιγότερο σημαντικό από ό,τι
το εμπόριο με την Ευρώπη. Τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά οικονομικά συμφέροντα
αποκλίνουν ολοένα και περισσότερο. Και οι Αμερικανοί ευρωπαϊκής καταγωγής
φθίνουν αριθμητικά, αλλά και συναισθηματικά, αφού αισθάνονται ολοένα και
λιγότερο δεμένοι με την «παλιά πατρίδα». Οι παλιοί σύμμαχοι είναι αναπόφευκτο
να πάρουν διαφορετικούς δρόμους. Ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει η συμμαχία
είναι να μην κάνει τίποτα. Ιδού ένα πρόβλημα. Η κυβέρνηση Κλίντον μοιάζει
αποφασισμένη να βάλει το ΝΑΤΟ να κάνει τα πάντα. Να βγάλει τα κάστανα από τη
φωτιά στο Κοσσυφοπέδιο, όπως και στη Βοσνία. Και ενδεχομένως να συμβάλει έτσι
στη διάλυση μιας συμμαχίας η οποία συμπλήρωσε πενήντα συναπτά έτη ευδόκιμης
υπηρεσίας σε έναν πόλεμο που έχει πια λήξει.

… το ΝΑΤΟ θα γιορτάσει τα πενήντα χρόνια του, με διάσκεψη στην Ουάσιγκτον
και τελετές στο Μισούρι, εκεί όπου ο Ουίνστον Τσόρτσιλ «κήρυξε» τον Ψυχρό
Πόλεμο, το 1946. Με την ευκαιρία, ο πρόεδρος Κλίντον θα γιορτάσει την
εξωτερική του πολιτική, που όμως «μετράει» ελάχιστες επιτυχίες, πέρα από τη
διεύρυνση προς Ανατολάς. Η «ατραξιόν» θα είναι βέβαια η ένταξη των Πολωνών.
Ύστερα από περίπου χίλια χρόνια, το όνειρό τους να «μετακομίσουν» από την
Κεντρική στη Δυτική Ευρώπη γίνεται πραγματικότητα. Ίσως όμως πολύ
καθυστερημένα. Γιατί, η «νέα στρατηγική αντίληψη», αυτή η νέα αρχή, μπορεί να
αποδειχτεί η αρχή του τέλους του ΝΑΤΟ.