ΔΡΟΜΟΙ

… της ιστορίας; Σύγκρουση των πολιτισμών; Κόσμος χωρίς σύνορα; Μετά την
πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, οι σχεδιαστές της αμερικανικής πολιτικής δεν
έπαψαν να αναζητούν νέες βασικές αρχές για να στηρίξουν σε αυτές τη στρατηγική
τους. Ο καθηγητής Πολ Κένεντι, «αστέρι» του Γέιλ και της «δεξαμενής εγκεφάλων»
του Council on Foreign Relations, φαίνεται πως τις βρήκε, αφού η πρόταση που
είχε διατυπώσει πριν από τρία χρόνια μοιάζει σήμερα να υιοθετείται από την
αμερικανική ηγεσία. Η αμερικανική ασφάλεια δεν εξαρτάται πια από την επιτυχία
ή την αποτυχία του κομμουνισμού, αλλά από τη σταθερότητα σε κρίσιμα σημεία του
αναπτυσσόμενου κόσμου. Από έναν μικρό αριθμό χωρών που η τύχη τους είναι
αβέβαιη και το μέλλον τους μπορεί να επηρεάσει βαθιά τις περιοχές τους και τις
διεθνείς σχέσεις. Είναι οι «αξονικές χώρες».

… του όρου ανήκει στον Βρετανό γεωγράφο του 18ου αιώνα Σερ Χάλφορντ
Μακίντερ. Κλασικό ιστορικό παράδειγμα αξονικής χώρας ήταν η Τουρκία του 19ου
αιώνα, επίκεντρο του Ανατολικού ζητήματος. Οι «αξονικές χώρες» δεν χρειάζονται
βοήθεια επειδή δέχονται κάποια εξωτερική απειλή, αλλά επειδή κινδυνεύουν να
πέσουν θύματα εσωτερικής αναταραχής, λέει ο Κένεντι. Το χάος και η αστάθεια
μπορεί να αποδειχτούν πιο σοβαρές απειλές για τα αμερικανικά συμφέροντα από
ό,τι ήταν κάποτε ο κομμουνισμός. Η πιο μεγάλη και πιο πλούσια δύναμη του
κόσμου έχει τα πιο πολλά να χάσει από ενδεχόμενη παγκόσμια αστάθεια. Γι’ αυτό
χρειάζεται μια συντηρητική στρατηγική. Όπως τα συμφέροντα της βρετανικής
αυτοκρατορίας του 19ου αιώνα, τα αμερικανικά συμφέροντα εξυπηρετούνται σήμερα
από τη διατήρηση του στάτους κβο. Αυτό δεν απειλείται πια από τον κομμουνισμό,
αλλά από τον υπερπληθυσμό, τη μετανάστευση, τις εθνικές συγκρούσεις, την
οικονομική αστάθεια.

… ξεχωρίζουν οι «αξονικές χώρες»; Ο μεγάλος πληθυσμός, οι οικονομικές
δυνατότητες και η σημαντική γεωγραφική θέση είναι τρεις απαραίτητες
προϋποθέσεις. Όμως, εκείνο που τις καθορίζει πραγματικά είναι η δυνατότητά
τους να επηρεάσουν την περιφερειακή και διεθνή σταθερότητα. Μεξικό και
Βραζιλία, Αλγερία, Αίγυπτος και Νότια Αφρική, Ινδία και Πακιστάν, Ινδονησία,
Τουρκία. Για τους Αμερικανούς, όλος ο κόσμος περιστρέφεται σήμερα γύρω από
αυτές τις χώρες.

… έχει τη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία από όλες τις άλλες χώρες. Στα
σταυροδρόμια Ανατολής και Δύσης, Βορρά και Νότου, Χριστιανοσύνης και Ισλάμ,
μπορεί να επηρεάζει χώρες χιλιάδες μίλια μακριά από τον Βόσπορο. Στον
προθάλαμο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει σταθερή ανάπτυξη και σημαντική μεσαία
τάξη. Έχει όμως και πληθυσμικές πιέσεις, εθνικές συγκρούσεις, ισλαμικό
φονταμενταλισμό. Όλα αυτά μέσα σε ένα εξωτερικό περιβάλλον που καθορίζουν οι
διαφορές με την Ελλάδα για την Κύπρο και το Αιγαίο, με τη Συρία και το Ιράκ
για να νερά του Ευφράτη, καθώς και οι σημαντικές σχέσεις με τις μουσουλμανικές
χώρες της Κεντρικής Ασίας. Μια ισχυρή Τουρκία θα είναι ένας φάρος για ολόκληρη
την περιοχή, λένε οι Αμερικανοί αναλυτές. Μια ασθενής Τουρκία, που θα
σπαράσσεται από εθνικά και θρησκευτικά μίση, θα βλάψει τα αμερικανικά
συμφέροντα και θα είναι πηγή ανησυχίας για το ΝΑΤΟ και το Ισραήλ. Για τους
Αμερικανούς, όλος ο κόσμος περιστρέφεται σήμερα γύρω από την Τουρκία.