ΠΡΟΣΩΠΑ Το τρίτο στάδιο της «μύησης»

Ως τώρα υπέγραφε τις ανταποκρίσεις του με ψευδώνυμο. Χθες ο Ρατζίπ Ντουράν
υπέγραψε για πρώτη φορά στη «Λιμπερασιόν» με το όνομά του.

Ρατζίπ Ντουράν. «Αναμορφώθηκε», αλλά όχι όπως το εννοούν οι τουρκικές αρχές (φωτογραφία από την αποφυλάκισή του)

Το θέμα της ανταπόκρισης ήταν οι επτάμισι μήνες που ο Τούρκος δημοσιογράφος
πέρασε στις φυλακές της χώρας του ­ αφέθηκε ελεύθερος στα τέλη Ιανουαρίου ­
επειδή χαρακτήρισε τον Αμπντουλάχ Οτζαλάν «Κούρδο Γαριβάλδη». «Πίστευα», λέει,
«πως δεν μπορείς να διαπράξεις έγκλημα γράφοντας»· αλλά το τουρκικό κράτος
έχει άλλη γνώμη και κρατεί φυλακισμένους 70 δημοσιογράφους και συγγραφείς,
περισσότερους από οποιοδήποτε άλλο στον κόσμο.

«Το δρομολόγιο κάθε Τούρκου περνά σχεδόν υποχρεωτικά από τρία στάδια μύησης»,
γράφει ο Ντουράν. «Περιτομή μεταξύ 7 και 12 χρόνων, στρατιωτική θητεία στα 18
και, συχνά στην ίδια ηλικία, φυλακή». Εκείνος καθυστέρησε το τελευταίο στάδιο
γιατί βρέθηκε στη Γαλλία μετά το πραξικόπημα του 1980, «όταν οι φίλοι και οι
συνάδελφοί μου αναμορφώνονταν στις φυλακές ενός κράτους που, για να ελέγξει
την κατάσταση, δεν ήξερε άλλη μέθοδο από τη φυλάκιση των αντιπάλων του». Και
ήταν μάλιστα τυχερός, διευκρινίζει, επειδή φυλακίστηκε στη μικρή φυλακή του
Σαράι (70 κρατούμενοι, οι δέκα εκ των οποίων πολιτικοί) και όχι στα κολαστήρια
του τουρκικού Κουρδιστάν. Ήταν επίσης τυχερός γιατί μπήκε φυλακή χωρίς να
περάσει από τα αστυνομικά τμήματα: «Έμαθα πολλά από τους συγκρατουμένους μου
για τις μεθόδους βασανισμού στη διάρκεια ατέλειωτων ανακρίσεων…».

Πρώην ανταποκριτής του Γαλλικού Πρακτορείου, χρονογράφος του BBC και πολλών
τουρκικών εφημερίδων και συνεργάτης της «Λιμπερασιόν» εδώ και πέντε χρόνια, ο
44χρονος Ντουράν διδάσκει επίσης δημοσιογραφική δεοντολογία στο Πανεπιστήμιο
του Γαλατασαράι και, στη φυλακή, είχε την ευκαιρία να ελέγξει τις θεωρητικές
γνώσεις του: «Με τους φίλους μου, οργανώσαμε αυθόρμητα μια ομάδα εν θερμώ
κριτικής των μέσων ενημέρωσης ­ αμέσως μετά τις τηλεοπτικές ειδήσεις και μετά
την πρωινή ανάγνωση των εφημερίδων», εξηγεί. «Είμαι ευτυχής ως εκπαιδευτικός,
διότι στο κελί υπάρχουν τώρα φίλοι που ξέρουν να διακρίνουν ανάμεσα στην
πραγματικότητα και σ’ αυτό που προτείνουν τα μέσα ενημέρωσης».

Στις 225 μέρες που έμεινε στη φυλακή, ο Ντουράν «αναμορφώθηκε», αλλά όχι όπως
το εννοούν οι τουρκικές αρχές «που θέλουν να μετατρέψουν τους πολιτικούς
κρατουμένους και τους “εγκληματίες γνώμης” σε άτομα υπάκουα και φρόνιμα,
ουδέτερα και σιωπηλά». Έμαθε, λέει, πολλά από την περιπέτειά του, «σε
επαγγελματικό, ανθρώπινο και πολιτικό επίπεδο»· «ξέρω ωστόσο ότι υπάρχουν και
άλλοι τρόποι από τη φυλακή για να τελειοποιηθεί κανείς…», σαρκάζει ο δημοσιογράφος.