ΠΡΟΣΩΠΑ Καταδιώκοντας τον δικτάτορα

«Κάποιος πρέπει να αφηγηθεί τι συνέβη εδώ και εσύ είσαι ο μόνος που μπορεί να
το κάνει».

Χοάν Γκαρσές. Αν ο Πινοτσέτ τελικά δικασθεί, θα οφείλεται εν πολλοίς σ’ αυτόν τον Ισπανό δικηγόρο

ΗΤΑΝ 11 Σεπτεμβρίου του 1973. Ο πρόεδρος της Χιλής Σαλβαδόρ Αλλιέντε μιλούσε
στον 29χρονο Ισπανό σύμβουλό του Χοάν Γκαρσές λίγο πριν ο στρατηγός Πινοτσέτ
βομβαρδίσει το προεδρικό μέγαρο. «Βρισκόμουν εκεί από την προηγούμενη νύκτα,
στο τελευταίο δείπνο, όπως εκ των υστέρων αποδείχθηκε», θυμάται ο Γκαρσές
μιλώντας στην «Γκάρντιαν». «Είχα συνοδεύσει τους υπουργούς Εσωτερικών και
Άμυνας και τον διευθυντή της τηλεόρασης. Ο πρόεδρος ήθελε τη βοήθειά μας για
να ετοιμάσει ένα μήνυμα προς το έθνος. Δουλέψαμε ως αργά, κι έτσι έμεινα
εκεί». Το επόμενο πρωί κατάλαβαν ότι επίκειτο επίθεση: «Όλοι οι σύμβουλοι,
γύρω στους 20, επέλεξαν να μείνουν, αλλά ο Αλλιέντε μου είπε να φύγω. Είπε ότι
κανείς δεν ήταν σε καλύτερη θέση από μένα για να πει την ιστορία αυτού που
συνέβη». Χρειάσθηκε πάντως να τον διώξουν σχεδόν διά της βίας από το μέγαρο.

Γεννημένος στη Βαλένθια της Ισπανίας το 1944, ο Γκαρσές είχε γνωρίσει τον
Αλλιέντε όταν έκανε το διδακτορικό του στη Χιλή και αναπτύχθηκε μεταξύ τους
ισχυρή προσωπική φιλία. «Η σφαγή στο μέγαρο Μονέδα και οι δολοφονίες των
πολιτικών ηγετών που ακολούθησαν με έκαναν τον τελευταίο επιζώντα από τους
προσωπικούς πολιτικούς συμβούλους του προέδρου Αλλιέντε», λέει ο Γκαρσές, που
τα τελευταία 25 χρόνια κάνει αυτό ακριβώς που του ζήτησε ο δολοφονημένος
πρόεδρος ­ με βιβλία, άρθρα και διαλέξεις. «Αισθανόμουν πως είχα καθήκον να
συμβάλω στην κατανόηση της περιόδου που τελείωσε στις 11 Σεπτεμβρίου του
1973», μια περίοδο «φιλίας, πολιτικής συνεννόησης και σημαντικής πολιτικής
ευθύνης». Φεύγοντας από τη Χιλή, ο Γκαρσές δεν θέλησε να επιστρέψει στην
Ισπανία του Φράνκο και πήγε στη Γαλλία, όπου το 1975 εξέδωσε το βιβλίο «Ο
Αλλιέντε και το Πείραμα της Χιλής». Το 1982, μετά την εκλογή της σοσιαλιστικής
κυβέρνησης, επέστρεψε στην πατρίδα του και άνοιξε δικηγορικό γραφείο στη
Μαδρίτη. Από το 1996, ο Γκαρσές είναι ένας από τους δικηγόρους των θυμάτων του
καθεστώτος του Πινοτσέτ. «Δεν είναι θέμα εκδίκησης», υπογραμμίζει. «Θέλουμε να
δημιουργήσουμε ένα προηγούμενο για την εκδίκαση εγκλημάτων κατά της
ανθρωπότητας μέσω διεθνούς συνεργασίας».

Σύμφωνα μ’ αυτούς που παρακολουθούν τη νομική διαδικασία, αν ο Πινοτσέτ τελικά
δικασθεί, θα οφείλεται εν πολλοίς σ’ αυτόν τον Ισπανό δικηγόρο που αποφεύγει
επιμελώς τη δημοσιότητα. «Είμαι πεπεισμένος ότι οι ατομικές εμπειρίες δεν
έχουν σημασία», εξηγεί. «Σημαντικά είναι τα συλλογικά κοινωνιολογικά κινήματα
που μεταμορφώνουν μια κοινωνία». Κι αν η Βουλή των Λόρδων αποφανθεί πως ο
Πινοτσέτ έχει ασυλία, προσθέτει, «τότε θα είναι ελεύθερος στη χώρα του, αλλά
φυγάδας της διεθνούς δικαιοσύνης με αρκετά εντάλματα για τη σύλληψή του. Η
υπόθεση θα συνεχιστεί».