Ο «Αχιλλέας» σώζει τα Ίμια με κομπιούτερ!

«Δεν είναι δυνατόν να μην έχουμε στο υπουργείο Άμυνας μια σαφή εικόνα για
το τι συμβαίνει (κάθε στιγμή) στο Αιγαίο!».
![]() |
|
Υψηλή τεχνολογία. Ό,τι πιο προηγμένο τεχνολογικά υπάρχει για το οπλοστάσιο |
ΤΡΙΑ χρόνια μετά τα Ίμια, την κρίση όπου λίγο πολύ «η δεξιά δεν γνώριζε τι
ποιούσε η αριστερά», η δημόσια αυτή «έκρηξη» του υπουργού Άμυνας κ. Α.
Τσοχατζόπουλου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια ειλικρινής αυτοκριτική εξ
ονόματος ολόκληρου του συστήματος άμυνας της χώρας. Θα ήταν δε και απόλυτα
ακριβής η πρόσφατη αυτή επισήμανση του υπουργού αν δεν γινόταν για να
υπογραμμίσει ότι ήδη «κάτι» είχε προχωρήσει προς την πλευρά αυτή: η χρήση των
τεχνολογιών αιχμής στην πληροφορική και τις επικοινωνίες, ώστε μέσα από ένα
κοινό σύστημα των τριών Κλάδων, να προσφέρεται «η ορθή πληροφόρηση, στο
κατάλληλο πρόσωπο, τον ενδεδειγμένο χρόνο», για οποιοδήποτε πιθανό, πραγματικό
ή όχι, πεδίο μάχης ή κρίσης.
Η ολοκλήρωση και επίδειξη σήμερα και αύριο, εν είδει ενός τεράστιου «war
game», του νέου, ενοποιημένου Συστήματος Διοίκησης Ελέγχου και Πληροφοριών
(ΣΔΕΠ ή C 3Ι) δεν είναι παρά μόνο μία από τις επιλογές στις οποίες
οδήγησε τους στρατιωτικούς η μελέτη της κρίσης των Ιμίων. Η ταυτόχρονη δε
εφαρμογή στο πλαίσιο της άσκησης «Αλέξανδρος», που βρίσκεται σε εξέλιξη, του
νέου σχεδίου «Αχιλλέας», για ανακατάληψη βραχονησίδας, για δεύτερη φορά σε
τέτοιο βαθμό, είναι ένα ακόμα δείγμα κατά τους στρατιωτικούς, ότι «κάτι» έχει
αλλάξει σε αντιλήψεις, τακτικές, μέσα, ακόμα και δόγματα. Ο «στρατός του
2000», που είναι ακόμα μακριά για την Ελλάδα, οφείλει πολλά χρήσιμα
συμπεράσματα σ’ εκείνη τη νύχτα. Για τους αμιγώς πολιτικούς χειρισμούς και τα
συμπεράσματα από αυτούς, η Ιστορία θέλει τον χρόνο της για να αποφανθεί με νηφαλιότητα…
ΠΕΝΤΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Σε πέντε μεγάλες κατηγορίες εντάσσονται τα συμπεράσματα και οι κινήσεις που
κρίθηκαν αναγκαίες από τους στρατιωτικούς στο δικό τους επίπεδο, μετά τα Ίμια.
1 Η πρώτη αφορά την προσθήκη στους στόχους της στρατιωτικής στρατηγικής
και της δυνατότητας «ανταποδοτικού πλήγματος» στο πλαίσιο της αρχής της
«ευέλικτης αντίδρασης». Η κρίση στα Ίμια έδειξε ότι η Ελλάδα δεν μπόρεσε να
έχει την κατάλληλη στιγμή ένα «ισοδύναμο τετελεσμένο», διπλωματικό ή αμυντικό,
ώστε να μπορεί να το θέσει στη «σκακιέρα» της κρίσης. Μια αντίδραση ή υπεροχή,
που ο αρχηγός ΓΕΑ αντιπτέραρχος Γ. Αντωνετζής θεωρεί ότι μπορεί και την
προσφέρει η Αεροπορία, εξ ου, όπως επισημαίνει, και η περαιτέρω ενίσχυσή της.
Με τη νέα αυτή διάσταση και τη διακήρυξή της, οι «εγκέφαλοι» του υπουργείου
Άμυνας θεωρούν ότι έχουν ενισχύσει την αποτρεπτική δύναμη της χώρας. Κάτι
βέβαια, που η εξέλιξη της υπόθεσης των S-300, όπως πολλοί αναλυτές σχολίασαν,
δεν επιβεβαίωσε…
2 Η δεύτερη ενότητα ενεργειών αφορά το Σύστημα Χειρισμού Κρίσεων. Παρ’
όλο που το θέμα άπτεται συνολικά της κυβερνητικής – κρατικής λειτουργίας, το
υπουργείο Άμυνας και το ΓΕΕΘΑ προχώρησαν σε βελτιώσεις, απλουστεύσεις και
τυποποιήσεις. Σε ανάλογες κρίσεις δεν θα χρειάζεται πλέον να καλείται από
τα… τηλεοπτικά στούντιο ένας υπουργός (και δη των Εξωτερικών) για να
συνεδριάσει το ΚΥΣΕΑ προκειμένου «να αποδεσμεύσει κανόνες εμπλοκής».
Έτσι, με τις αλλαγές που έγιναν, ο υπουργός Άμυνας και δι’ αυτού ο αρχηγός
ΓΕΕΘΑ, έχει πλέον εξουσιοδότηση για το πότε και κάτω από ποιες συνθήκες
αναλαμβάνεται στρατιωτική δράση. Δεν θα χρειάζεται το ΚΥΣΕΑ για να
εξουσιοδοτήσει εκείνη τη στιγμή τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ να αναλάβει δράση αν π.χ.
εντοπιστεί ένα εχθρικό σμήνος αεροσκαφών να κινείται απειλητικά κατά της
Σκύρου… Ούτε πότε τα κανόνια του Στόλου θα κάνουν στοχοποίηση… «Ο υπουργός
Άμυνας έχει ήδη αρκετούς απ’ τους κεραυνούς του Διός στα χέρια του»,
επισημαίνει σχετικά ο αρχηγός ΓΕΝ αντιναύαρχος Γ. Ιωαννίδης.
Ωστόσο, πέραν των «κανόνων» αυτών, ούτε το υπουργείο Άμυνας ούτε το υπουργείο
Εξωτερικών έχουν ακόμα προχωρήσει ουσιαστικά στην συγκρότηση ενός συνολικού
συστήματος με ειδικούς επιστήμονες, υποδομή και εξάσκηση για λεπτούς
χειρισμούς κρίσεων όπως πομπωδώς ανακοινώθηκε πολλές φορές.
ΑΜΕΣΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ
![]() |
|
«Σούπερ κομάντος». Σκληρή εκπαίδευση και όπλα υψηλής τεχνολογίας είναι τα |
3 Σε πιο προχωρημένο στάδιο βρίσκεται ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της
απαίτησης για άμεση αντίδραση. Η φράση του τότε αρχηγού ΓΕΕΘΑ ναυάρχου Χρ.
Λυμπέρη, ότι θα χρειαστούν πιθανώς τρεις ώρες για τη μεταφορά κομάντος μέσα
ουσιαστικά στην ίδια περιοχή, η εκτίμηση ότι μια ενδεχόμενη κρίση μπορεί να
προκληθεί από την Άγκυρα στο πιο απίθανο σημείο και η υποχρέωση από το νέο
«δόγμα», για «ανταπόδοση πλήγματος», οδήγησαν τόσο στην αλλαγή της δομής των
Ενόπλων Δυνάμεων όσο και στο γιγαντιαίο εξοπλιστικό πρόγραμμα των 4 τρισ. δρχ.
που ανακοινώθηκε το ’97 και ήδη υλοποιείται. Το «παλιό» Β’ Σώμα Στρατού έχει
μετατραπεί, παρά τις εγγενείς αδυναμίες, σε Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης, κατά τα
πρότυπα του ΝΑΤΟ, με ένταξη σ’ αυτό μηχανοκίνητων μονάδων, των επιθετικών
ελικοπτέρων «Απάτσι», νέων μεταφορικών ελικοπτέρων, Μονάδων Ειδικών Δυνάμεων,
κ.λπ. Το σύστημα ενισχύεται με νέα αρματαγωγά και χόβερκραφτ του Π.Ν., που
μπορούν να μεταφέρουν με μιας 700 πεζοναύτες το καθένα. Στην ίδια λογική
εντάσσονται και οι ασκήσεις μεταφοράς εφεδρειών για ανακατάληψη νησίδων ή
ενίσχυση της φρουράς τους και η δημιουργία της Ζ’ Μοίρας Αμφίβιων Καταδρομών
με «σούπερ κομάντος» και υψηλής τεχνολογίας εξοπλισμό (νυχτερινούς αισθητήρες,
λέιζερ, έξυπνα συστήματα επικοινωνιών κ.λπ.).
ΠΝΕΥΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ
4 Η επιτυχής διείσδυση Τούρκων κομάντος στη Δ. Ίμια έχει προκαλέσει
πολλές αναλύσεις στο «Πεντάγωνο»: Πώς έφτασαν; Έφταιξαν οι κακές καιρικές
συνθήκες; Έφταιξε το σχέδιο από θαλάσσης επιτήρησης της βραχονησίδας; Έφταιξε
η απουσία τακτικού διοικητή περιοχής που να έχει το γενικό πρόσταγμα; Έφταιξε
η υπερφόρτωση του κυβερνήτη της φρεγάτας «Ναυαρίνο» και με καθήκοντα τακτικού
διοικητή, με αποτέλεσμα να χαλαρώσει η κύρια αποστολή του; Αρκετοί, και ο κ.
Λυμπέρης, υποστηρίζουν ότι οι συνθήκες επέβαλλαν την άμεση αποστολή πλοιάρχου
που να είχε το γενικό πρόσταγμα στην περιοχή. Άλλοι, κυρίως από τη σημερινή
ηγεσία, πιστεύουν ότι δεν ήταν απαραίτητο, όπως αντίθετα, θεωρούσαν εκ των ων
ουκ άνευ την έγκαιρη παρουσία στην περιοχή τού τότε αρχηγού Στόλου.
Το ζήτημα του διοικητή περιοχής σε μια συνδυασμένη επιχείρηση των Κλάδων,
είναι ακόμα στην πράξη ένα ανοιχτό κεφάλαιο για τις ελληνικές Ένοπλες
Δυνάμεις, που δεν έχουν περάσει πλήρως την «παιδική αρρώστια» όλων των
στρατών, τη φετιχοποίηση του ρόλου των Κλάδων.
Μια από τις αιτιάσεις που ακούγονται κατά του τότε αρχηγού ΓΕΕΘΑ, είναι η
εντονότερη, όπως λένε, χρησιμοποίηση των δυνάμεων του Ναυτικού, από το οποίο
και προερχόταν. Αν και ο κ. Λυμπέρης ήταν και είναι από τους θιασώτες της
συνδυασμένης δράσης των Κλάδων, η έλλειψη διακλαδικού πνεύματος συνεργασίας
καταγράφηκε με πολλούς τρόπους και με ευθύνη πολλών εκείνη τη νύχτα. Το ισχύον
θεσμικό πλαίσιο αποτελεί εμπόδιο για τη δημιουργία πραγματικού Μεικτού
Αρχηγείου με εκτελεστικές αρμοδιότητες από την εποχή της ειρήνης. Ήδη όμως
μελετάται η τροποποίησή του προς την κατεύθυνση αυτή, ώστε σε περίπου δύο
χρόνια, όπως εκτιμά αρμόδιος κορυφαίος επιτελής, «να γίνει το μεγάλο άλμα». Η
Διακλαδική Σχολή Στελεχών που ξεκινά τον Απρίλιο, είναι ένα μικρό, αλλά
σημαντικό βήμα.
ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ
![]() |
|
Ανακατάληψη βραχονησίδων. Ταχεία μεταφορά δυνάμεων και συνδυασμένες |
5 Σύμφυτη με την αρχή της «Διακλαδικότητας» και των Συνδυσμένων
Επιχειρήσεων, είναι η ηλεκτρονική αποτύπωση του πεδίου της μάχης, η
αναγκαιότητα της οποίας φάνηκε καθαρά στην κρίση των Ιμίων τη νύχτα εκείνη
που δεν γνώριζε ούτε «η δεξιά (ΚΥΣΕΑ – Πρωθυπουργός) τι ποιούσε η αριστερά»
(Κέντρο Επιχειρήσεων) ανά στιγμή, ούτε και οι δύο μαζί τι πραγματικά συνέβαινε
κάθε στιγμή στο θέατρο της κρίσης.
Το ζήτημα αυτό έρχεται να λύσει το ενιαίο διακλαδικό ηλεκτρονικό σύστημα
απεικόνισης: Σε μια οθόνη, στο Κέντρο Επιχειρήσεων, ή στην αίθουσα του ΚΥΣΕΑ ή
στο Γραφείο του Πρωθυπουργού, αποτυπώνονται οι φίλιες και εχθρικές δυνάμεις
αέρα, ξηράς, θάλασσας. Στο σύστημα αυτό καταλήγουν αυτοστιγμεί οι πληροφορίες
που συγκεντρώνουν παρατηρητήρια, ραντάρ, κατασκοπεία και αύριο μεθαύριο
ιπτάμενα ραντάρ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Μ’ ένα απλό «κλικ» στο «ποντίκι»
του, ο αρχιστράτηγος ή ο Πρωθυπουργός μπορεί να εστιάσει και στην πιο απίθανη
γεωγραφική θέση και να ξέρει π.χ. ποιος τύπος αεροσκάφους και με ποια ταχύτητα
προσεγγίζει και τι είδους άρματα κινούνται. Πώς δηλαδή μεταβάλλεται ανά στιγμή
είτε ο συσχετισμός δυνάμεων σε μια περιοχή είτε η εξέλιξη ενός θερμού
επεισοδίου! Στοιχεία απαραίτητα ώστε να δοθεί τον κατάλληλο χρόνο η αναγκαία εντολή.
Στο υπό ανάπτυξη αυτό ενιαίο σύστημα έχουν συνδυαστεί ήδη οι εικόνες από τα
αντίστοιχα Συστήματα Ναυτικού και Αεροπορίας και εξελίσσεται η διαδικασία
ένταξης και της εικόνας του ΓΕΣ. Το όλο σύστημα υποστηρίζεται από το
κρυπτογραφικό δίκτυο επικοινωνιών «Ερμής», η τελευταία φάση του οποίου αρχίζει
να υλοποιείται.
ΜΕ ΤΗΝ τέταρτη απόπειρα εντόπισε το μοιραίο ελικόπτερο «Π.Ν. 21» τους Τούρκους
κομάντος στη Δυτική Ίμια. Για σχεδόν 1 1/2 ώρα, με διαδοχικές αναγνωριστικές
διελεύσεις, το πλήρωμα αδυνατούσε να επιβεβαιώσει την πληροφορία για το
τουρκικό απόσπασμα. Χρόνος που, μέσα σε εκείνες τις οριακές καιρικές συνθήκες,
εκτιμάται σήμερα ότι μπορεί να επέδρασε σωρευτικά στη βλάβη και πτώση του ελικοπτέρου.
«Δεν έχει πιστοποιηθεί αν το ελικόπτερο θα είχε φέρει σε πέρας την αποστολή
του νωρίτερα στην περίπτωση που αυτό διέθετε άλλου τύπου συστήματα έρευνας και
νυχτερινής πλοήγησης» αναφέρει το πόρισμα, καθοριστικές λεπτομέρειες του
οποίου παρουσίασε η τηλεόραση του Star.
Μπορεί η επικρατούσα νομική πρακτική να μπλοκάρει τη διερεύνηση πιθανών
ευθυνών για το ατύχημα που φωτογραφίζονται στο πόρισμα, τα διά ταύτα όμως που
προέκυψαν άρχισαν, έστω με καθυστέρηση, να υλοποιούνται. Η παραγγελία ατομικών
νυκτοσκοπίων, όπως και συστημάτων επιτήρησης νυκτός χωρίς εκπομπή σήματος για
τα πλοία που κάνουν τη νύχτα μέρα, βρίσκεται ήδη στη Γενική Διεύθυνση
Εξοπλισμών. Δύο εργαλεία που αν υπήρχαν, και το πλήρωμα της φρεγάτας
«Ναυαρίνο» πιθανώς να είχε εντοπίσει τους Τούρκους ενώ πλησίαζαν τη
βραχονησίδα και το ελικόπτερο να τους είχε ξεχωρίσει στα βράχια νωρίτερα…
Υπήρχαν όμως και άλλες σοβαρές ελλείψεις που μπορεί να εξελίσσονταν σε
μοιραίες: όπως η έλλειψη βλημάτων χωρίς καθοδήγηση ραντάρ με αποτέλεσμα να
πετούν τότε μόνο τα Μιράζ 2000 που είχαν τέτοια καθώς και κάποιου είδους
μπαταρίες, για την απόκτηση των οποίων αυτοεπιστρατεύτηκε ένα εργοστάσιο…
















