ΧΑΝΣ – ΠΙΤΕΡ ΝΤΙΡ Η τεχνολογία της ειρήνης

Μιλάει για την επιστήμη του, για τη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων, σαν να
μιλάει για την αγάπη και τον έρωτα, την αυτοεκτίμηση και τα όνειρα, για το
μέλλον. Ένας πυρηνικός φυσικός που στάθηκε από την πρώτη στιγμή ενάντιος στη
χρήση της πυρηνικής ενέργειας, ο βραβευμένος με το Εναλλακτικό Βραβείο Νόμπελ
Χανς-Πίτερ Ντιρ εξηγεί στα «ΝΕΑ» με ποιο τρόπο η επιστήμη της Φυσικής έχασε
τον… δρόμο της και τείνει να χάσει ακόμη και το νόημά της.

Χανς-Πίτερ Ντιρ. «Μην ακούτε τη φασαρία από το δέντρο που πέφτει. Προσέξτε το δάσος που μεγαλώνει αθόρυβα», λέει ο Γερμανός πυρηνικός φυσικός

«ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑΜΕ την πιο πρωτοποριακή επιστήμη του αιώνα για να αρπάξουμε
τα… μήλα από το δέντρο. Με σκέψη επιθετική και με μοναδικό κίνητρο να
αυξήσουμε τη δύναμή μας, να επιβληθούμε στη φύση, να ανταγωνιστούμε τους
γειτονικούς λαούς. Όμως, όσο περιορίζουμε τις δυνατότητές μας μόνο σε εκείνα
που μπορούμε να αρπάξουμε τόσο περισσότερο αναλώνουμε τις δυνάμεις μας σε κάτι
που δεν έχει καμία απολύτως αξία. Γιατί το μόνο που αξίζει είναι το πνεύμα,
αυτό το πνεύμα της επιστήμης που σήμερα είναι υπόδουλο, έχει χάσει την
ζωντάνια και την πνοή του».

Μιλάει με γνώμονα την αγάπη του για την ζωή και τη φύση ο 70χρονος Χανς-Πίτερ
Ντιρ, που έφτασε χθες το απόγευμα στην Αθήνα από το Μόναχο, προκειμένου να
εγκαινιάσει, σήμερα το βράδυ, μια σειρά διαλέξεων του Πανεπιστημίου Αθηνών,
που έχει τον τίτλο «Οι επιστήμονες στο κατώφλι μιας νέας χιλιετίας». Ο
διευθυντής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ στη Φυσική και την Αστροφυσική, ο
άνθρωπος που μαθήτευσε δίπλα στον Έντουαρντ Τέλερ, ενός εκ των επινοητών της
βόμβας υδρογόνου, άρχισε να ασχολείται με την πυρηνική ενέργεια το 1977 και
έκτοτε συμμετέχει ενεργά στο διεθνές οικολογικό και ειρηνιστικό κίνημα.

Ανέβηκε στο… τρένο της επιστήμης του, προσπαθώντας να το σταματήσει. Το
έβλεπε να κατευθύνεται στον γκρεμό. «Δεν είχε νόημα να σταθώ στις γραμμές και
να προειδοποιήσω… Το μόνο που θα κατάφερνα θα ήταν να με πατήσει». Πάλεψε
και παλεύει ακόμη για την προστασία του περιβάλλοντος, «για τη σωτηρία του
πλανήτη από τον αλαζόνα άνθρωπο που θέλει να παίξει τον ρόλο του Θεού». Μίλησε
και μιλάει για την ανάγκη να χρησιμοποιήσουμε την υψηλή τεχνολογία υπέρ της
ειρήνης, σε γλώσσα απλή, με εκφράσεις που γίνονται εύκολα αντιληπτές γιατί
«αναφέρονται σε έννοιες όπως η αγάπη, ο φόβος, τα “πιστεύω” μας, που ναι μεν
δεν μπορούμε να τις αγγίξουμε, δεν μπορούμε να απλώσουμε τα χέρια μας πάνω
τους, αλλά όλες θυμίζουν κάτι σε όλους μας…».

Αγνοούμε την «αίσθηση» της γνώσης και αυτό, σύμφωνα με τον Δρ Ντιρ, είναι το
μεγαλύτερο λάθος στη σύγχρονη επιστήμη της Φυσικής και, κατ’ επέκταση, σε όλες
τις πρωτοποριακές επιστήμες ­ τη μικροηλεκτρονική, την πληροφορική, τις
επιστήμες της επικοινωνίας. «Αγαπάμε μόνο τη γνώση που μπορούμε να
“αρπάξουμε”. Θέλουμε να έχουμε γνώση γιατί έτσι κερδίζουμε δύναμη. Αυξάνουμε
την επιρροή μας πάνω στη φύση. Κι όμως, η γνώση συνεπάγεται την αντίληψη των
πραγμάτων, μας βοηθά να κατανοούμε το πώς είναι φτιαγμένη η φύση, το πώς
λειτουργούν τα πράγματα γύρω μας. Και αυτή τη γνώση της επιστήμης, όπως και τα
πιο σημαντικά πράγματα στην ζωή, δεν μπορούμε να αγγίξουμε. Τα
αντιλαμβανόμαστε με άλλου είδους αισθήσεις, συμμετέχοντας και οι ίδιοι σε μια
ζωντανή (και όχι εικονική) πραγματικότητα».

«Τα δέντρα μεγαλώνουν αθόρυβα»

Ο ΔΡ ΝΤΙΡ θα μιλήσει, στις 7.30 μ.μ. σήμερα, στο Ινστιτούτο Γκαίτε, με θέμα
τον κοινωνικό ρόλο των Φυσικών Επιστημών. «Ανάμεσα στην αλήθεια και την
εξουσία, την ευημερία και την ανάπτυξη» είναι ο τίτλος της ομιλίας του. Ο
άνθρωπος που έζησε από κοντά τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, που ήταν παρών στις
διαπραγματεύσεις για τη λήξη του, πιστεύει με πάθος «στη δύναμη του δάσους που
μεγαλώνει σιγά-σιγά κι αθόρυβα» και επιμένει να αγνοεί «το δέντρο που πέφτει
κάνοντας πολύ περισσότερο θόρυβο».

Κι αν θα μπορούσε να μεταφράσει μια φράση σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, αυτή
θα ήταν: «μην δίνετε σημασία σε αυτούς που φωνάζουν. Απλά κάνουν φασαρία.
Προσέξτε τα δέντρα που μεγαλώνουν αθόρυβα». Και είναι εκατομμύρια τα δέντρα
αυτά. «Εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο, που αρχίζουν να
καταλαβαίνουν τι πρέπει να κάνουν. Που λένε αυτό που πραγματικά σκέφτονται και
όχι εκείνο που θα ευχαριστήσει όσους τους ακούνε».