Σταυρόλεξο με τον Αβραμόπουλο

Η φημολογία για την ίδρυση νέου πολιτικού κόμματος από τον δήμαρχο Αθηναίων
Δημ. Αβραμόπουλο, η οποία έχει πάρει τον τελευταίον καιρό ευρύτατες
διαστάσεις, ιδίως μετά τη συνέντευξή του στο «Βήμα» στις 10 Ιανουαρίου,
αποτέλεσε αντικείμενο διερευνητικής προσέγγισης από το Πολιτικό Βαρόμετρο των «ΝΕΩΝ».

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ, άλλωστε, η πρώτη φορά που το ενδεχόμενο αυτό αντιμετωπίζεται από
έρευνες κοινής γνώμης, αλλά η κρίσιμη διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι, στη
σημερινή συγκυρία, οι σχετικές ερωτήσεις αναφέρονται σε ένα θέμα που βρίσκεται
ήδη στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας, και όχι σε υποθετικές εξελίξεις
που κατασκευάζονται από την ίδια την έρευνα.

Για την πληρέστερη και πιστότερη διερεύνηση του αντικτύπου που ενδέχεται να
έχει η εμφάνιση ενός νέου κόμματος, υπό τον Δημ. Αβραμόπουλο, στην έρευνα
συμπεριελήφθησαν δύο ερωτήσεις, εκ των οποίων η πρώτη αφορούσε την
αναγκαιότητα ίδρυσης ενός τέτοιου κόμματος και η δεύτερη είχε ως στόχο να
προσφέρει μια πρώτη εκτίμηση για τη δυνητική εκλογική του επιρροή.

ΟΙ «ΚΕΝΤΡΩΟΙ»

Όπως προκύπτει από τις απαντήσεις που δόθηκαν στην πρώτη ερώτηση, περίπου 1
στους 3 ψηφοφόρους θεωρεί απαραίτητη την ίδρυση ενός νέου κόμματος, κι αυτό
ανεξάρτητα από το αν έχουν ή όχι πρόθεση να το ψηφίσουν. Ευνοϊκότερα
τοποθετημένοι απέναντι στην ίδρυση του νέου κόμματος είναι όσοι
αυτοτοποθετούνται στο Κέντρο (41,0%) και στην Κεντροδεξιά (43,6%), καθώς και
εκείνοι που αρνούνται να επιλέξουν κάποια θέση στην κλίμακα του πολιτικού
φάσματος (40,4%). Σαφώς αρνητικότερη στάση υιοθετούν όσοι αυτοτοποθετούνται
στον χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς ­ αφού στη μεγάλη τους
πλειοψηφία θεωρούν ότι ένα τέτοιο κόμμα δεν τους αφορά. Σε ενδιάμεση θέση
βρίσκονται, τέλος, όσοι αυτοτοποθετούνται στο δεξιό άκρο της κλίμακας, όπου ο
Δημ. Αβραμόπουλος φαίνεται να διαθέτει σημαντικά ερείσματα ­ το 21,9% θεωρεί
απαραίτητη την ίδρυση ενός νέου κόμματος υπό την αρχηγία του ­ αλλά και να
συναντά επίσης τις πιο ισχυρές αντιστάσεις (το 45,3% απαντά ότι δεν είναι
καθόλου απαραίτητο).

Τα δεδομένα που αναφέρθηκαν προηγουμένως δεν διαφέρουν αισθητά απ’ ό,τι είναι
ήδη γνωστό από προηγούμενες έρευνες, σχετικά με τη στάση της κοινής γνώμης
απέναντι στην ίδρυση νέων κομμάτων. Έτσι, π.χ., σε ειδική ερώτηση του Mega που
είχε συμπεριληφθεί στις Τάσεις της MRB τον περασμένο Δεκέμβριο, το
14,7% ετοποθετείτο απολύτως θετικά και το 23,4% μάλλον θετικά ως προς τη
δημιουργία νέων κομμάτων. Τα ελαφρώς χαμηλότερα ποσοστά που καταγράφονται στην
παρούσα έρευνα ­ ειδικά, όμως, για ένα νέο κόμμα υπό τον Δ. Αβραμόπουλο και
όχι γενικά ­ οφείλονται σχεδόν αποκλειστικά στους πολίτες που
αυτοτοποθετούνται στην Αριστερά και στην Κεντροαριστερά, οι οποίοι, όπως ήδη
αναφέρθηκε, εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί στην αναγκαιότητα ενός
τέτοιου κόμματος (το 77% δεν το θεωρεί απαραίτητο).

ΘΕΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ

Από τις απαντήσεις που δόθηκαν στη δεύτερη ερώτηση μπορεί να επιχειρηθεί μια
πρώτη προσέγγιση για τη δυνητική απήχηση που ενδεχομένως θα είχε, αν
εμφανιζόταν, ένα νέο κόμμα υπό τον Δ. Αβραμόπουλο. Μια πρώτη εκτίμηση είναι
ότι το 28,2% των ερωτηθέντων υιοθετεί μια θετική στάση δηλώνοντας ότι (σίγουρα
ή μάλλον) θα ψήφιζε ένα τέτοιο κόμμα. Το ποσοστό αυτό είναι αισθητά μικρότερο,
από το αντίστοιχο που είχε καταγραφεί τον περασμένο Δεκέμβριο (54,3% στις
Τάσεις της MRB, ερώτηση ειδικά για το Mega), όταν, όμως, το ενδεχόμενο
ίδρυσης ενός τέτοιου κόμματος αποτελούσε υποθετική κατασκευή, και, επομένως, η
διατύπωση της σχετικής ερώτησης ήταν τελείως δυνητική («θα μπορούσατε να
ψηφίσετε» αντί για το «θα ψηφίζατε»).

ΣΗΜΕΙΟ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ

Το ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι και οι δύο αυτές, εκ πρώτης όψεως, αποκλίνουσες
μετρήσεις συγκλίνουν σε ένα κοινό σημείο. Όταν η ερώτηση για τη διαθεσιμότητα
ψήφου συνδυάζεται με τη στάση απέναντι στη δημιουργία νέων κομμάτων, προκύπτει
ένα σχεδόν ταυτόσημο ποσοστό (22,4% στην παρούσα έρευνα, περίπου 24% στην
έρευνα της MRB), που τοποθετείται, διττώς θετικά, ως προς το ενδεχόμενο
δημιουργίας νέου κόμματος υπό τον Δ. Αβραμόπουλο. Η διαφορά, δηλαδή, ανάμεσα
στις δύο μετρήσεις είναι ότι όταν η ερώτηση αν «θα μπορούσατε να ψηφίσετε ένα
νέο κόμμα υπό τον Δ. Αβραμόπουλο» ετίθετο, ως υποθετική κατασκευή, τον
περασμένο Δεκέμβριο, μια σημαντική μερίδα απαντούσε ναι, δηλώνοντας ταυτόχρονα
την αρνητική της θέση για τη δημιουργία νέων κομμάτων. Το τμήμα, όμως, του
εκλογικού σώματος (κάτι λιγότερο από το 1/4 του συνόλου) που διατύπωνε μια
διπλά θετική τοποθέτηση φαίνεται, αντίθετα, να παραμένει και σήμερα σταθερό.

ΔΙΑΚΟΜΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΗΝΑΣ

Στο σημείο αυτό επιβάλλεται όμως να γίνουν και ορισμένες περαιτέρω διαφοροποιήσεις:

*Όσοι δηλώνουν ότι σίγουρα θα ψήφιζαν ένα νέο κόμμα υπό τον Δ. Αβραμόπουλο
(και οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία το θεωρούν απαραίτητο), μαζί με
μια μικρή μερίδα που δηλώνει ότι μάλλον θα το ψήφιζε αλλά ταυτόχρονα το θεωρεί
εντελώς απαραίτητο, συνιστούν έναν πρώτο ισχυρά ευνοϊκό πυρήνα, ο οποίος
αντιπροσωπεύει το 13,5% του δείγματος.

Η σύνθεση του πυρήνα αυτού έχει σαφέστατα διακομματική προέλευση, αφού μόνο
οι μισοί (και για την ακρίβεια κάτι λιγότερο) είχαν ψηφίσει Ν.Δ. το 1996, ενώ
οι υπόλοιποι είχαν προτιμήσει το ΠΑΣΟΚ (κυρίως) ή τα μικρότερα κόμματα (με
εξαίρεση το ΚΚΕ).

Η ρευστότητα αυτή αντανακλάται και στην ιδεολογική τοποθέτηση που εκτείνεται
από την Κεντροαριστερά έως τη Δεξιά, με σαφέστατη πάντως κορύφωση στον χώρο
της Κεντροδεξιάς. Από όσους αυτοτοποθετούνται στον χώρο της Κεντροδεξιάς
περίπου 1 στους 4 μπορεί να θεωρηθεί ότι εντάσσεται στον ισχυρά ευνοϊκό πυρήνα
για ένα νέο κόμμα υπό τον Δ. Αβραμόπουλο.

ΟΙ ΣΥΜΠΑΘΟΥΝΤΕΣ

* Εκτός από τον ισχυρά ευνοϊκό πυρήνα ­ ο οποίος πάντως δεν είναι βέβαιο ότι
θα αναπαραχθεί και στην κάλπη ­ υπάρχει επίσης ένας αρκετά ευρύς χώρος
συμπάθειας («μάλλον θα το ψήφιζα» και «είναι μάλλον απαραίτητο»), την τελική
συμπεριφορά του οποίου είναι δύσκολο να προδικάσει κανείς. Στον χώρο αυτό
εντοπίζεται εξάλλου και η ισχυρότερη παρουσία ψηφοφόρων της Ν.Δ. (το 1996),
γεγονός που θα τους καθιστούσε επίμαχο διακύβευμα, σε περίπτωση που οι σήμερα
διαφαινόμενες προθέσεις μετατρέπονταν σε πραγματική αντιδικία.

Θα πρέπει, πάντως, κλείνοντας, να υπογραμμιστεί με έμφαση ότι η ανάλυση που
σκιαγραφήθηκε προηγουμένως δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να εκληφθεί ως
υποκατάστατο της «πρόθεσης ψήφου». Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο
με αναφορά σε υπαρκτά κόμματα, με συγκεκριμένο πλαίσιο εκλογικού ανταγωνισμού,
με σαφή διαφοροποίηση ως προς το είδος της εκλογικής αναμέτρησης (βουλευτικές,
ευρωεκλογές κ.τ.λ.) και με γνωστό το σύνολο των υποψηφιοτήτων.

Στη ρευστή κατάσταση του κομματικού συστήματος που επικρατεί σήμερα, με τα
δείγματα απορρύθμισης που ανέδειξαν οι δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές, θα
ήταν εκτός πραγματικότητας οποιαδήποτε πρόβλεψη για το αποτέλεσμα των
ευρωεκλογών της 13ης Ιουνίου, όταν δεν είναι ακόμη γνωστά ούτε τα διακυβεύματα
που θα κυριαρχήσουν ούτε οι κομματικοί σχηματισμοί που θα συμμετάσχουν.