Η απ-ουσία της δυσπιστίας

Η ΔΙΟΛΟΥ τυχαία σύμπτωση του ξαφνικού κινδύνου διάσπασης της Νέας Δημοκρατίας
με την εξίσου αιφνίδια πρόταση δυσπιστίας που προκάλεσε ο αρχηγός της κατά του
υπουργού Παιδείας φανερώνει τη μετατόπιση του ύψιστου αυτού κοινοβουλευτικού
εργαλείου από το θεσμικό επίπεδο στο πεδίο δημιουργίας εντυπώσεων. Η
μετατόπιση αυτή βέβαια κάθε άλλο παρά αποτελεί πρωτόφαντο φαινόμενο. Η
εξαιρετικά σπάνια όμως αυτή πρόταση «ατομικής δυσπιστίας» αποκαλύπτεται
πολλαπλώς προβληματική και από την άποψη του συνταγματικού δικαίου:

α) Ο εμπνευστής της δήλωσε επισήμως ότι την αποφάσισε «για να δώσει στη Βουλή
το δικαίωμα να προχωρήσει στην αντικατάσταση» του συγκεκριμένου υπουργού.
Όμως, όχι μόνο η απόφαση περί τυχόν αντικατάστασης και γενικώς περί της εν
γένει συμμετοχής των υπουργών στην κυβέρνηση αποτελεί, σύμφωνα με το Σύνταγμά
μας, αποκλειστικό προνόμιο του Πρωθυπουργού, αλλά η επιδίωξη αυτή έρχεται και
σε ευθεία αντίθεση με τη λογική και τη λειτουργία της ίδιας της πρότασης
δυσπιστίας, που δεν αποσκοπεί στην αναδιανομή των ρόλων εντός της κυβέρνησης,
αλλά στην έκφραση πολιτικής αποδοκιμασίας με βάση συγκεκριμένη συμπεριφορά.

β) Η συμπεριφορά αυτή, για να δικαιολογείται εναντίον της πρόταση δυσπιστίας,
πρέπει να αφορά όχι την εφαρμογή μιας πολιτικής διαφορετικής από αυτήν που θα
επιθυμούσαν οι καταθέσαντες την πρόταση, αλλά πράξη ή παράλειψη από την οποία
να πλήττεται το δημόσιο συμφέρον. Όμως, αυτό για το οποίο κατηγορείται εδώ ο
υπουργός αποτελεί ακριβώς την πολιτική άποψή του για το τι πραγματώνει το
δημόσιο συμφέρον στη συγκεκριμένη περίπτωση, άποψη που περιβλήθηκε μάλιστα την
τυπική μορφή του νόμου, μόνου εκφραστή της λαϊκής κυριαρχίας.

γ) Από τους δύο νοητούς σκοπούς της πρότασης δυσπιστίας, ο πρώτος είναι η
πτώση της κυβέρνησης. Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Νέα Δημοκρατία τον
απέκλεισε διά του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της: «Αν θέλαμε να ρίξουμε την
κυβέρνηση, δεν θα κάναμε πρόταση δυσπιστίας κατά υπουργού». Πώς όμως είναι
δυνατό να σκοπείται η πτώση μόνου του υπουργού, όταν υπάρχει ρητή και
επανειλημμένη δέσμευση της κυβέρνησης, διά του ίδιου του Πρωθυπουργού, ότι
στηρίζει την πολιτική λογική της μεταρρύθμισης και τάσσεται αλληλέγγυα του
τρόπου δράσης του αρμόδιου υπουργού;

δ) Αλλά και ο δεύτερος πιθανός σκοπός της πρότασης δυσπιστίας, η πρόκληση
συζήτησης για ένα σοβαρό θέμα εθνικής σημασίας, έχει εκ των πραγμάτων
εκλείψει, αφού η συζήτηση αυτή έχει ήδη λάβει χώρα στη Βουλή ­ και μάλιστα
πολύ πρόσφατα. Η μόνη διαφορά είναι ότι η αναπόφευκτη πλέον επανάληψη θα
οδηγήσει σε ψηφοφορία, η οποία, όμως, όχι μόνο δεν έχει αριθμητικές
πιθανότητες να ανατρέψει τον υπουργό αλλά, όπως είδαμε, είναι και εξαρχής
αδιέξοδη: δεν επιδιώκει να ρίξει την κυβέρνηση συλλογικά, αλλά και δεν είναι
νοητό να πλήξει τον υπουργό ατομικά.

Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, που λέγεται ότι συνέταξαν το κείμενο της
πρότασης δυσπιστίας, ήταν αμφότεροι καθηγητές της Νομικής.

Φαίνεται πως για μια ακόμα φορά η πολιτική τους υπόσταση υπερίσχυσε της
επιστημονικής, με αποτέλεσμα να μην αποτραπεί μια νέα θεσμικά μετέωρη πρωτοβουλία.