60 λιμάνια μ’ ένα φουσκωτό… όνειρο

Πρωινό της 28ης Αυγούστου 1998 στον Πειραιά.

«Αγαπητό μου ημερολόγιο. Σήμερα δεν κοιμηθήκαμε καθόλου. Όλα είναι έτοιμα για
τον απόπλου, αλλά ένας περίεργος κύριος που λέγεται άγχος έχει κάνει το
στομάχι κόμπο και τα μάτια δεν έκλεισαν λεπτό. Έξι μήνες δουλεύαμε γι’ αυτό το
ταξίδι, προετοιμάζοντας κυρίως το απρόβλεπτο. Σήμερα είναι όλα έτοιμα. Στην
αποβάθρα είναι όλοι οι φίλοι, δημοσιογράφοι και πολιτικοί. Όμως είναι σαν να
λείπουν. Μπροστά μας έχουμε μόνο τη θάλασσα. Θα φτάσουμε;».

Το πρωινό της 28ης Δεκεμβρίου είναι η δεύτερη πιο σημαντική ημερομηνία: είναι
η τελευταία σελίδα στο ημερολόγιο του «Πυθέα», ο οποίος αφού έκαψε 4
εκατομμύρια δραχμές σε βενζίνη, έπιασε σε 60 λιμάνια και διέσχισε περισσότερα
από 7.000 ναυτικά μίλια, έφθασε στην παγωμένη Στοκχόλμη. Η ημέρα που ο Αλέξης,
ο Βλαδίμηρος και ο Καμίλο ξύπνησαν χωρίς κανέναν κόμπο στο στομάχι, αλλά
αντιθέτως, με κέφι και χαμόγελο, ήταν η προηγουμένη. Σε αντίθεση με το ξύπνημα
του Αυγούστου.

ΣΤΙΓΜΕΣ…

Οι τέσσερις μήνες του ταξιδιού τους έχουν καταγραφεί σε τρία ημερολόγια, όχι
ακριβώς καταστρώματος ­ άλλωστε πού να χωρέσει κατάστρωμα σ’ ένα φουσκωτό
μήκους έξι μέτρων; ­ αλλά ημερολόγια στιγμών από το ταξίδι των ονείρων τους.

Τέσσερις μήνες στη θάλασσα και στα λιμάνια της Μεσογείου, του Ατλαντικού και
της Βαλτικής, εκατόν εικοσιτρείς ημέρες και νύχτες πορείας στη ρότα του Πυθέα
του Μασσαλιώτη, όχι με ιστιοφόρο, ξύλινο σκαρί και 80 κωπηλάτες όπως ο
θαλασσοπόρος 2.300 χρόνια πριν, αλλά με ένα φουσκωτό μήκους έξι μέτρων,
πλάτους 2,37, βύθισμα 70 εκατοστών και μέγιστη ταχύτητα 58 κόμβων την ώρα.
Στον δρόμο τους βρέθηκαν εμπόδια, αλλά είχαν και ούριο άνεμο. Είδαν δελφίνια
και φάλαινες, συνάντησαν παλαίμαχους της θάλασσας, ψαράδες του Ατλαντικού,
οικογένειες που ζουν στο ιστιοπλοϊκό τους, συνταξιούχους αλεξιπτωτιστές του
γαλλικού στρατού, πιθηκάκια στο Γιβραλτάρ, Έλληνες φοιτητές ­ που είναι παντού
στον κόσμο! ­ και ομογενείς. Έγιναν δεκτοί με τιμές από τις τοπικές αρχές,
παρέλαβαν μετάλλια και αναμνηστικά βιβλία, τους άνοιξαν τις πόρτες των σπιτιών
τους για να φιλοξενηθούν και έδωσαν συνεντεύξεις σε εφημερίδες και τοπικά
τηλεοπτικά μέσα απ’ όπου σχεδόν και αν πέρασαν. Κοιμήθηκαν στα σλίπινγκ μπαγκ
τους μέσα στο φουσκωτό, σκαρφίστηκαν διάφορες πατέντες για ν’ αντιμετωπίσουν
μικρές ή πιθανές αναποδιές, ο Καμίλο άγγιξε το πτερύγιο ενός δελφινιού που
πέρασε ξυστά από το φουσκωτό τους έξω από το Λάγος της Πορτογαλίας, ο
Βλαδίμηρος ύστερα από μερικά λιμάνια αγόρασε ακριβώς το ίδιο σακίδιο με τους
άλλους δύο φίλους, το κρύο άρχισε να γίνεται ανυπόφορο μετά το Ρότερνταμ και
οι δύο εβδομάδες αναγκαστικής παραμονής, λόγω τεχνικής βλάβης στη Λισαβώνα,
περνούσαν πιο αργά και από τις ημέρες μέχρι τις διακοπές του καλοκαιριού.

Χορηγός στο όνειρό τους τα υπουργεία Εξωτερικών, Ανάπτυξης και η Γενική
Γραμματεία Αθλητισμού.

Τα ημερολόγιά τους ανοίγουν σήμερα στα «ΝΕΑ» οι τρεις θαλασσοπόροι, ο Αλέξης
Νταράς, ο Βλαδίμηρος Λεβίδης και ο Καμίλο Νόλλας.

Η 28η του περασμένου Αυγούστου ήταν μια πολύ ζεστή ημέρα. Οι τρεις φίλοι είχαν
δώσει ραντεβού με το όνειρό τους στο λιμάνι του Πειραιά. Έφτασε ο καθένας
κουβαλώντας σε ένα σακίδιο ό,τι θεωρούσε απαραίτητο για το ταξίδι. Η
συμφωνία-συμφωνία: ό,τι θέλει ο καθένας, που να χωράει όμως στον ίδιο σάκο.
Έπειτα από λίγες ημέρες ο Αλέξης θα διαπιστώσει ότι είχε πάρει παραπάνω ρούχα
από όσα είχε υπολογίσει πως θα χρειαζόταν. Ο Καμίλο, ο φωτογράφος της παρέας,
ως επαγγελματίας φωτογράφος κουβάλησε κάμερα και ό,τι άλλο σχετικό, ενώ στον
σάκο του Βλαδίμηρου ένα χοντρό τετράδιο με μαύρο σκληρό εξώφυλλο και διάφορα
μολύβια έπιανε τον δικό του χώρο.

28 Αυγούστου ’98. Μ’ έναν κόμπο στο στομάχι, αλλά την αισιοδοξία στο πρόσωπο, οι τρεις φίλοι αφήνουν τον Πειραιά

Μετά τις απαραίτητες αγκαλιές και τις αναγκαστικές πόζες ο «Πυθέας» έβαλε
μπρος τις μηχανές του. Χρειάστηκαν περίπου 25 λεπτά για να διασχίσει τον ισθμό
της Κορίνθου. Ο ένας από τους δύο ισθμούς που διέσχισε ο «Πυθέας» κατά τη
διάρκεια της συνολικής του πορείας, των 7.000 μιλίων. Θα θυμηθούν τέσσερις
μήνες αργότερα την Κόρινθο μπαίνοντας στον ισθμό του Κίελ για να περάσουν στη
Βαλτική, να κόψουν στα δύο τη Δανία. Εκείνος ο ισθμός, όμως, δεν έμοιαζε σε
τίποτα με τον μεσογειακό: περισσότερο θύμιζε ένα πλατύ και ήσυχο ποτάμι.

Όλα αυτά όμως θα συμβούν πολύ αργότερα, γιατί ακόμη το ημερολόγιο καταγράφει
το πέρασμα στην Ιταλία. Από τους Οθωνούς και «την πολύ καλά οργανωμένη μαρίνα
στις Γουβιές της Κέρκυρας» ­ ευκαιρία να μπει και το πρώτο… πλυντήριο! ­ ο
«Πυθέας» θα βρεθεί στο Ότραντο. Θα διασχίσει κάθετα τον κόλπο του Τάραντα, σε
απόσταση 80 μιλίων από την ακτή, για να κόψει δρόμο και θα περάσει με καλό
καιρό τη Μεσίνα.

Οι επόμενες εικόνες ξετυλίγονται σε ένα σχεδόν ειδυλλιακό τοπίο: Αμάλφι και
Κάπρι, λιμάνια κοσμοπολίτικα ντυμένα με τα καλόγουστα κτίρια της ιταλιάνικης
αρχιτεκτονικής. «Ακόμα και το Φιουμιντσίνο, το λιμάνι της Ρώμης, θα μπορούσαμε
να πούμε ­ αν και βιομηχανικό ­ ήταν φροντισμένο».

Στην Ιταλία. «Βροχή στη Νεάπολη, γοητευτική αρχιτεκτονική στο Κάπρι, φιλοξενία στη Γένοβα-εδώ το Αμάλφι

Επόμενο λιμάνι η Γένοβα και αναπάντεχη φιλοξενία από το «Γρανάδα Σίτι», ένα
πολυτελέστατο γιοτ. Ο Αλέξης χαμογελάει, ο Βλαδίμηρος και ο Καμίλο θυμούνται
πολύ καλά τους ιδιοκτήτες να τους προσκαλούν και να επιμένουν σε ημέρες
φιλοξενίας, μέχρι να περάσει η κακοκαιρία. «Ήταν ένα ευχάριστο διάλειμμα η
φιλοξενία μας εκεί, γιατί όσο να ‘ναι η παραμονή στον “Πυθέα” δεν ήταν ό,τι
πιο άνετο»…

Μετά τη Γένοβα, σειρά έχουν το Μονακό, η Νίκαια, το Σεν Τροπέ και η Μασσαλία.
Στη Μασσαλία η υποδοχή ήταν σχεδόν θριαμβευτική. Ο αντιδήμαρχος της πόλης και
ο Έλληνας γενικός πρόξενος τούς τίμησαν, και γενικά οι στιγμές ήταν
συγκινητικές. «Επιτέλους φτάσαμε στην πόλη από όπου ξεκίνησε ο Πυθέας, ο ήρωάς
μας, το δύσκολο ταξίδι του. Πριν ξεκινήσουμε είχαμε ψάξει σε κάθε δυνατή πηγή
να βρούμε πληροφορίες για το ταξίδι του και πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι
καταρχήν ήταν υπαρκτό πρόσωπο και όχι μυθικό, όπως ο Οδυσσέας. Υπάρχουν δύο
εξηγήσεις για τους λόγους που το έκανε: η μία μας λέει ότι ήταν απεσταλμένος
του Μεγάλου Αλεξάνδρου για να εξερευνήσει τη Δυτική Ευρώπη και η άλλη ότι τον
έστειλαν οι προύχοντες της Μασσαλίας για να φτάσει μέχρι τις χώρες που θα
μπορούσαν να αναπτυχθούν εμπορικές συναλλαγές, κυρίως η ανταλλαγή κεχριμπαριού
με κασσίτερο».

Το εγχείρημα του Πυθέα είναι γνωστό παντού στην περιοχή. Υπάρχουν κτίρια με το
όνομά του και δρόμοι. Χνάρια ελληνικά παντού, με τον Ελληνισμό απόντα σήμερα,
αλλά πινακίδες όπως «Αγκντ, Ελληνική Πόλη» να αποκαλύπτουν τους δεσμούς που
χάνονται δεκάδες αιώνες πριν.

Επόμενο λιμάνι η Βαρκελώνη και θερμότατη φιλοξενία από τον Έλληνα γενικό
πρόξενο. Στα ημερολόγια του Αλέξη, του Καμίλο και του Βλαδίμηρου καταγράφεται
«η ζεστή φιλοξενία στο σπίτι του κ. Κανέλλου για τις επόμενες δύο ημέρες».

Το ιστιοπλοϊκό του Πίτερ στο Γιβραλτάρ, όπως το είδε ο σκιτσογράφος της παρέας στο ημερολόγιό -τετράδιο

Βαλένθια και Γιβραλτάρ. Η άκρη της Μεσογείου. Ο Καμίλο φωτογραφίζει πιθήκους
και βράχια. Συνάντηση με τον Πίτερ, έναν ογδοντάχρονο που ζει μόνιμα στο
σκάφος του. Ο Αλέξης αιχμαλώτισε την «αύρα» του στο δικό του ημερολόγιο. «Μου
θύμισε τόσο έντονα τον παππού μου», θα πει αργότερα. Έξω ξανά στη θάλασσα και
αυτή τη φορά είναι ο Ατλαντικός. Καλύτερη στιγμή, όπως την περιγράφει ο
Βλαδίμηρος: «Ξαφνικά και οι τρεις μαζί είδαμε μια φάλαινα. Ήταν εντυπωσιακή.
Σκεφτήκαμε, όμως, πως δεν θα ήταν φρόνιμο να πλησιάσουμε και τόσο κοντά».

Χειρότερη στιγμή; Η βλάβη στο ντεπόζιτο της βενζίνης. «Φτάσαμε στη Λισαβώνα με
την ψυχή στο στόμα». Η υποδοχή ήταν για άλλη μια φορά εξαιρετικά θερμή ­
μάλιστα τους έδωσαν το μετάλλιο της πόλης. Όμως εκεί, ο «Πυθέας» κόλλησε δύο
εβδομάδες. «Ήταν ψυχοφθόρο, δεν περιγράφεται», θυμάται ο Καμίλο. «Όταν
προχωρούσαμε είχαμε να αντιμετωπίσουμε τις μικρές ή μεγάλες δυσκολίες, τον
καιρό, τα απρόοπτα. Όμως το να είσαι δύο εβδομάδες στο “περίμενε”, ήταν το πιο
κουραστικό». Αναχώρηση από Λισαβώνα. Η είσοδος στο Πόρτο εντωπωσιακή. Ο
Βλαδίμηρος σκιτσάρισε στο δικό του ημερολόγιο τη στιγμή της εισόδου. Δεξιά και
αριστερά οι φάροι εισόδου, μέσα σε βαθιά ομίχλη και δίπλα από τον «Πυθέα» του
«SR Χ-Ray 74 15», τον λιλιπούτειο «Πυθέα» των έξι μέτρων, να περνούν τεράστια
ψαράδικα του ωκεανού. «Στα δέκα μέτρα πέρναγαν και εκεί ομολογώ πως το μάτι
μας γυάλισε», λέει ο Αλέξης. «Ήταν πράγματι επικίνδυνο».

Το Κάβο Φινιστέρ δύσκολο και από εκεί το πέρασμα στον Βισκαϊκό, μέσα από μία
άγρια και ήσυχη θάλασσα. Μικρά γραφικά φιόρδ, λιμανάκια με φρέσκιες μαρίδες
και καλοσυνάτοι ψαράδες και μετά το Σαν Σεμπαστιάν, σε ημέρα ποδοσφαιρικού
ματς.

Πολύβουη και κοσμοπολίτισσα, ένα μικρό σοκ για τους τρεις θαλασσοπόρους.

Στο Λοριάν επίσημη υποδοχή στο σαλόνι του Δημαρχείου και δώρα, αναμνηστικά
βιβλία. Στο δυτικότερο σημείο της Γαλλίας, το Pointe de Raz, η θάλασσα βράζει.
«Μας δίνουν την άδεια να περάσουμε, κάναμε δυόμισι ώρες, αλλά ήταν ίσως το
δυσκολότερο κομμάτι».

Ο «Πυθέας» έφτασε σχεδόν χαμογελώντας στο Μπράιτον και το Ντόβερ. Και μετά
πίσω στις ολλανδικές ακτές. Η είσοδος στο Ρότερνταμ, το μεγαλύτερο λιμάνι της
Ευρώπης, θα τους μείνει αξέχαστη. «Ήμασταν ανάμεσα στα τάνκερ και μας φαινόταν απίστευτο».

Από τον Βισκαϊκό κόλπο είχαν πιάσει τα κρύα. Το τελευταίο κομμάτι της
διαδρομής έγινε σε θερμοκρασίες που την ημέρα έφταναν τους μείον είκοσι επτά
βαθμούς. Το άγχος ήταν «να προλάβουμε τη μέρα, γιατί τη νύχτα η θερμοκρασία
έπεφτε στους μείον σαράντα».

Η Στοκχόλμη. «Ξέραμε ότι μας περίμεναν. Τοπικές Αρχές, Απόδημος Ελληνισμός, δημοσιογράφοι. Τυπικά ήταν το τέλος του ταξιδιού. Μπήκαμε στο λιμάνι αργά, απολαμβάνοντας τη θέα»

Με τρία ζευγάρια γάντια στο κάθε χέρι οι τρεις φίλοι έφτασαν στη Στοκχόλμη.
Ήταν μεσημεράκι, λίγο μετά τις 3, με το σκοτάδι να πέφτει. Εκεί ο «Πυθέας»
τερμάτισε τη διαδρομή του δένοντας ανάμεσα σε δύο επιβλητικά ιστιοφόρα,
απέναντι από το κτίριο του παλατιού…

«Αυτή η ημέρα αφιερώθηκε στον τουρισμό. Ο Α. κι εγώ γυρίσαμε στην πόλη κι αφού
φάγαμε, επισκεφθήκαμε το κάστρο… που δεσπόζει από τον λόφο της Αλφάμα. Η
Λισαβώνα είναι χτισμένη πάνω σε επτά λόφους. Ξεκινάει ένας δρόμος που
καταλήγει στην επόμενη πλατεία και κατά κάποιον τρόπο χωρίζει τους δύο λόφους.
Είναι πολύ όμορφα και νομίζεις πως βρίσκεσαι μακριά από την Ευρώπη. Οι
άνθρωποι είναι καλοί και χωρίς υστεροβουλία. Οι ρυθμοί είναι επαρχίας. Θα
μπορούσαμε να είμαστε στη Λατινική Αμερική».

Από το ημερολόγιο του Βλαδίμηρου Λεβίδη

«… επιτέλους στο Γιουρόπα Πόιντ το Γιβραλτάρ, ο ωκεανός μάς περιμένει. Η
πόλη έχει μια ατμόσφαιρα που με ελκύει, παρ’ όλο που δεν θα έμενα ποτέ εκεί…
νιώθεις πως είσαι παντού και πουθενά. Το δυνατό της στοιχείο είναι η αρμονική
συνύπαρξη ανθρώπων απ’ όλους τους ορίζοντες του κόσμου. Συνάντηση με τον Πίτερ
(80 χρόνων) Μαλτέζος. Ζει εδώ και έξι χρόνια πάνω στο οχτάμετρό του ιστιοφόρο.
Θα ήθελα να είναι ο παππούς μου. Μας έδωσε την πείρα, του δώσαμε ζωή και ήθελα
πολύ να τον αγκαλιάσω. Στους ηλικιωμένους νιώθουμε αυτή την ανάγκη, την ανάγκη
να τους προστατέψουμε. Ο κύκλος κλείνει».

Από το ημερολόγιο του Αλέξη Δάνας

Τρίτη και 13, 13.10.98, αναχώρηση από Λάγος

«Για πολλοστή φορά ξύπνησα από τις σταγόνες που πέφταν στα μούτρα μου. Είναι
πολύ περίεργο φαινόμενο, η τέντα μας απ’ την υγρασία και τα χνώτα μας στο
εσωτερικό της μαζεύει νερό, το οποίο στάζει στους υπνόσακους και στις μούρες
μας. Αν το ‘βλεπε κανείς, θα ‘λεγε, “τι περιπέτεια”. Η πλάκα είναι πως αν το
ζεις δεν το παίρνεις είδηση, είναι κάτι φυσιολογικό. Με το που φάγαμε πρωινό,
ξεκινήσαμε τη διαδικασία ενίσχυσης του Π. Πρέπει να φτάσουμε στη Λισσαβώνα».

Από το ημερολόγιο του Καμίλο Νόλλα *Π=Πυθέας