ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μια επαρχία του πλανήτη

Ο κοινωνιολόγος είναι ευχαριστημένος με το ευρώ. Ο οικονομολόγος, αντίθετα,
εκφράζει επιφυλάξεις. Ανάποδα τα περιμέναμε, είναι αλήθεια. Αλλά μάλλον είναι
θέμα εθνικότητας.

Βιμ Ντουίζενμπεργκ. Απαιτείται επειγόντως ένας Ευρωπαίος πρόεδρος για να τον ελέγχει

ΜΕ τους τραπεζίτες, Αμερικανούς ή Ευρωπαίους, ο Έντουαρντ Λούτβακ δεν τα
πήγαινε ποτέ καλά. Δεν μπορεί να δεχθεί ότι άνθρωποι που δεν τους εξέλεξε
κανείς έχουν τόσο μεγάλη εξουσία. Δεν μπορεί να πιστέψει ότι εδώ και πολλές
δεκαετίες υπηρετούν την ίδια λογική, όσο καταστροφικές συνέπειες κι αν είχε
στο παρελθόν: τη λογική που θέλει τον πληθωρισμό ως τον μόνο εχθρό, για την
καταπολέμηση του οποίου πρέπει να περιοριστούν οι δαπάνες, να μειωθεί το
χρέος, να συγκρατηθεί η ζήτηση. Η νομισματική ένωση της Ευρώπης ­ γράφει ο
Αμερικανός οικονομολόγος στη «Σάντεϊ Τέλεγκραφ» ­ θα ενισχύσει ακόμη
περισσότερο τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών. Κι εκείνοι, ακολουθώντας
πιστά τα κριτήρια του Μάαστριχτ που οι ίδιοι επέβαλαν, θα κρατούν το ευρώ όσο
το δυνατόν πιο ψηλά, κάτι που θα έχει ολέθριες επιπτώσεις στην Ευρώπη των 18
εκατομμυρίων ανέργων.

Αντί να διδαχθούν από το παράδειγμα διαδοχικών αμερικανικών κυβερνήσεων που
χαιρέκακα αφήνουν κάθε τόσο το δολάριο να κυλάει αφού αυτό σημαίνει
περισσότερες εξαγωγές, λιγότερες εισαγωγές, περισσότερη δουλειά και μεγαλύτερα
κέρδη, ο Ντουίζενμπεργκ και οι φίλοι του θα πιέζουν να είναι το ευρώ το
σκληρότερο των σκληρών νομισμάτων. Το όραμα της ενωμένης Ευρώπης, καταλήγει ο
Λούτβακ, μάλλον άλλο περιεχόμενο είχε.

Ο Εντγκάρ Μορέν βλέπει τα πράγματα λιγότερο μαύρα ­ ίσως επειδή είναι
φιλόσοφος (άρα πιο σοβαρός από τους οικονομολόγους), ίσως επειδή είναι
Ευρωπαίος. Το ευρώ δεν είναι μόνο ένα νόμισμα, αλλά και ένα ισχυρό συμβολικό
στοιχείο, λέει σε συνέντευξή του στην «Κοριέρε». Δεν φτάνει όμως αυτό: η
θέσπισή του πρέπει να συνοδευτεί και από έναν Ευρωπαίο πρόεδρο εκλεγμένο από
τους λαούς, που δεν θα είναι αξιωματούχος των Βρυξελλών και θα μπορεί κατά
συνέπεια να ελέγχει τους τραπεζίτες. Πρέπει να δοθούν μεγαλύτερες εξουσίες στο
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κόμματα και τα διεθνή συνδικάτα. Πρέπει να
επιδιώξουμε μια νέα Αναγέννηση, να ανακαλύψουμε νέες κουλτούρες, να ανοιχτούμε
στον υπόλοιπο κόσμο. Ευρώπη δεν είναι μόνο η «Γιούρολαντ».

Είναι αλήθεια ότι οι άλλοι λαοί δεν μπορούν να ξεχάσουν εύκολα τον
ιμπεριαλισμό και την αποικιοκρατία, συνεχίζει ο Γάλλος κοινωνιολόγος. Η
σημερινή Ευρώπη, όμως, δεν βαρύνεται πια από προπατορικά αμαρτήματα. Και η
κουλτούρα της έχει να προσφέρει ένα συναρπαστικό παιχνίδι ανάμεσα σε στοιχεία
θρησκευτικά και λαϊκά, ένα παραπληρωματικό και ανταγωνιστικό παιχνίδι ανάμεσα
στην πίστη και την αμφιβολία. Μόνο που πρέπει να αποφευχθούν τα λάθη. Για
παράδειγμα, η στήριξη της ενωμένης Ευρώπης αποκλειστικά στους νόμους της
οικονομίας, σ’ έναν ανεξέλεγκτο φιλελευθερισμό που δημιουργεί όλο και
περισσότερους αποβλήτους. Ή η επιδίωξη μιας νέας «Μεγάλης Ιδέας»: η Ευρώπη
είναι μια επαρχία του πλανήτη, μια επαρχία όμως που είναι σε θέση να παίξει
σοβαρό ανθρωπιστικό και εκπολιτιστικό ρόλο.