Το 1999 δεν χαμογελούσε…

Το χαμόγελο λείπει. Και η Πρωτοχρονιά στην «πληγωμένη» Βαγδάτη με τις
δεκάδες διακοπές του ηλεκτρικού ρεύματος σε «πνίγει», γιατί αισθάνεσαι
αδύναμος να διορθώσεις το κακό που έχει γίνει…

ΒΑΓΔΑΤΗ

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ πληροφορίες για μια νέα αεροπορική επιδρομή, που κυκλοφορούν από
στόμα σε στόμα και στις δύο όχθες του Τίγρη ποταμού που σχίζει στα δύο την
άλλοτε πανέμορφη Βαγδάτη, είναι πολύ συγκεχυμένες. Στις ελάχιστες ξένες
πρεσβείες που «υπολειτουργούν» στην πόλη υπάρχει η εκτίμηση ότι ένα νέο
χτύπημα μπορεί να μην αργήσει. Ορισμένοι αξιωματούχοι Ιρακινοί υποστηρίζουν
ότι «οι Αμερικανοί και οι Άγγλοι μπορεί να ξαναχτυπήσουν ακόμη και αύριο,
πάντως οπωσδήποτε μέχρι και το τέλος του Ιανουαρίου».

«Αλλά αυτό σε τίποτα δεν μας θορυβεί. Έχουμε μάθει. Συνηθίσαμε, τι χειρότερο
να μας συμβεί», παρατηρεί η 60χρονη Νουρ Χαμντάν, αντικρύζοντας τα σπασμένα
τζάμια του σπιτιού της, που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το υπουργείο
Εσωτερικών. «Η βόμβα έπεσε στο υπουργείο, το διέλυσε εσωτερικά, καίγοντας
όλους τους ορόφους του, σκοτώθηκαν πολλοί φρουροί… Πάθανε και όλα τα γύρω
σπίτια καταστροφή. Ήταν λίγο μετά τα μεσάνυχτα που μας χτύπησαν! Συνηθίσαμε πια».

Οι ακτίνες του δυνατού ήλιου δεν έφταναν για να ζεστάνουν τις καρδιές των
δυστυχισμένων Ιρακινών, οι οποίοι «ζητάνε να ζήσουν στοιχειωδώς ανθρώπινα,
αλλά και τα παιδιά να μην πεθαίνουν λόγω του εμπάργκο», όπως χαρακτηριστικά
σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του νοσοκομείου «Σαντάμ Χουσεΐν», Γκαμίν Μερσούμι.

ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ

Γύρω στις δέκα το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς υπήρχε κυκλοφοριακό
πρόβλημα. Οι Ιρακινοί είχαν ξεχυθεί ­ παρά το Ραμαντάν ­ με τις οικογένειές
τους στους δρόμους για να πάνε σε συγγενικά σπίτια και να γιορτάσουν εκεί την
άφιξη του ’99.

Μέσα σ’ αυτόν τον «ανεμοστρόβιλο» του κόσμου που αναζητούσε να ξεχάσει για
λίγες ώρες τους βομβαρδισμούς και τη φτώχεια του, βρέθηκα με το ζεύγος
Παπανικολάου που εργάζεται με αυταπάρνηση στην ελληνική πρεσβεία. Μαζί με τους
δύο φίλους, αυτούς τους μοναδικούς φρουρούς, τούτες τις… γιορταστικές μέρες,
της μικρής ελληνικής «γωνιάς» της Βαγδάτης, ζήσαμε την αλλαγή του χρόνου,
ανάμεσα σε 20 Άραβες, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, Ιρακινούς, Σύρους και
Λιβανέζους. Η «επιχείρηση» του Λιβανέζου αρχιμανδρίτη Λουκά, στο σπίτι πλάι
από την ορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, που ανήκει στο Πατριαρχείο της
Αντιοχείας, στέφθηκε από επιτυχία ­ παρά τις διακοπές του ρεύματος ­ και το
φόβο μιας νέας αεροπορικής επιδρομής.

Σφυρίχτρες, μικρά βεγγαλικά και… σερπαντίνες, φωνές χαράς από τους Άραβες
για τον νέο χρόνο, και το παραδοσιακό φαγητό κούζι ­ αρνί ψημένο με ένα είδος
πιλαφιού ­ ήταν ο «διάκοσμος» ενός γλεντιού μέσα στην «τρέλα» που αναγκαστικά
ζει ο αραβικός κόσμος του Περσικού Κόλπου.

«Η ζωή είναι μικρή», μου είπε με ένα πικρό χαμόγελο ο διάσημος στη χώρα του
παρουσιαστής των ειδήσεων της κρατικής τηλεόρασης του Ιράκ, Σαμούν Μάτι. Και η
γυναίκα του πρόσθεσε: «Γιορτάζουμε που άλλαξε ο χρόνος, αλλά δεν μπορούμε να
πούμε το ίδιο για τη ζωή μας, που έχει γίνει πολύ δύσκολη». Στο άδειο
ξενοδοχείο «Αλ Ρασίντ» ­ ήταν το ’90 το κόσμημα της Μέσης Ανατολής ­ έφτασα
στις 3 χθες τα ξημερώματα. Το μεγάλο μωσαϊκό στην είσοδο με το πρόσωπο του
Μπους σε μια περίεργη έκφραση πόνου, που φιλοτέχνησε η Λεϊλά Ατάρ ­ πύραυλος
το ’93 την σκότωσε στο σπίτι της ­ έδειχνε εκείνη την ώρα απελπιστικά σκοτεινό
και μυστηριώδες…

ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Όμως, το μυστήριο αυτής της πόλης με τις τεράστιες γέφυρες και τους μεγάλους
δρόμους, τα πάρκα και τον όμορφο Τίγρη να την διασχίζει μέχρι εκεί που συναντά
τον Ευφράτη δεν το βρίσκεις στο «Αλ Ρασίντ» ή στη διαδρομή ανάμεσα στο
ξενοδοχείο και το υπουργείο Τύπου. Δεν το βρίσκεις ούτε στο μεγάλο νοσοκομείο
Παίδων «Σαντάμ Χουσεΐν», το οποίο «τράβηξε» κι αυτό σε απόσταση «αναπνοής»
την… προσοχή των τελευταίων Κρουζ. Παρά τις τεράστιες ελλείψεις του, λόγω
του εμπάργκο και τα πολλά περιστατικά παιδιών με λευχαιμία που φιλοξενεί, δεν
σε σοκάρει τόσο όσο το Γενικό Νοσοκομείο «Καράμα», 400 κλινών, που το χωρίζει
μία γέφυρα από το «Σαντάμ Χουσεΐν».

Έτυχε να κάνω… Πρωτοχρονιά ­ πέρασα εκεί όλο το χθεσινό πρωινό ­ και
ντράπηκα να σηκώσω τη φωτογραφική μηχανή, όπως είχα κάνει προχθές στο «Σαντάμ
Χουσεΐν», αισθανόμενος πολύ χειρότερα απ’ όσο όταν βρέθηκα πριν από τρία
χρόνια σε μια από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, στο Μπανγκλαντές.

Σπασμένα τζάμια, τρύπια αιρ κοντίσιον, ταβάνια που κρέμονται, κρεβάτια
«κουτσά», άχρηστες φιάλες οξυγόνου, θερμοκοιτίδες που δεν λειτουργούν,
παρατημένα και χαλασμένα μηχανήματα αιμοκάθαρσης, μηχανήματα της καρδιάς με τα
μόνιτορ «ακινητοποιημένα», γυμνά καλώδια στην πρίζα, αντί για θερμάστρες, και
εκατοντάδες συγγενείς των ασθενών να σε κοιτάζουν νομίζοντας ότι είσαι ο Αη
Βασίλης που έφερες κάποιο φάρμακο για τον άνθρωπό τους.

ΦΤΩΧΟΙ…

Η εικόνα αυτή της παρακμάζουσας Βαγδάτης είναι παντού, πίσω από τους μεγάλους
δρόμους και τις γέφυρες ­ πολλά κτίσθηκαν από Έλληνες μηχανικούς πριν από τον
πόλεμο του Κόλπου ­ όπου κι αν περπατήσεις.

«Υπάρχει ένα 3% του πληθυσμού, η αριστοκρατία, που έχει λεφτά», παρατηρεί ο
Σαμίρ, ο οδηγός που μου έδωσε το Κέντρο Τύπου. «Πριν από τον πόλεμο με τους
Αμερικανούς είχαμε και μεσαία τάξη, αλλά αυτή σχεδόν εξαφανίζεται. Και όλοι
πλέον συνωθούνται στην εργατική τάξη. Δεν είναι τυχαίο που υπάλληλοι που παλιά
έβγαζαν χρήματα γίνονται σήμερα στιλβωτές παπουτσιών».

Ο Ιμπραήμ Ναούμ, ένας παλιός ιστορικός, σημειώνει ότι «αυτό δεν είναι και τόσο
μεγάλο πρόβλημα, αφού το ‘χουμε πάρει απόφαση ότι θα ‘μαστε φτωχοί για πολλά χρόνια».

Και προσθέτει: «Ούτε επίσης είναι τόσο πρόβλημα, όπως γράφουν οι εφημερίδες
της Αγγλίας, η αντιπολίτευση του εξωτερικού, είτε αυτή είναι η μικρή ομάδα των
Ιρακινών του Λονδίνου είτε είναι η μεγαλύτερη ­ αριθμητικά ­ θρησκευτική ομάδα
που εδρεύει στο Ιράν. Όταν όμως βλέπουμε να πεθαίνουν παιδιά αβοήθητα, γιατί
το εμπάργκο δεν μας επιτρέπει να φέρνουμε τα φάρμακα που χρειάζονται, ούτε
μέσα από τις ανταλλαγές “πετρέλαιο για φαγητό”, τότε αισθάνεσαι ταπεινωμένος
και κυρίως ανήμπορος να κάνεις οτιδήποτε».

Άλλα παιδιά, όπως ο μικρός, έκαναν Πρωτοχρονιά στο νοσοκομείο κι άλλα στους δρόμους με μπαλόνια

ΧΙΛΙΑΔΕΣ μαθητές και μαθήτριες του Δημοτικού, από διαφορετικά σχολεία της
Βαγδάτης, με λουλούδια στα χέρια, φωτογραφίες του Σαντάμ Χουσεΐν και πανό που
έγραφαν «Κάτω, κάτω οι ΗΠΑ», «Ντροπή στους Άγγλους», συγκεντρώθηκαν την
παραμονή της Πρωτοχρονιάς στην περιοχή Καράντα τού κέντρου της ιρακινής πρωτεύουσας.

«Τα παιδιά έχουν κλονισθεί μετά τους τελευταίους βομβαρδισμούς», λέει η
δασκάλα Νάιμα Αμντούλ. Κι όταν την ρωτάς «τι κάνετε, πώς το αντιμετωπίζετε;»,
σου απαντά: «Σταματώ πολλές φορές το μάθημα. Φωνάζω και τους γονείς, αλλά κι
αυτοί έχουν πάθει νευρικό κλονισμό».

Στη συγκέντρωση της Καράντα, όπου παραβρέθηκαν και οι ελάχιστοι ξένοι
δημοσιογράφοι που είναι αυτόν τον καιρό

στη Βαγδάτη, τα παιδιά

ξέσπασαν σε ζητωκραυγές, όταν οι δάσκαλοί τους άφησαν να φύγουν ψηλά δεκάδες
πολύχρωμα μπαλόνια.

«Τι ωραίος που είναι ο ουρανός με μπαλόνια», λέει η μικρή Νουρ, μαθήτρια της
6ης Δημοτικού και τραβά από το μανίκι τον «οδηγό» μου, να μεταφράσει ό,τι
είπε. «Δεν μου αρέσουν τα… πυροτεχνήματα που αφήνουν τα αεροπλάνα. Ένα απ’
αυτά έπεσε κοντά στο σπίτι… Και μετά έκλαιγε ο μπαμπάς, αλλά δεν μου είπε γιατί…».