Πώς θα γίνονται οι εξετάσεις στ’ Αρχαία

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦ. ΙΒ’

Κείμενο

Ο~τω δή παρεσκευασμένοι κατ’ àρχάς ôνθρωποι üκουν σποράδην,
πόλεις δέ οéκ qσαν. àπώλλυντο οsν *πό τ΅ν θηρίων διά τό
πανταχFÉ αéτ΅ν àσθενέστεροι εrναι, καί (ΤΜ) δημιουργική
τέχνη αéτοÖς πρός μέν τροφήν îκανή βοηθός qν, πρός δέ τόν
τ΅ν θηρίων πόλεμον âνδεής. πολιτικήν γάρ τέχνην οûπω εrχον, wς
μέρος πολεμική. âζήτουν δή êθροίζεσθαι καί σώζεσθαι κτίζοντες
πόλεις. ¬τ\ οsν êθροισθεÖεν, äδίκουν àλλήλους ±τε
οéκ öχοντες τήν πολιτικήν τέχνην, oeστε πάλιν σκεδαννύμενοι
διεφθείροντο. Ζεύς οsν δείσας περί τ΅ γένει (ΤΜ)μ΅ν, μή àπόλοιτο
πÄν, ^ΕρμÉν πέμπει ôγοντα ε¨ς àνθρώπους α¨δ΅ τε καί
δίκην, Υenν’ εrεν πόλεων κόσμοι τε καί δεσμοί φιλίας συναγωγοί.
âρωτÄ οsν ^ΕρμÉς Δία, τίνα οsν τρόπον δοίη δίκην καί α¨δ΅
àνθρώποις. πότερον ½ς αî τέχναι νενέμηνται, ο~τω καί ταύτας
νείμω; νενέμηνται δέ zδε. εxς öχων ¨ατρικήν πολλοÖς îκανός
¨διώταις, καί οî ôλλοι δημιουργοί. καί δίκην δή καί α¨δ΅ ο~τω θ΅
âν τοÖς àνθρώποις, ¦ âπί πάντας νείμω; âπί
πάντας öφη ï Ζεύς, καί πάντες μετεχόντων. οé γάρ ôν
γένοιντο πόλεις, ε¨ çλίγοι αéτ΅ν μετέχοιεν oeσπερ ôλλων
τεχν΅ν. καί νόμον γε θές παρ’ âμοÜ, τόν μή δυνάμενον α¨δοÜς
καί δίκης μετέχειν κτείνειν ½ς νόσον πόλεως. (20 στ.).

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

«¬τ’ οsν êθροισθεÖεν… ¦ âπί πάντας νείμω;».

Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το απόσπασμα.

(10 στ. – 10 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Να γράψετε στο τετράδιό σας τις απαντήσεις σε καθεμία από τις
παρακάτω ερωτήσεις.

1. Αφού διαβάσετε προσεκτικά το κείμενο, να γράψετε:

α) Πώς ζούσαν οι άνθρωποι πριν από την ίδρυση πόλεων;

β) Ποιο σκοπό είχε σύμφωνα με τον Πρωταγόρα η δημιουργία πόλεων;

(15 μονάδες)

2. Η α¨δ΅ς και η δίκη μοιράστηκαν σε όλους, σύμφωνα με το μύθο,
αλλά αφενός ο Δίας θεσπίζει νόμο για την τιμωρία όποιου δε μετέχει σ’ αυτές
και αφετέρου ο Πρωταγόρας διδάσκει την πολιτική αρετή. Να δείξετε τεκμηριωμένα
ότι ο Πρωταγόρας δεν αντιφάσκει διατυπώνοντας τις θέσεις αυτές και δεν
ματαιοπονεί διδάσκοντας τα αυτονόητα.

(Η απάντησή σας να είναι σαφής και περιεκτική. Καλό είναι να μην υπερβαίνει
τις 15 γραμμές)

(15 μονάδες)

3. α) Να γράψετε τις βασικές θέσεις του Πρωταγόρα

β) Να αναλύσετε σύντομα μία από αυτές που συνάγεται από το κείμενο που σας δόθηκε.

(10 μονάδες)

4) α) Ποια σημασία έχει η λέξη κόσμος σε καθεμία από τις φράσεις
που σας δίνονται;

(Να μην ξαναγράψετε τις φράσεις αλλά μόνο τον αριθμό καθεμιάς και την
απάντησή σας. Προηγουμένως να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης, δηλαδή 4α).

i) Ο γύρος του κόσμου:

ii) Ο κόσμος προοδεύει:

iii) Τι θα πει ο κόσμος:

iv) Ο τρίτος κόσμος:

v) Ο πνευματικός, καλλιτεχνικός, ιατρικός κόσμος:

β) νέμω, πέμπω: Να γράψετε πέντε παράγωγα ουσιαστικά, απλά ή σύνθετα, από
καθένα ρήμα.

(10 μονάδες)

Β. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΚΑΤΑ ΛΕΩΚΡΑΤΟΥΣ §16

Δέομαι δ’ *μ΅ν, t \ΑθηναÖοι, àκοÜσαί μου τÉς
κατηγορίας διά τέλους καί μή ôχθεσθαι âάν ôρξωμαι àπό
τ΅ν τFÉ πόλει τότε συμβάντων, àλλά τοÖς α¨τίοις
çργίζεσθαι δι’ ο~ς àναγκάζομαι νÜν μεμνÉσθαι περί
αéτ΅ν. γεγενημένης γάρ τÉς âν Χαιρωνεί/α μάχης, καί
συνδραμόντων êπάντων *μ΅ν ε¨ς τήν âκκλησίαν, âψηφίσατο
ï δÉμος παÖδας μέν καί γυναÖκας âκ τ΅ν
àγρ΅ν ε¨ς τά τείχη κατακομίζειν, τούς δέ στρατηγούς τάττειν ε¨ς τάς
φυλακάς τ΅ν \Αθηναίων καί τ΅ν ôλλων τ΅ν ο¨κούντων \Αθήνησι, καθ’ ¬ τι
ôν αéτοÖς δοκFÉ. (στ. 11).

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Να γράψετε τη μετάφραση του κειμένου στο τετράδιό σας.

(20 μονάδες)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. α) Να γράψετε στο τετράδιό σας όλα τα ουσιαστικά τρίτης κλίσης που
περιλαμβάνονται στο κείμενο και να τα μεταφέρετε στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού.

β) εψηφίσατο ο δήμος: Να γράψετε τη φράση στο τετράδιό σας
μεταφέροντας το ρήμα σε όλους τους χρόνους της ίδιας έγκλισης. Το πρόσωπο και
ο αριθμός θα μείνει ο ίδιος. Είναι απαραίτητο να γράψετε πρώτα τα ονόματα των
χρόνων στους οποίους θα μεταφέρετε το «εφηφίσατο».

γ) άρξωμαι: Να κλίνετε στο τετράδιό σας το ρήμα στο χρόνο και την
έγκλιση που βρίσκεται.

δ) γεγενημένης: Να γράψετε τον αόριστο β’ του ίδιου ρήματος σε όλες
τις εγκλίσεις στο γ’ ενικό πρόσωπο.

(20 λέξεις, 10 μονάδες)

2. α) Δέομαι δ\ *μ΅ν … τÉς âν Χαιρωνεί/α μάχης: Να γράψετε στο
τετράδιό σας τους εμπρόθετους προσδιορισμούς που περιλαμβάνονται στο απόσπασμα
και να αναφέρετε τι δηλώνει καθένας (ποια επιρρηματική σχέση).

β) γεγενημένης γάρ … καθ’ ¬ τι ôν αéτοÖς δοκFÉ: Να
γράψετε στο τετράδιό σας τις μετοχές που περιλαμβάνονται στο απόσπασμα και να
τις χαρακτηρίσετε συντακτικώς.

γ) ακούσαι, τάττειν: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τα απαρέμφατα.

(10 λέξεις, 10 μονάδες)

Σας δίνεται διδαγμένο κείμενο (20 στίχων περίπου) και σας ζητείται να
μεταφράσετε 10 στίχους από αυτό και να απαντήσετε σε δύο ερμηνευτικές
ερωτήσεις, μία γραμματολογική και μία λεξιλογική. Οι απαντήσεις στις
ερμηνευτικές ερωτήσεις στηρίζονται στα σχόλια του βιβλίου σας. Η
γραμματολογική στηρίζεται στην εισαγωγή και στα σχόλια.

Προσπαθήστε να απαντήσετε με σαφήνεια και περιεκτικότητα, χωρίς να
αναπαραγάγετε απλώς το σχολικό βιβλίο. Τα θέματα αυτά τα έχετε συζητήσει στην
τάξη σας και τα έχετε διευκρινίσει, οπότε δεν θα σας είναι δύσκολο να απαντήσετε.

Σας δίνεται επίσης αδίδακτο κείμενο εύκολο στην κατανόησή του και δύο
ερωτήσεις, μία γραμματική και μία συντακτική, που αποτελούνται από τέσσερα και
τρία μέρη αντίστοιχα.

Οι περισσότερες είναι εύκολες ή μέτριου βαθμού δυσκολίας.

Αφού μελετήστε το παράδειγμα αυτό, μπορείτε να απαντήσετε στις ερωτήσεις στο
σπίτι σας και να συζητήσετε έπειτα στην τάξη όποια τυχόν απορία σάς δημιουργήθηκε.