ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το Πρόσωπο της Χρονιάς

Είναι κάτι σαν δημοσιογραφικό έθιμο πια: Με το που πλησιάζει το τέλος του
χρόνου, εφημερίδες και ραδιόφωνα, τηλεοράσεις και, προπάντων, περιοδικά,
ψάχνουν να βρουν το Πρόσωπο της Χρονιάς ­ ό,τι κι αν ο τίτλος σημαίνει. Τον
άνθρωπο, δηλαδή, ή τους ανθρώπους, που βρέθηκαν στα υψηλότερα σκαλιά του
ιδιότυπου σταρ-σίστεμ, στο οποίο κινούνται τα πρόσωπα της δημόσιας σφαίρας.

Το έθιμο, ως γνωστόν, έλκει την καταγωγή του εξ Αμερικής. Και είναι συνεπές
προς την κουλτούρα μιας χώρας που λατρεύει τους μοναχικούς ήρωες, θεωρεί την
ατομικότητα ως αξία υπέρτερη της ομάδας, του συλλογικού, και ­ όπως έλεγε ένας
διάσημος κοινωνιολόγος ­ «έχει την πεποίθηση ότι το άτομο είναι μια ιερή,
πρωτεύουσα πραγματικότητα, ενώ η κοινωνία μια δευτερεύουσα και, εν πολλοίς,
τεχνητή κατασκευή».

Αν, τώρα, είχε όρεξη κανείς, χρονιάρες μέρες, να αμπελοφιλοσοφεί, θα έψαχνε
ίσως να βρει τι σημαίνει η πλήρης αφομοίωση στον επικοινωνιακό μας πολιτισμό,
στον κόσμο και των δικών μας μίντια, των συνηθειών, των αντιλήψεων, του τρόπου
και του ήθους ενός άλλου, διαφορετικού πολιτισμού, με άλλες κλίμακες αξιών από
εκείνες της παράδοσής μας. Αλλά δεν είναι καιρός για τέτοια δασύτριχα.

Απλώς, έχει λίγη πλάκα ότι εφέτος ειδικά, το Πρόσωπο της Χρονιάς, σύμφωνα με
τα κριτήρια αυτής της δημοσιογραφίας του ατομοκεντρισμού, είναι ένα πρόσωπο
που ομιλεί ακριβώς εξ ονόματος της παράδοσής μας, μιας παράδοσης της οποίας οι
μύθοι δεν είναι κατασκευασμένοι από τα υλικά του μοναχικού καβαλάρη, όπως η
γουέστερν μυθολογία των επικοινωνιακών μας προτύπων.

Κι έχει, επίσης, λίγη πλάκα, το γεγονός ότι το Πρόσωπο της Χρονιάς, καίτοι ως
εκ του σχήματος και του λόγου του εκπροσωπεί την καθ’ ημάς παράδοση, ανεδείχθη
ως Πρόσωπο της Χρονιάς, επειδή έδειξε χάρισμα και ικανότητα αφομοίωσης των
επικοινωνιακών τεχνικών τής πέραν του Ατλαντικού μιντιακής μας πατρίδας.

Εννοείται ότι Πρόσωπο της Χρονιάς, για το 1998, είναι ο Αρχιεπίσκοπος
Χριστόδουλος. Σ’ αυτό μάλλον συμφωνούν όλοι ­ και οι λίγοι εχθροί και οι
πολλοί φίλοι του Αρχιεπισκόπου.

Κανείς δεν συζητήθηκε τόσο όσο ο προκαθήμενος της Εκκλησίας, αυτό το
δωδεκάμηνο. Κανείς δεν κατέλαβε περισσότερο χρόνο στα τηλεοπτικά δελτία και
χώρο στις πρώτες σελίδες. Κανείς δεν τάραξε τόσο τα νερά, κανείς δεν προκάλεσε
τόσο έντονα κύματα φανατικής υποστήριξης και θυμωμένης αμφισβήτησης, και
κανείς δεν έφερε τόσο έντονα στη ζωή μας μιαν αίσθηση νέου και αναπάντεχου.

Όσοι ψάχνουν τις αιτίες της εκτόξευσης ενός ιεράρχη στα ύψη της δημοτικότητας,
πέρα από το αδιαμφισβήτητο προσωπικό του χάρισμα, την ακτινοβολία του, πέρα
από τον επικοινωνιακά αποδοτικό αιφνιδιασμό «ενός παπά που χαμογελά, μιλά
απλά, έχει χιούμορ και διάθεση νεανική», θα θυμηθούν ίσως ότι τα τελευταία
χρόνια, και πολύ προ Χριστόδουλου, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν μια διάθεση, των
νέων ιδίως, θετικότερη έναντι της Εκκλησίας και της θρησκείας, απ’ ό,τι των
παιδιών της δεκαετίας του ’70. Ότι η Εκκλησία ήταν ένας από τους ελάχιστους
θεσμούς που διέσωζαν το κύρος τους στα μάτια των νέων. Θα θυμηθούν, ίσως, ότι
οι πολίτες διψούσαν για έναν άλλου τύπου δημόσιο λόγο από τον άχαρο και άνυδρο
που τους προσφέρεται εδώ και χρόνια. Ή, ακόμη, ότι η μισή Ελλάδα, η
συντηρητική Ελλάδα δηλαδή, ψάχνει δεκαετίες τώρα για έναν αληθινό σταρ, ένα
πρόσωπο – μαγνήτη, και ίσως τον βρήκε στο πρόσωπο του γελαστού Αρχιεπισκόπου
αυθεντικότερα απ’ ότι στο πρόσωπο του ατσαλάκωτου δημάρχου.

Όπως και να ‘χει, ο νέος Αρχιεπίσκοπος έκανε το ράσο «ιν» ­ παίζει και στα
τηλεοπτικά σίριαλ πια ­ και κατέκτησε το δικαίωμα (που ανοήτως του
αμφισβητήθηκε) να μιλά για όλα, δικαίωμα που στις μέρες μας το δίνει κυρίως ο
πίνακας των ποσοστών τηλεθέασης της AGB.

Με τον λόγο του (και τα ποσοστά του στα τσαρτς της AGB) είναι πια υποχρεωμένοι
να αναμετρηθούν οι υπόλοιποι παράγοντες του δημόσιου βίου μας.

Δεν είμαι διόλου βέβαιος ότι μπορούν να τα βγάλουν πέρα. Αλλά χαίρομαι πολύ
αυτή την πρόκληση, που ταράζει τα λιμνάζοντα νερά ενός δημόσιου βίου
απαξιωμένου και μηρυκάζοντος τετριμμένες αλήθειες.