ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μια αίσθηση δικαιοσύνης

Επέτειος της Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Δικτάτορες και
τρομοκράτες. Η γενιά του ’68 στην εξουσία. Κι ένας περίεργος Λόρδος.

«Δικαιοσύνη τώρα». Μερικές φορές οι εκκλήσεις εισακούονται

ΤΟ 1968 και για τα επόμενα λίγα χρόνια τα πράγματα ήταν απλά (πράγμα που δεν
σημαίνει εύκολα). Ο αντίπαλος ήταν ορατός, τα μέσα λίγο – πολύ δεδομένα, οι
ιδέες πάνω στις οποίες στηριζόταν ο αγώνας σαφείς και συγκεκριμένες. Το
κυριότερο ήταν ότι τις αποφάσεις τις έπαιρναν οι άλλοι, οι κακοί, οι δεξιοί,
οι γέροι. Και θα συνέχιζαν να τις παίρνουν. Οι νέοι που εξεγείρονταν και
έβγαιναν στους δρόμους μπορούσαν να φωνάζουν, να καταγγέλλουν, να σαρκάζουν,
αλλά δεν ήταν υποχρεωμένοι να διατυπώνουν προτάσεις. Έτσι κι αλλιώς, δεν θα
τους άκουγε κανείς.

Τα χρόνια πέρασαν και πολλοί από εκείνους τους εξεγερμένους βρέθηκαν να ασκούν
εξουσία ­ μικρότερη ή μεγαλύτερη. Είχε έλθει η ώρα των αποφάσεων. Ή των μη
αποφάσεων. Σε ουσιαστικό ή συμβολικό επίπεδο. Στον τομέα της οικονομίας ή των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Απ’ αυτές θα κρίνονταν οι πρώην επαναστάτες.

Ο Ραμόν Μαντοβάνι μυήθηκε στην πολιτική τη δεκαετία του ’70 στους δρόμους του
Μιλάνου. Παθιασμένος με τα κινήματα των Βάσκων και των Ιρλανδών, υπερασπιστής
όλων των καταπιεσμένων λαών του κόσμου, ήθελε πάντα να συνδυάζει θεωρία και
πράξη. Τον Ιανουάριο του 1974 καταδικάστηκε σε συμβολική φυλάκιση δέκα ημερών
για συμμετοχή σε αντιφασιστική διαδήλωση. Αλλά συνέχισε. Συνέχισε τον αγώνα,
όπως τον αντιλαμβάνεται εκείνος, ακόμη κι όταν εξελέγη βουλευτής με την
Κομμουνιστική Επανίδρυση. Κι έγινε ο άνθρωπος που, συνοδεύοντας τον Αμπντουλάχ
Οτζαλάν στην πτήση του από τη Μόσχα στη Ρώμη, ανάγκασε την Ευρώπη να ασχοληθεί
με το κουρδικό ζήτημα.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’60, ο Τζακ Στρω ήταν ο τέλειος τροτσκιστής: και
πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Φοιτητών, και κάθε μέρα με γραβάτα. Αριστερές
ιδέες, μακροπρόθεσμες στρατηγικές και ολίγος δογματισμός. Έπειτα ωρίμασε.
Διέγνωσε τη σπουδαιότητα του νόμου και της τάξης στις σημερινές κοινωνίες.
Υποστήριξε κάποιες απίθανες ιδέες για απαγόρευση της κυκλοφορίας των άτακτων
εφήβων. Αλλά το παρελθόν του κάτι τού άφησε, ίσως μια έννοια δικαίου: και
χθες, αγνοώντας πιέσεις πολλές και ασφυκτικές, αποφάσισε να μην εμποδίσει
(κατ’ αρχάς τουλάχιστον) τη διαδικασία έκδοσης του Πινοσέτ και να αναγκάσει
τον αμετανόητο πρώην δικτάτορα να εμφανιστεί αύριο ενώπιον δικαστηρίου.

Τον είχε βοηθήσει, βέβαια, η απόφαση των Λόρδων που έκριναν ότι ο Πινοσέτ δεν
χαίρει ασυλίας. Ένας από τους τρεις που πλειοψήφησαν, ο Λέοναρντ Χόφμαν,
αποκαλύπτεται τώρα ότι ήταν για επτά χρόνια άμισθος διευθυντής μιας
φιλανθρωπικής οργάνωσης που συνδέεται με τη Διεθνή Αμνηστία. Σύμπτωση; Η
ένδειξη κάποιας συνέπειας ιδεών;

Αριστερό παρελθόν βέβαια έχουν κι άλλοι, που δεν δείχνουν ανάλογη συνέπεια. Ο
Μάσσιμο Ντ’ Αλέμα, ας πούμε, που δεν μπορεί να αποφασίσει αν ο Οτζαλάν είναι
αγωνιστής, τρομοκράτης ή λαθρομετανάστης. Ή ο Τόνυ Μπλαιρ, που δεν αισθάνεται
πολύ άνετα με όλη αυτή τη διαμάχη για τον Πινοσέτ. Μα, η Ιστορία αυτές τις
μέρες δεν γράφεται απ’ αυτούς.