Οι S-300 πάνε … Ουάσιγκτον

Επίσκεψη-αστραπή στην Ουάσιγκτον πραγματοποιεί την Κυριακή και τη Δευτέρα ο
υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννος Κρανιδιώτης.

Οι S-300 θα ‘ναι στο επίκεντρο των συζητήσεων στη διεθνή συνάντηση για το Μεσανατολικό

Αφορμή είναι η διεθνής συνάντηση για το Μεσανατολικό ­ αλλά στο επίκεντρό της
θα είναι η υπόθεση των S-300. Θα έχει, άλλωστε, προηγηθεί ­ σήμερα ­ η
συνάντηση του Κώστα Σημίτη με τον Γλαύκο Κληρίδη.

Την ίδια στιγμή, πάντως, με τα… μούτρα στη μελέτη έχουν πέσει οι αρμόδιοι
του υπουργείου Εξωτερικών για την Τουρκία ­ και τούτη τη φορά ζητούμενο δεν
είναι η εξωτερική πολιτική της γείτονος (κυρίως, έναντι της Ελλάδας), αλλά η
εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Δύο κορυφαία γεγονότα για την πολιτική σκηνή της Άγκυρας ­ η σύλληψη του
Οτζαλάν στη Ρώμη και η πτώση της κυβέρνησης Γιλμάζ ­ βρίσκονται στο επίκεντρο
του ελληνικού προβληματισμού, σε μια προσπάθεια να διαπιστωθεί πώς
επηρεάζονται οι ελληνοτουρκικές, αλλά και οι ευρωτουρκικές σχέσεις.

Η κυρίαρχη έως τώρα αντίληψη των αρμόδιων διπλωματών του υπουργείου Εξωτερικών
­ αλλά και πολλών δυτικών πρωτευουσών ­ ήταν πως «δεν μπορεί να γίνει τίποτε»
για την άρση των αδιεξόδων μέχρις ότου γίνουν οι εκλογές και αναδειχθεί μια
σταθερή κυβέρνηση.

Τώρα, όμως, που κατέρρευσε η κυβέρνηση στην Άγκυρα και, θεωρητικά, το
ενδεχόμενο επίσπευσης των εκλογών είναι πιο πιθανό, προβάλλει ένα άλλο
ενδεχόμενο: να διαπιστώσει τόσο η Αθήνα όσο και η Ευρώπη ότι… η προτέρα
κατάσταση ήταν καλύτερη!

Η εξήγηση είναι μάλλον απλή: όλα τα σενάρια μιας μεταβατικής κυβέρνησης είναι
χειρότερα από το καθεστώς που ίσχυε έως τώρα.

* Σενάριο πρώτο ­ και πιθανότερο: σχηματίζεται κυβέρνηση με πρωθυπουργό
τον «πρωθυπουργό του Αττίλα» Μπουλέντ Ετσεβίτ και τη συμμετοχή τόσο του Μεσούτ
Γιλμάζ όσο και της Τανσού Τσιλέρ. Διπλωματικοί κύκλοι του υπουργείου
Εξωτερικών το χαρακτηρίζουν «σενάριο της πλήρους ακινησίας». Στην
πραγματικότητα, όμως, μιλούμε για κάτι μάλλον πιο έντονο. Ο κ. Ετσεβίτ ­ και
ως αντιπρόεδρος, που ήταν μέχρι χθες ­ είχε υποστηρίξει τις πλέον σκληρές
θέσεις τόσο για τα ελληνοτουρκικά όσο και για το Κυπριακό. Επιπλέον, και οι
ευρωτουρκικές σχέσεις δεν αναμένεται να παρουσιάσουν βελτίωση. Ο Μπουλέντ
Ετσεβίτ είχε επιδείξει ήδη από την περίοδο ’77 – ’78 την απουσία θερμού
ευρωπαϊκού πνεύματος ­ είχε παγώσει τις μειώσεις των δασμών στα ευρωπαϊκά
προϊόντα. Όπως λένε και στις Βρυξέλλες, εάν τότε δεν είχε προβεί σ’ αυτή την
ενέργεια, «πολλά πράγματα θα ήταν διαφορετικά για τη σημερινή θέση της
Τουρκίας στην Ευρώπη».

Το σενάριο αυτό, βέβαια, εμπεριέχει και ένα «θετικό» στοιχείο ­ ότι εξωθούμενη
η τουρκική διπλωματία σε ακραίες μορφές, είτε στο Κουρδικό είτε στα
ελληνοτουρκικά είτε στα ευρωτουρκικά, μπορεί να δημιουργήσει αντιδράσεις από
μέρους των εταίρων στην Ε.Ε.

* Σενάριο δεύτερο: δημιουργία κυβέρνησης από τους ισλαμιστές. Εκτιμάται
ότι έχει ελάχιστες έως μηδαμινές πιθανότητες υλοποίησης. Διχάζει, ωστόσο, τους
αρμοδίους στην Αθήνα, καθώς υπάρχουν αυτοί που λένε «καλύτερα μια ισλαμική
Τουρκία, αφού θα σημαίνει εκ των πραγμάτων πλήρη αποστασιοποίηση από την
Ευρώπη», κι αυτοί που υποστηρίζουν ότι μια «ευρωπαϊκή» Τουρκία είναι προς
όφελος, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

* Σενάριο τρίτο: σχηματίζεται κυβέρνηση υπό την Τανσού Τσιλέρ. Η πρώην
πρωθυπουργός της Τουρκίας έχει αφήσει κακές αναμνήσεις από τη θητεία της, τόσο
στην Ευρώπη όσο και στην Αθήνα ­ όπου δεν κουράζονται να θυμίζουν πως η
Τουρκάλα πολιτικός είναι η πρώτη που προχώρησε στην τουρκική επιθετικότητα
έναντι της Ελλάδας μέχρι του σημείου των εδαφικών διεκδικήσεων…

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Στο μεταξύ, αμέσως μετά τη σημερινή συνάντηση της ελληνικής και της κυπριακής
ηγεσίας, ο Γιάννος Κρανιδιώτης θα αναχωρήσει για την Ουάσιγκτον. Και
αναμένεται εκεί να ζητήσει, στη διάρκεια των επαφών του, μετά και την επιστολή
Πάγκαλου προς Ολμπράιτ, τη δραστηριοποίηση της αμερικανικής πλευράς για την
εξεύρεση κάποιας διεξόδου στο Κυπριακό.

Ο κ. Κρανιδιώτης θα επιχειρήσει να συναντηθεί τόσο με τον Αμερικανό ομόλογό
του κ. Γκρόσμαν, όσο και με τους κ.κ. Χόλμπρουκ και Μίλερ, οι οποίοι θα
επισκεφθούν την Ελλάδα και την Τουρκία στα μέσα Δεκεμβρίου.

Στόχος της ελληνικής πλευράς είναι να πληροφορήσει την Ουάσιγκτον για τη στάση
που θα τηρήσουν η Αθήνα και η Λευκωσία στο θέμα των ρωσικών πυραύλων S-300 και
να ζητήσει από την Ουάσιγκτον να εντείνει τις πρωτοβουλίες της στο Κυπριακό.

Ελπίδα της Αθήνας είναι ότι με την έγκαιρη και σύντονη δραστηριοποίηση των ΗΠΑ
η τουρκική πλευρά θα μπορούσε να βοηθήσει στην έναρξη ενός ουσιαστικού
στρατιωτικού διαλόγου, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της κ. Χέρκους, ο οποίος
θα δώσει τη δυνατότητα στη Λευκωσία να τηρήσει μια πιο ευέλικτη πολιτική στο
θέμα των S-300.

Διπλωματικοί κύκλοι τόσο στην Αθήνα όσο και στην αμερικανική πρωτεύουσα, μετά
και την πτώση της κυβέρνησης Γιλμάζ, εκφράζουν έντονους φόβους για ενδεχόμενο
τουρκικό χτύπημα κατά των πυραύλων στην Κύπρο, σε περίπτωση που η Λευκωσία
προχωρήσει τώρα στην ανάπτυξή τους στο νησί.