Ζούμε για να αγωνιζόμαστε!

Στην κουρδική γλώσσα το Ντιαρμπακίρ το λένε Άματ. Σ’ αυτόν τον τόπο που
γεννά μεγάλα περήφανα μάτια, φωτεινά μελαψά πρόσωπα, φτώχεια και καλοσύνη,
άνθησε και μέστωσε η ζωή της 35χρονης Σαχραζάτ.

Μάνα Κούρδων η 35χρονη Σαχραζάτ. Έχει δύο παιδιά στα βουνά του Κουρδιστάν και τρία πρόσφυγες… Έχασε δύο αδέλφια και ένα ακόμα είναι στη φυλακή…

ΕΚΕΙΝΗ, ο σύντροφός της ο Μπενάβ και τα τρία μικρότερα παιδιά τους, η Σιντάρ,
η Γκιουνέι και ο Μπαμπλί, κοιμούνται επτά μέρες τώρα στα πλακάκια της πλατείας
Κλαυθμώνος. Έχουν μονάχα κουβέρτες να σκεπάζονται, κόκκινες μαντίλες και
κορδέλες στα μαλλιά, πάνχλωμα πρόσωπα και άδεια στομάχια. Δύο – τρία ποτήρια
νερό την ημέρα με λίγες σταγόνες λεμόνι είναι το «κοκτέιλ» της επιβίωσης.

Σ’ εκείνα τα βουνά, που τώρα δεν βλέπει η Σαχραζάτ, ζουν και πορεύονται η
πρωτότοκη κόρη της, η 17χρονη Εβιντάρ και ο γιος της, ο δευτερότοκος, ο
16χρονος Αγκίτ. Από την προσφυγιά οι δυο τους διάλεξαν τον «πάτριο αγώνα».
Έγιναν αντάρτες. Στον «παράνομο» στρατό του Αμπντουλάχ Οτζαλάν. Και έχουν δύο
χρόνια να δουν τους γονείς τους, τη Σαχραζάτ και τον Μπενάβ. Και τα αδέλφια
τους, την 13χρονη Σιντάρ, την 11χρονη Γκιουνέι και τον 8χρονο Μπαμπλί.

ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΝΕΝΑ ΝΕΟ

Δύο χρόνια έχει να τους αγκαλιάσει και η Μάνα! Κι ούτε που έχει μάθει νέα
τους. Θέλει να ελπίζει ότι είναι ζωντανοί η Εβιντάρ και ο Αγκίτ. Αλλά και αν
δεν είναι, «τα χρειάστηκε τα παιδιά μου ο αγώνας». Και αν ο αγώνας απαιτήσει
και τα άλλα τρία, τα μικρότερα, «όχι» δεν πρόκειται να πει, ούτε θα λιποτακτήσει.

Δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια βιώνει την προσωπική της περιπέτεια η Σαχραζάτ. Το
1980, «μας διώξανε από το Αμάτ και πήγαμε στα Άδανα. Μας διώξανε και από εκεί
και πήγαμε Κωνσταντινούπολη. Αλλά μας ξαναδιώξανε και είπαμε να φύγουμε να
γλιτώσουμε…». Ο ένας της αδελφός είναι στη φυλακή. Ο άλλος πέθανε, στη
φυλακή πάλι, από βασανιστήρια. Και η μονάκριβη αδελφή της «χάθηκε», όταν ένα
βράδυ χτύπησε η πόρτα, εισέβαλαν άνδρες της μυστικής τουρκικής αστυνομίας, την
πήραν κι έφυγαν…

Τι άλλο είχε πια να χάσει η Σαχραζάτ, ο Μπενάβ και τα παιδιά τους; Πήραν, πριν
από δύο χρόνια, το δρόμο της προσφυγιάς. Για την Ελλάδα με τα πόδια. Επτά
νύχτες περπατούσαν. Επτά μέρες κρυβόντουσαν. Πείνασαν, έκλαψαν, κινδύνεψαν να
πεθάνουν από τις κακουχίες τα δύο μικρότερα παιδιά τους. Αλλά τα κατάφεραν.
Πέρασαν τον Έβρο. Το σπίτι τους σήμερα είναι το στρατόπεδο προσφύγων στο
Λαύριο. Ζωή στερημένη, δύσκολη. Αλλά ούτε που νοιάζεται η Σαχραζάτ:
«Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη για τον ελληνικό λαό. Λίγο με ενδιαφέρει αν έχουμε
ρούχα ή τροφή. Ζούμε για να αγωνιζόμαστε! Ο Οτζαλάν μάς έδωσε πίσω τη γλώσσα
μας, τα αυτιά, τα μάτια μας, το μυαλό μας. Μας βοήθησε να μη φοβόμαστε. Δίνω
τη ζωή μου γι’ αυτόν, δίχως δεύτερη σκέψη».

ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΓΕΤΗ ΤΟΥΣ

Τη ζωή της θα ‘δινε για τον ηγέτη τους και η 13χρονη Σιντάρ. Αυτό που της
λείπει, λέει, δεν είναι το σπίτι της, αλλά η πατρίδα της. Κι αυτό που θυμάται,
δεν είναι τοπία και χρώματα, αλλά «εκείνους τους αντάρτες που ‘ρθαν ένα βράδυ
σπίτι, τους δώσαμε φαγητό να φάνε κι έφυγαν μέσα στη νύχτα…».

Οκτώ χρόνια είναι στα βουνά αντάρτης ο άνδρας τής Ντελάλ, ο Καμάλ. Εκείνη με
τα δύο τους παιδιά, τον 9χρονο Μποτάν και τον 13χρονο Ίσα, κατάφεραν να ‘ρθουν
στην Ελλάδα πριν από δύο μήνες. Εύκολα ή δύσκολα, δεν απαντά η Ντελάλ. Όταν τα
καταφέρνεις, όσες δυσκολίες κι αν πέρασες, ξεχνιούνται. Είναι όπως όταν γεννά
μια γυναίκα, λέει. Νομίζει πως ποτέ δεν θα ξεχάσει τους πόνους. Αλλά λίγο
αργότερα ξανακάνει παιδί. Τρία χρόνια φυλακίστηκε η 37χρονη Ντελάλ στο
Ντιαρμπακίρ. Δεινοπάθησε: «Βάρβαρη φυλακή, σταγόνα ανθρωπιάς», λέει
φλεγματικά. Πολλοί γύρω της πέθαναν. Άλλοι σακατεύτηκαν. Ο αγωνιστής Μαζλούμ
Ντοκάν, μέλος της Κ.Ε. του ΡΚΚ, αυτοπυρπολήθηκε τότε μέσα στη φυλακή ­ το ’82.
Την ίδια περίοδο, ο άνδρας της ήταν φυλακισμένος στο Μπίγκολ. Στο χωριό
Καραγκιόλ γεννήθηκε, κοντά στο Ντερσέμ. «Πριν από τρία χρόνια το έκαψαν οι
Τούρκοι. Έβαλαν πρώτα φωτιά σε ένα σπίτι με οκταμελή οικογένεια μέσα. Ήταν και
ένα μωρό. Τους έκαψαν ζωντανούς!. Φύγαμε όλοι…».

Η φεγγαροπρόσωπη Γκιουλιζάρ, με τα 16 χρόνια της εφηβείας της, δεν θυμάται
λεπτομέρειες από τον ερχομό τους στην Ελλάδα: «Ήμουν οκτώ χρόνων, δεν θέλω να
θυμάμαι». Ο Ομέρ, ο μικρότερος αδελφός της, γεννήθηκε εδώ. Και ο Μουσταφά
είναι πια 13χρονος. Παιδιά της Φατμά και του Αμπουλάχ, ζουν στη Θήβα. Ο
πατέρας πουλάει «Ξυστό», η Γκιουλιζάρ πάει στο Γυμνάσιο, αλλά τίποτα δεν την
εμπόδισε να είναι στην Κλαυθμώνος, να μην τη νοιάζει η βροχή και το κρύο…
Θαυμάζει αυτούς που αυτοπυρπολούνται, γιατί «καίνε τον εαυτό τους στην πυρά
της ελευθερίας…».

Θα έβαζε φωτιά στον εαυτό της; Γελάει η όμορφη Σαχνάζ: «Δεν υπάρχει απάντηση.
Είναι στιγμιαία παρόρμηση. Το κάνεις ή δεν το κάνεις…».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ίδιος πόνος, ίδια περηφάνια, ίδια αποκοτιά και στα λόγια του 22χρονου Μίρζα,
που περπάτησε ολομόναχος επτά μερόνυχτα και τέσσερις μέρες δεν έφαγε τίποτα,
για να νιώσει ελεύθερος στην Ελλάδα. Η πριν ζωή του, ήταν «μια απειλή». Η
τωρινή έχει ένα όραμα ­ αυτό της επιστροφής: «Ο αγώνας μας είναι δίκαιος. Αλλά
άργησε να ξεκινήσει… Όσο πονάει η καρδιά του κουρδικού λαού, τεμαχισμένη, θα αντιστέκεται…».

Πριν από σαράντα μέρες ήρθε και ο Άγκερ, μέσω Ρουμανίας. Ήταν φοιτητής στο
Πολυτεχνείο στην Τουρκία, στο τρίτο έτος. Όλα τα παράτησε, τίποτα δεν
σκέφθηκε. Κι αυτό που τον πονάει στην Ελλάδα, είναι που βρίσκει κάποιους που
λένε ότι «μας συμπαραστέκονται μόνο και μόνο γιατί πολεμάμε τους… Τούρκους!
Ευτυχώς είναι λίγοι…».

Η 37χρονη Ντελάλ με τον 9χρονο Μποτάν. Φυλακίστηκε για τρία χρόνια. Δεινοπάθησε… Ο άνδρας της αντάρτης στα βουνά. Εκείνη και τα παιδιά πρόσφυγες

ΤΙ ΠΕΡΙΕΡΓΟ πράγμα… Στις προχθεσινές ειδήσεις, οι αυτοπυρπολούμενοι Κούρδοι
αριθμούσαν είκοσι. Χθες το πρωί, έγιναν 21. Κι όταν ο ήλιος υψώθηκε
κατακόρυφα, είκοσι δύο: «Κάηκε ζωντανός πριν από λίγο, ένας ακόμη αγωνιστής,
στη φυλακή του Μερντίν». Μου το ανακοινώνει ο «διερμηνέας» μου, ο Ιμπραήμ, ο
γιατρός των Κούρδων απεργών πείνας με τόση απλότητα, που σαστίζω. «Θα
προστεθούν κι άλλοι», μου λέει. «Όλοι όσοι είμαστε εδώ, κάποια στιγμή μπορεί
να κάνουμε το ίδιο. Όλοι μέχρις ενός…». Κάπου περίμενα να βρεθώ ανάμεσα σε
φανατικούς ή ήρωες.

Αυτό που με έκαιγε, ήταν πώς γίνεται να αυτοπυρπολείται με τόση φυσικότητα
ένας άνθρωπος! Πώς γίνεται μια ζωή, δάδα φλεγόμενη για ένα όραμα… «Δεν είναι
μια λογική απόφαση», προσπαθεί να μου εξηγήσει ο Ιμπραήμ. «Είναι απόφαση
καρδιάς. Μιας καρδιάς που είναι κομματιασμένη στα πέντε, αλλά είναι ακόμα
ζωντανή κι ας αιμορραγεί. Χρειάζεται να έχεις μια τέτοια καρδιά για να
αυτοπυρποληθείς». Ύστερα, λέει το ίδιο η Ντελάλ, η Σαχραζάτ, η 16χρονη
Γκιουλιζάρ, η πρασινομάτα 17χρονη Σαχνάζ, ο Μίρζα που πάτησε τα 22 και δείχνει
40, ο 24χρονος Άγκερ, που από την πείνα έχασε τη φωνή του, ο Ζερντέστ που το
όνομά του σημαίνει Ζαρατούστρας. Κι ύστερα μου ξαναλένε με άλλο τρόπο, πάλι τα
ίδια ο 22χρονος Τζαντ, μα και η Γκιουνέι που είναι μόλις 11…

Ούτε φανατικοί είναι, ούτε ήρωες. Τα μόνα τους υπάρχοντα, ο εαυτός τους, τα
ρούχα και τα παπούτσια που φοράνε, το κόκκινο έμβλημα στο στήθος τους. Τα
γένια μιας βδομάδας στα πρόσωπα των ανδρών που ακτινοβολούν από εσώτερο πάθος.
Τα μελανά από το κρύο νύχια στα χέρια των καρτερικών γυναικών με τις
πολύχρωμες μαντίλες. Αν είχαν μια πατρίδα ­ την πατρίδα τους ­ ούτε που θα
αποτολμούσαν ακόμα και να σκεφθούν την πιθανότητα να περιλουστούν με βενζίνη
και να ανάψουν μόνοι τους το σπίρτο. Αλλά δεν έχουν πατρίδα. Δεν έχουν σπίτι,
ούτε γονείς, ούτε αδέλφια. Κι όλα αυτά δεν τα έχασαν. Τους τα πήραν.

Αυτό που διεκδικούν, δεν είναι απλά οριοθετημένα σύνορα ή περιφραγμένα
οικόπεδα. Το δικαίωμα να ορίζουν την τύχη τους και τη ζωή τους ζητάνε πίσω:
«Το δικαίωμα να μη χτυπά την πόρτα μας χαράματα η μυστική τουρκική αστυνομία.
Να μη σύρονται οι γέροντες σα σφαγμένα αρνιά στο δρόμο. Να μην καίγονται τα
χωριά μας. Να μη λεηλατούνται τα σπίτια μας, να μην ατιμάζονται τα παιδιά και
οι γυναίκες μας…».

Το δικαίωμα να ξαναπάνε τα παιδιά στο σχολείο διεκδικούν. Να ξανασπείρουν τα
χωράφια τους οι αγρότες, να πάνε οι Κούρδοι φοιτητές που δραπέτευσαν από φόβο
στα λεύτερα βουνά, πάλι στο πανεπιστήμιο. Να γεννάνε παιδιά οι γυναίκες και να
μη φοβούνται. Και να πηγαίνουν το πρωί στη δουλειά τους οι άνδρες ξέροντας ότι
το απόγευμα θα γυρίσουν σπίτι. Με άλλα λόγια, αυτό που πασχίζουν να με κάνουν
να καταλάβω είναι ότι τίποτα πια δεν έχουν να χάσουν «ανάβοντας το σπίρτο».