Σε διωγμό ο Τύπος

«Οκτώ Αλγερινοί χωρικοί δολοφονήθηκαν χθες από “ομάδα τρομοκρατών” στο χωριό
Αΐν Ντέφλα». Μία είδηση που δεν σοκάρει πλέον κανέναν. Οκτώ νεκροί χθες,
τριακόσιοι την περασμένη εβδομάδα, εκατό χιλιάδες τα τελευταία έξι χρόνια. Δεν
έχει κοπάσει η βία στην Αλγερία. Μονάχα το ενδιαφέρον μας.

Οργισμένες διαμαρτυρίες. Κάτοικοι του Αλγερίου διαδηλώνουν εναντίον των φανατικών ισλαμιστών

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ που παρατίθενται παραπάνω βασίζονται σε μάλλον συντηρητικές
εκτιμήσεις. Και αυτό γιατί ο αλγερινός Τύπος πληροφορείται κάποιες μόνο από
τις σφαγές που σημειώνονται στη χώρα. Και ο διεθνής Τύπος ενδιαφέρεται για
ακόμη λιγότερες. Τις πιο κτηνώδεις ή αυτές που αφορούν και ξένους υπηκόους. Η
αλήθεια είναι ότι η εικόνα που έχει η διεθνής κοινότητα για την κατάσταση που
επικρατεί στην Αλγερία, είναι συγκεχυμένη. Χωρίς ωστόσο τις τοπικές, ιδιωτικές
εφημερίδες θα ήταν κατ’ ουσίαν ανύπαρκτη. Η συνεισφορά τους στην ενημέρωση του
κοινού υπήρξε ανέκαθεν μεγάλη.

Πριν από ένα μήνα όμως, μία βαριά, αφύσικη σιωπή εγκαταστάθηκε πάνω από τη
χώρα. Οι αναφορές για αποκεφαλισμένους, κατακρεουργημένους χωρικούς φάνηκε να
«στερεύουν». Ούτε λέξη για θηριωδίες ισλαμιστών ή κυβερνητικές
αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Ο λόγος ήταν απλός: μία αδέξια προσπάθεια της
κυβέρνησης να φιμώσει τους επικριτές της, κατέληξε στην αναστολή της
κυκλοφορίας των περισσότερων αλγερινών εφημερίδων. Η αιματοχυσία, βέβαια,
συνεχίστηκε. Απλώς χωρίς δημοσιογραφική κάλυψη.

ΚΥΜΑ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

Η ιστορία έχει ως εξής: στις 14 Οκτωβρίου, τέσσερις τοπικές εφημερίδες
πληροφορήθηκαν από εκπροσώπους του κρατικού τυπογραφείου ότι η εκτύπωσή τους
επρόκειτο να ανασταλεί, εάν δεν εξοφλούσαν τα χρέη τους. Χρήματα δεν υπήρχαν
και αυτό ήταν γνωστό. Πίσω από την επίφαση της «εμπορικής διαφωνίας» κρυβόταν
στην πραγματικότητα μία σκανδαλώδης απόπειρα εκφοβισμού δύο εκ των μεγαλυτέρων
αλγερινών εφημερίδων ­ της «El Watan» και της «Le Matin» ­ οι οποίες
απεκάλυψαν πρόσφατα μία σειρά σκανδάλων και εξανάγκασαν ουσιαστικά σε
παραίτηση δύο υπουργούς. Καταγγέλλοντας αυτή την άσκηση λογοκρισίας, πέντε
ακόμη εφημερίδες ξεκίνησαν απεργιακές κινητοποιήσεις. Και για τρεις περίπου
εβδομάδες, το 80% περίπου του γαλλόφωνου Τύπου σώπασε εντελώς.

Υπάρχει ίσως ένα μοναδικό πράγμα πιο κατακριτέο από τις σφαγές αθώων πολιτών:
η απόκρυψή τους. Η πρόσβαση των ξένων δημοσιογράφων στην Αλγερία υπόκειται σε
σοβαρούς περιορισμούς. Και οι δημοσιογράφοι που εξασφαλίζουν τις ειδικές
άδειες τελούν υπό τόσο στενή «προστασία», που μία ομάδα έφτασε να περιγράψει
την εμπειρία του ρεπορτάζ στην Αλγερία ως ένα είδος «κατ’ οίκον περιορισμού».
Κατά συνέπεια, η ανάγνωση του τοπικού Τύπου είναι σχεδόν ο μοναδικός τρόπος να
συλλάβει κανείς μία ­ κατά προσέγγιση έστω ­ εικόνα της κατάστασης.

Οι ιδιωτικές εφημερίδες, όμως, λειτουργούν κάτω από εξαιρετικά δύσκολες
συνθήκες. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν οι ένοπλες ισλαμικές ομάδες, που θεωρούν
όλους ανεξαιρέτως τους δημοσιογράφους υποχείρια του κράτους και ­ άρα ­ άξιους
εκτέλεσης: 57 Αλγερινοί δημοσιογράφοι έχουν δολοφονηθεί από τον Μάιο του 1993.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μία αυστηρή νομοθεσία, που έχει οδηγήσει στις
φυλακές περισσότερους από 25 εκπροσώπους του Τύπου τα τελευταία έξι χρόνια.

Και επιπλέον, μέχρι τον περασμένο Δεκέμβριο, υπήρχε πάντα στο κρατικό
τυπογραφείο ένας «κυβερνητικός λογοκριτής» εξουσιοδοτημένος να απαγορεύει τη
δημοσίευση των θεμάτων εκείνων που «υπονόμευαν τη δημόσια ασφάλεια» ή
παρεξέκλιναν της επίσημης γραμμής.

ΠΑΡ’ ΟΛΑ αυτά, ο αλγερινός Τύπος έχει στο ενεργητικό του αρκετά επιτεύγματα:
αποκαλύψεις για εκλογικές νοθείες, εκτεταμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, οικονομικά σκάνδαλα, ύπαρξη διαφθοράς στα υψηλότερα κυβερνητικά
κλιμάκια, αποκαλύψεις παρακινδυνευμένες και για αυτό αξιέπαινες. Αν υπήρχαν
κάποιες αμφιβολίες όσον αφορά τα κίνητρα της επιχείρησης φίμωσης του Τύπου,
διαλύθηκαν οριστικά την περασμένη εβδομάδα: όταν οι εκδότες της «ΕΙ Watan»
προσκόμισαν στο τυπογραφείο μία επιταγή με το οφειλόμενο ποσό, πληροφορήθηκαν
ότι η εφημερίδα εξακολουθούσε να μην μπορεί να τυπωθεί. Δεν είχε δοθεί «άνωθεν
άδεια». Επί του παρόντος, πάντως, ο αλγερινός Τύπος μοιάζει να λύνει σιγά –
σιγά τη σιωπή του. Κάποιες εφημερίδες εξακολουθούν να απεργούν, κάποιες άλλες
πλήρωσαν τα χρέη τους. Η «ΕΙ Watan» επανακυκλοφόρησε με σημαντικές ειδήσεις:
«Τρεις άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί σε ενέδρα θανάτου… ένας άνδρας και οι δύο
ανήλικες θυγατέρες του δολοφονήθηκαν με άγριο τρόπο…»