Σε αναζήτηση ταυτότητας

Υπό τα όμματα του Ζακ Ντελόρ ­ και με τις ευχές του Θόδωρου Πάγκαλου ­ τριάντα
περίπου ακαδημαϊκοί από τη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη αναζητούν την
«ευρωπαϊκή ταυτότητα» ­ ή τις ευρωπαϊκές ταυτότητες.

Αναζητώντας ταυτότητα. Το «Notre Europe» του Ζακ Ντελόρ και το ΕΚΕΜ (πρόεδρος ο κ. Βγενόπουλος) διοργάνωσαν μια συζήτηση με… ευρωπαϊκές κόντρες

ΤΟ ΔΙΗΜΕΡΟ σεμινάριο, που ολοκληρώνεται σήμερα το βράδυ με την παρουσίαση των
συμπερασμάτων από τον Ζακ Ντελόρ και πολιτική ομιλία του Κώστα Σημίτη,
διοργανώνεται από το ΕΚΕΜ και το κέντρο «Notre Europe».

Η χθεσινή συζήτηση εξελίχθηκε σε μια μάλλον διακριτική «κλασική» κόντρα
μεταξύ… θεωρίας και εμπειρίας ­ ή μεταξύ του γαλλικού και του αγγλοσαξονικού
τρόπου σκέψης. Αντικείμενο, βέβαια, η Ευρώπη και η ταυτότητά της στο παρελθόν
και το μέλλον.

Πριν πάρουν το λόγο οι διανοούμενοι και οι πανεπιστημιακοί, απηύθυνε
χαιρετισμό ο Θόδωρος Πάγκαλος ­ και ο λόγος του, σαφώς πολιτικός, ήρθε σε μια
μικρή… αντίφαση με αυτά που ακολούθησαν.

Αποφεύγοντας τις γνωστές «κορόνες» του, ο υπουργός Εξωτερικών ανέπτυξε τον
προβληματισμό της κυβέρνησης για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πέρα από την
ΟΝΕ, αλλά και για το ρόλο της διεύρυνσης. «Θα πρέπει να είμαστε ειλικρινείς ως
προς το κόστος και τις συνέπειες της διεύρυνσης», είπε ο κ. Πάγκαλος, ο οποίος
υποστήριξε πως η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής στο Πέρτσαχ, με θέμα το μέλλον της
Ευρώπης, είχε πενιχρά αποτελέσματα.

Η αρχή της «ακαδημαϊκής κόντρας» έγινε από τον ειδικευμένο στην ανάλυση του
κοινωνικού μετασχηματισμού σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, Ανρί
Μαντράς, ο οποίος παρουσίασε εν συντομία τη θεωρία του για τις «δύο Ευρώπες».

Σύμφωνα με αυτή, η ιδέα μιας Ευρώπης από τον Ατλαντικό μέχρι τα Ουράλια είναι
μια ουτοπία ­ και η Ευρώπη είναι χωρισμένη στα δύο, με σύνορα το πάλαι ποτέ
Σιδηρούν Παραπέτασμα. Ο κ. Μαντράς επικαλείται μια σειρά παραμέτρους ­ ανάμεσά
τους, για παράδειγμα, το «στοιχείο» ότι η «Άλλη Ευρώπη», σε αντίθεση με την
Δυτική, δεν είχε καμία βιομηχανική βάση το 1939.

Η ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ

Στον Γάλλο ακαδημαϊκό επετέθη ο ιστορικός Νόρμαν Ντέιβις, ο οποίος επιχείρησε
να αντικρούσει τη θεωρία του συναδέλφου του, σημείο προς σημείο, κατηγορώντας
τον κ. Μαντράς για γενικότητες και προχειρότητες. Υποστήριξε ότι ούτε η
βιομηχανία έλειπε από την Ανατολική Ευρώπη, ούτε η Δυτική Ευρώπη ήταν πλήρως
εκβιομηχανισμένη. Επίσης, οι δικτατορίες, οι ανατροπές δηλαδή της δημοκρατίας,
δεν αποτελούν φαινόμενο περιορισμένο μόνο στη Δυτική ή την Ανατολική Ευρώπη.

Και κατέληξε πως όροι όπως Βαλκάνια, Άλλη Ευρώπη ή Ευρώπη Β’ κρύβουν πίσω τους
εχθρικά στερεότυπα. Υπογράμμισε ακόμη πως όλοι μας έχουμε πολλαπλές
ταυτότητες, με τη μία να μην εξοβελίζει την άλλη.

ΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

Στη συνέχεια, στο επίκεντρο του προβληματισμού βρέθηκε το έθνος – κράτος, η
κρίση του και οι επιδράσεις σε αυτό από την παγκοσμιοποίηση, οι μειονότητες
και η διαδικασία της ομογενοποίησης και, βέβαια, η διεύρυνση της Ένωσης.

Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσουκαλάς έθεσε την παράμετρο των πολιτών που
αποκλείονται (μετανάστες κ.λπ.), υπογραμμίζοντας πως η ξενοφοβία είναι
αδιαίρετος και αποτελεί ένα σύστημα πολύ ευρύτερο είτε της «μικρής» είτε της
«μεγάλης» Ευρώπης.

Ο καθηγητής ­ και Συνήγορος του Πολίτη ­ Νικηφόρος Διαμαντούρος επέκρινε τις
διχοτομήσεις που οδηγούν σε υπεραπλουστεύσεις, υπογραμμίζοντας πως και η
πολιτική δημιουργεί εθνική ταυτότητα.