ΠΡΟΣΩΠΑ Ένας ηδονιστής φιλόσοφος

Μετά την «Πολιτική της εξέγερσης», οι «Αρετές του κεραυνού»: σε πείσμα της
περιρρέουσας μελαγχολίας, ο Μισέλ Ονφρέ εξέδωσε τον δεύτερο τόμο του
«Ηδονιστικού ημερολογίου» του.

Μισέλ Ονφρέ: «Ηδονισμός είναι η τέχνη της περιφρόνησης του θανάτου»

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ του ήταν εργάτης, η μητέρα του καθαρίστρια και ο Μισέλ Ονφρέ πέρασε
μια παιδική ηλικία μέσα στη φτώχεια. Οι γονείς του δεν είχαν τα μέσα για να
τον μεγαλώσουν και σε ηλικία δέκα ετών τον έβαλαν εσωτερικό σε ορφανοτροφείο.
Βγήκε οργισμένος με τον κόσμο και η οργή του απλώς αυξήθηκε όταν, για να
πληρώσει τις μετέπειτα σπουδές του, άρχισε να δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο.
Σπούδασε Φιλοσοφία, το 1989 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο («Η κοιλιά των
φιλοσόφων») και σήμερα διδάσκει σε τεχνικό λύκειο της Καέν. «Η πραγματική μου
ρεβάνς», λέει ο 39χρονος Ονφρέ στον Λικ Λε Βαγιάν της «Λιμπερασιόν», «είναι
που σήμερα μπορώ να υπακούω σε όσο το δυνατόν λιγότερους ανθρώπους».

Στον δεύτερο τόμο τού «Ηδονιστικού ημερολογίου» του που εκδόθηκε πρόσφατα
(εκδ. Grasset), ο Ονφρέ επιτίθεται σε μια εποχή που ξανάρχισε να πιστεύει στις
«δυνάμεις του πνεύματος», ενώ εκείνος θέλει να επαναφέρει έναν αισθησιαρχικό
υλισμό. Η ελευθερία δεν είναι πλέον παρά φιλελεύθερη, ενώ εκείνος την προτιμά
αναρχική και ελευθεριάζουσα. Θέλει επίσης «να αποκαταστήσει την πολιτική» και
να περιορίσει την οικονομία: «Η οικονομία πρέπει να υπηρετεί και να πάψει να
απαιτεί να την υπηρετούν», γράφει. Μολονότι αναρχικός (χαρακτηρίζεται
«Νιτσεϊκός της αριστεράς»), αποδέχεται ως αναγκαία κακά το κράτος ή τον
στρατό. Και ψηφίζει Ζοσπέν, επειδή «όταν έχεις υπάρξει φτωχός, δεν μπορείς να
είσαι δεξιός».

Ο Ονφρέ διακηρύσσει την ελευθεριότητα και προκρίνει τις παρεκτροπές και τα
ρίσκα κόντρα στη συμβατικότητα και τη σιγουριά. Συζεί με τη σύντροφό του,
ωστόσο η σεξουαλική ελευθερία και των δύο είναι αμοιβαία αναγνωρισμένη. Ο
γάμος έχει απορριφθεί: «Δεν μπορώ να δω τον εαυτό μου να ορκίζεται αιώνια
πίστη». Η τεκνοποιία απορρίπτεται επίσης: «Όταν είσαι άνδρας», γράφει, «ξέρεις
ότι η επιθυμία για παιδί προκύπτει συχνά από την επιθυμία του άλλου, στην
οποία συγκατατίθεσαι, παρά από δική σου επιθυμία που σε κατατρώει. Και μπορεί
να θέλεις μια γυναίκα, η οποία να είναι τόσο γυναίκα που, για να την
αγαπήσεις, να μην έχεις την ανάγκη να γίνει μητέρα και να σου κάνει παιδιά».
Ένα έμφραγμα που υπέστη σε ηλικία 28 ετών έκανε τον Ονφρέ να συνειδητοποιήσει
ακόμη πιο έντονα ότι το σώμα είναι ο ανυπέρβλητος ορίζοντάς μας. «Το να
πεθάνεις ήταν λοιπόν τόσο απλό», γράφει. «Εκείνο που απέμενε έπειτα απ’ αυτό
το μάθημα του Άδη ήταν να κάνω το σώμα εταίρο της συνείδησης, να συμφιλιώσω τη
σάρκα και την ευφυΐα. Κάθε ύπαρξη είναι κτισμένη στην άμμο, ο θάνατος είναι η
μόνη βεβαιότητα που έχουμε. Το θέμα δεν είναι τόσο να τον δαμάσεις όσο να τον
περιφρονήσεις. Ο ηδονισμός είναι η τέχνη αυτής της περιφρόνησης».