ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το άλλο κιβώτιο

Αύριο ξημερώνει η πεντηκοστή όγδοη χρονιά από την αυγή εκεί-νη που το
ταπεινωμένο, άλλη μια φορά, γένος, υποταγμένο και στραπατσαρισμένο πολιτικά
και ιδεολογικά από τον ιδιόρρυθμο ελληνικό φασισμό του πραξικοπηματία Μεταξά
ξεσηκωνόταν εναντίον της ξένης επιβολής με όραμα διπλής νίκης, νίκης εναντίον
του εισβολέα και απελευθέρωσης από τον εσωτερικό βραχνά.

ΘΕΛΩ λοιπόν σήμερα να αφηγηθώ λιτά μια πραγματική ιστορία, μια αληθινή,
συνταρακτική ιστορία, ενός ανώνυμου, όπως συνηθίζεται να λέγεται, Έλληνα
στρατευμένου, που ζει ακόμη ανάμεσά μας έφηβος θαλερός ενενήντα τεσσάρων ετών,
άγνωστος, κρυμμένος στη θλιβερή καθημερινότητα που τον τύλιξε από τον Απρίλιο
του 1941 έως σήμερα.

Επιστρατεύτηκε ως έφεδρος αξιωματικός σε ηλικία τριάντα έξι περίπου ετών,
πέραν των συνήθων ορίων της επιστρατευόμενης ηλικίας, λόγω ειδικότητας. Ήταν
ταχυδρομικός υπάλληλος και ως αξιωματικός της στρατιωτικής ταχυδρομικής
μονάδας έφτασε στη Λάρισα την 24η Οκτωβρίου. Έζησε εκεί για μέρες τους
βομβαρδισμούς και κινδύνευσε δεκάδες φορές να σκοτωθεί εγκαταλείποντας
τελευταίος τη μονάδα του για να καλυφθεί σε κοντινά αντιαεροπορικά καταφύγια.
Όταν έφτασε με χίλια βάσανα στα Γιάννενα ήταν αυτόπτης μάρτυρας ενός
εφιαλτικού θαύματος. Είδε τον βομβαρδισμό του Νοσοκομείου και αντίκρυσε κάτι
πρωτάκουστο, το κτίριο να έχει καταρρεύσει, οι τοίχοι, σκάλες, θάλαμοι,
κρεβάτια (οι τραυματίες και οι ασθενείς είχαν μεταφερθεί), και να έχει μείνει
ανέπαφο, κρεμάμενο στο κενό, το χειρουργείο, και αλώβητους εγχειρούμενο,
χειρουργό και νοσοκόμο να συνεχίζουν αδιάφοροι την εγχείρηση.

Ο ανώνυμος ήρωάς μας έφτασε με μουλάρια στα προκεχωρημένα πεδία των μαχών.
Στρατοπέδευσε στη Χειμάρα, στο Τεπελένι, στο Αργυρόκαστρο. Αφοσιωμένος στη
δουλειά του, αλλ’ όχι σχολαστικός, οργάνωσε με άκρα ευσυνειδησία το
ταχυδρομείο του μετώπου. Ακόμα και σήμερα η θηριώδης μνήμη του ανασύρει
εκατοντάδες ονόματα αξιωματικών και στρατιωτών με επώνυμο, όνομα, πατρίδα και
επάγγελμα, ανθρώπων που ήρθε μαζί τους σε γνωριμία μέσω της υπηρεσίας του στο
μέτωπο. Επειδή τα γράμματα στο μέτωπο (για ευνόητους λόγους λογοκρίνονταν), ο
ήρωάς μας έχει συγκρατήσει και αφηγείται οικογενειακές ιστορίες, έρωτες,
δράματα, κτηματικές διαφορές με σπάνιες λεπτομέρειες. Η ουσία αυτής εδώ της
αναφοράς όμως βρίσκεται στο γεγονός της συνθηκολόγησης. Μόλις υπογράφτηκε η
πιθανόν αναγκαία αλλά πικρή αυτή συμφωνία, το μέτωπο, ως γνωστόν, έσπασε, και
η υποχώρηση συχνά ήταν άτακτη και όχι σπάνια καλπάζουσα.

Ο ανώνυμος ήρωάς μας βρέθηκε χωρίς μονάδα, απεξαρτημένος, μόνος και αβοήθητος
με τα υπηρεσιακά του χαρτιά κι ένα κιβώτιο (να άλλο ένα κιβώτιο πριν από το
άδειο του Αλεξάνδρου), ένα κιβώτιο με πολλά χρήματα. Το κιβώτιο περιείχε τις
επιταγές τις ανεπίδοτες, κυρίως τις επιταγές που έμειναν ανεπίδοτες λόγω
θανάτου των δικαιούχων!! Εκεί μέσα σ’ αυτό το κιβώτιο ο σχολαστικός υπάλληλος,
ο πειθαρχικός ταχυδρομικός, ο ευσυνείδητος αξιωματικός είχε φυλάξει τον φτωχό
οβολό της μανούλας, της αδελφής, της συζύγου του τσολιά, του φαντάρου, του
αξιωματικού που είχε σταλεί για χαρτζιλίκι, για τα τσιγάρα του στρατευμένου
γιου, αδελφού, συζύγου.

Όλες αυτές οι χαροκαμένες μανάδες και γυναίκες είχαν ήδη λάβει το θλιβερά
παγερό τηλεγράφημα. Είχαν τελέσει το μνημόσυνο του χαμένου τέκνου. Είχαν
μοιράσει τα κόλλυβά του. Ποιος και ποια θα σκεφτόταν, όταν το μέτωπο
κατέρρευσε και οι χιτλερικές ορδές κατέβαιναν προς το νότο, να αναζητήσει τις
πενταροδεκάρες που είχε αποστείλει στο μέτωπο. Ο ανώνυμος ήρωάς μας είχε στα
χέρια του μια μεγάλη περιουσία που θα αντιστοιχούσε σήμερα σε μια δεκάδα
εκατομμύρια. Μπορούσε να οικειοποιηθεί τα χρήματα. Κανείς δε θα του τα
ζητούσε. Θα μπορούσε να επικαλεστεί ότι τα έχασε, ότι του τα έκλεψαν στην
υποχώρηση, ότι τα εγκατέλειψε στη φυγή. Δεν το έκανε. Θεωρούσε τα χρήματα αυτά
ιερά. Και πήρε το δρόμο της επώδυνης, πικρής επιστροφής με το ιερό του
κιβώτιο, βαρύ κι ασήκωτο στα χέρια, με τα πόδια για την Αθήνα. Η γενέθλια πόλη
του ήταν στην Ευρυτανία. Αυτός, πεζοπορώντας ή με μουλάρια που νοίκιαζε ή με
φορτηγά που εύρισκε στο δρόμο μέσα από τα ηπειρωτικά βουνά, μέσα από την
Ακαρνανία, περνώντας έξω από το χωριό του χωρίς να ειδοποιήσει κανένα,
διασχίζοντας τη Βοιωτία, έφτασε στην Αθήνα στο τέλος Απριλίου.

Δυο βδομάδες μετά την είσοδο των Γερμανών στην πρωτεύουσα. Έφτασε με το ιερό
του κιβώτιο και παρέδωσε στο Κεντρικό Ταχυδρομείο Αθηνών τις επιταγές των
νεκρών!! Κρατά ακόμη το χαρτί που πιστοποιεί την πράξη του. Κρατά ακόμη το
κιβώτιο, μέσα στο οποίο τώρα βάζει τα κηπουρικά του εργαλεία και μια
ποταμόπετρα που χρησιμοποιεί για να αποφλοιώνει τα ρεβύθια.

Ήρεμος, απλός και μειλίχιος. Χωρίς ίχνος έπαρσης. Χωρίς στόμφο, χωρίς ρητορείες.

Μόνο χαμογελάει κουνώντας το κεφάλι όταν τον ρωτάει κανείς αν πληροφορήθηκε
ποτέ το βίο και την πολιτεία του υπαλλήλου που παρέλαβε το ιερό περιεχόμενο
του κιβωτίου. Δείχνει μόνο μια επιστολή του λοχαγού του που μαθαίνοντας την
πράξη του τον αποκαλεί «αιώνιο έντιμο και ηλίθιο». Τιμώ σήμερα την αιώνια
ηλιθιότητά σου, τίμιε, Τάκη Μάργαρη, ουσία του έπους.