Τα λέιζερ «βγάζουν» μάτια

Σοβαρούς κινδύνους για την όραση κρύβουν οι δείκτες λέιζερ ή τα λέιζερ
πόιντερ ­ όπως είναι ευρέως γνωστά ­ που αποτελούν ένα από τα πιο δημοφιλή
παιχνίδια των εφήβων. Όπως λένε οι επιστήμονες, η χρήση των λέιζερ πόιντερ
είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στην όραση,
οι οποίες είναι δυνατό να είναι και μη αναστρέψιμες.

ΣΥΜΦΩΝΑ με μία τελευταία εργασία του δρος Φυσικής Στεφάνου Τσιτομενέα και του
δρος Αλέξανδρου Καράμπελα, μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής
Επιστημονικής Εταιρείας Λέιζερ και Ηλεκτροοπτικής, η οποία παρουσιάστηκε και
δημοσιεύθηκε στα πρακτικά της Διεθνούς Επιστημονικής Εταιρείας Οπτικής
Μηχανικής, η έκθεση του ματιού στην ακτινοβολία των λέιζερ πόιντερ είναι
δυνατό να επιφέρει βλάβες στο οπτικό νεύρο και την ωχρά κηλίδα των ματιών και
γενικά βλάβη στον αμφιβληστροειδή χιτώνα.

«Τα λέιζερ πόιντερ, δηλαδή οι δείκτες λέιζερ, είναι επαγγελματικά εργαλεία και
όχι παιχνίδια», λέει ο δρ Τσιτομενέας. «Οι δείκτες αυτοί έχουν τη δυνατότητα
να εκπέμπουν ακτινοβολία στο ορατό μέρος του φάσματος. Χρησιμοποιούνται για να
στείλουν τη δέσμη λέιζερ σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο και έτσι αυτός που το
χρησιμοποιεί να δείξει αυτό που θέλει. Ίσως αυτό φαίνεται ακίνδυνο. Όμως η
πραγματικότητα είναι διαφορετική». Όπως επισημαίνει, η ακτινοβολία τους θα
πρέπει να προσπίπτει σε κάποιο σημείο και να βλέπουμε την αντανάκλασή της.
Κατά κανένα τρόπο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ώστε να βλέπουμε απευθείας τη
δέσμη των λέιζερ. Πολύ περισσότερο δεν επιτρέπεται να κοιτάμε προσεκτικά κάθε
δέσμη λέιζερ απευθείας, διότι ο φακός του ματιού συγκεντρώνει τη δέσμη κατά
100.000 φορές και οι βλάβες που μπορούν να προκληθούν είναι θερμικές
(εγκαύματα), φωτοχημικές, ακόμα και συνδυασμός των δύο.

Φαίνονται αθώα. Ένα μπρελόκ και ένα στιλό εκ πρώτης όψεως δείχνουν αθώα, αλλά είναι πολύ επικίνδυνα, λέει ο δρ Φυσικής Στ. Τσιτομενέας

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, αλλά και άλλοι διεθνείς οργανισμοί, έχουν
καθορίσει τα επιτρεπτά όρια της έκθεσης στη δέσμη λέιζερ, με βάση τη χρονική
διάρκεια της έκθεσης. Η μικρότερη διάρκεια είναι ένα τέταρτο του
δευτερολέπτου, λαμβανομένου υπόψη του ότι ο άνθρωπος δυσανασχετεί στο λαμπερό
φως και όταν το αντιληφθεί, στρίβει αλλού το μάτι ή το πρόσωπό του. Από την
έρευνα προκύπτει, όπως λέει ο δρ Τσιτομενέας, ότι κάθε έκθεση στους δείκτες
λέιζερ για περισσότερο από ένα τέταρτο του δευτερολέπτου υπερβαίνει τα
επιτρεπτά όρια, και επομένως όσο πιο πολύ χρόνο διαρκεί η έκθεση των ματιών
στη δέσμη λέιζερ, αυξάνεται ο κίνδυνος βλαβών.

Μία άλλη παράμετρος που μπορεί να αυξήσει ακόμη περισσότερο την υπέρβαση των
ορίων, είναι και η ισχύς της ακτινοβολίας των λέιζερ. Αν και η ισχύς είναι
χαμηλή για δείκτες που εκπέμπουν πάνω από 1mW, ισχύει η υπέρβαση του ορίου.

Σύμφωνα με την έρευνα των επιστημόνων, η απόσταση επικινδυνότητας της δέσμης
λέιζερ για ένα λέιζερ πόιντερ ισχύος 1mW είναι τα 25,3 μέτρων. Εάν ο δείκτης
είναι μεγαλύτερης ισχύος, όπως 5mW, είναι 69 μέτρων, ενώ εάν η ισχύς είναι
10mW τότε η απόσταση είναι τα 101,7 μέτρα.

Όπως λένε οι έμποροι, τα λέιζερ πόιντερ κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά αρκετά
χρόνια. Το τελευταίο διάστημα ζητούνται όλο και περισσότερο από καταναλωτές
μικρών ηλικιών. «Μεγαλύτερο ποσοστό κατέχουν οι ηλικίες από 15 έως και 20
ετών», λέει ο κ. Στέλιος Θοδωρής. «Δεν είναι ιδιαίτερα ακριβά και τα παίρνουν
για παιχνίδια, ενώ κανονικά η χρήση τους δεν είναι αυτή. Κοστίζουν από 9.000
έως και 18.000 δραχμές και πάντα λέμε στους καταναλωτές τους κινδύνους που
προκύπτουν από τη λανθασμένη χρήση τους».

Όπως λέει ο κ. Θοδωρής, παρότι εξηγούν τους κίνδυνους, πολλές φορές οι γονείς
όταν έρχονται μαζί με τα παιδιά τους τούς τα αγοράζουν, αρκεί να αποσπάσουν
από αυτά την υπόσχεση ότι δεν θα κάνουν κάτι που δεν επιτρέπεται. «Θυμάμαι
έναν 15χρονο, ο οποίος το αγόρασε και μου είπε ότι το πήρε για να παίζει με τη
γάτα του και έναν άλλο, που ήθελε να κάνει πλάκες στους ενοίκους της απέναντι πολυκατοικίας».

«Στα χέρια άσχετων και όχι ανθρώπων που γνωρίζουν τα μέτρα προστασίας, αλλά
και τους κινδύνους που δημιουργούν τα λέιζερ, είναι επικίνδυνα όπλα. Πολλοί
συνηθίζουν να τα παίρνουν στα γήπεδα και να “ενοχλούν” με αυτά τους αθλητές,
καθώς αγωνίζονται. Φανταστείτε τι κινδύνους για την όραση των αθλητών κρύβει
αυτό το “παιχνίδι”. Πολλά παιδιά κάνουν αστεία στους φίλους τους και φυσικά,
επειδή οι βλάβες αυτές δεν εκδηλώνονται με πόνο ή άλλο τρόπο, όταν το
καταλάβει κανείς είναι πλέον αργά», συμπληρώνει ο κ. Τσιτομενέας.

Και προσθέτει ότι δεν πρέπει να υπάρξουν απαγορευτικοί όροι στην πώλησή τους,
αλλά να συνοδεύονται από οδηγίες στην ελληνική γλώσσα για την αποφυγή
ατυχημάτων και να ενημερώνονται οι γονείς για τους κινδύνους, ώστε να μην
επιτρέπουν τη χρήση από τα παιδιά τους. «Κρίνω σκόπιμο να μην επιτρέπεται ούτε
η άδεια εισόδου τέτοιων αντικειμένων σε αθλητικούς χώρους.

Οι βλάβες στην όραση που μπορούν να επιφέρουν είναι τόσο μεγάλες, που θα
μπορούσε κανείς να ζητήσει να κατηγορούνται για ολποκατοχή και οπλοχρησία,
όσοι χωρίς λόγο τα κατέχουν και τα χρησιμοποιούν εις βάρος άλλων ανθρώπων».