Φαντάσματα στο Μεξικό…

Οι χιλιάδες διαδηλωτές που βάδισαν χθες στο κέντρο της Πόλης του Μεξικού για
την 30ή επέτειο της σφαγής του Τλατελόλκο ξύπνησαν σε πολλούς Μεξικανούς
αναμνήσεις οδυνηρές για ένα από τα πιο βίαια επεισόδια της πρόσφατης ιστορίας
της χώρας τους.

Μεγάλη πορεία. Στη μνήμη των θυμάτων του Τλατελόλκο

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ξύπνησε και η οργή για την αδιαφορία των αρχών ­ αν όχι για τη
συνειδητή προσπάθεια συγκάλυψης ­ που είχε αποτέλεσμα ένα έγκλημα τέτοιου
μεγέθους να μείνει επί τόσα χρόνια ουσιαστικά ανεξιχνίαστο.

Η ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή στους περισσότερους Λατινοαμερικανούς, έξω
όμως από την ήπειρο αυτή, ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό, η
αιματοχυσία του Τλατελόλκο τείνει να ξεχαστεί.

Τον Οκτώβριο του 1968, τέτοιες μέρες, η κυβέρνηση του Μεξικού ήταν σε μεγάλη
έξαψη. Στη χώρα γίνονταν πυρετώδεις προετοιμασίες για την Ολυμπιάδα που θα
διεξαγόταν εκεί. Η προσοχή όλου του κόσμου ήταν στραμμένη στο Μεξικό και οι
ιθύνοντες της χώρας ήθελαν, πράγματι, να αφήσουν καλές εντυπώσεις για τη
διοργάνωση των Αγώνων.

Μόνο που η χώρα τους είχε κι άλλα προβλήματα, πέρα από τα οργανωτικά της
Ολυμπιάδας. Προβλήματα χρόνια, συνδεόμενα με τις κοινωνικές συνθήκες και με
την οικονομική κατάσταση των ασθενέστερων στρωμάτων, καθώς και με το αίτημα
της ελευθερίας και δημοκρατίας ­ που η έλλειψή τους ήταν παραπάνω από αισθητή.

ΜΑΧΕΣ ΣΤΙΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ

Η σύλληψη. Οι φοιτητές κλείστηκαν στις φυλακές, οι νεκροί ήταν εκατοντάδες

Πάνω που προετοιμάζονταν οι Αγώνες, οι φοιτητές του Μεξικού είχαν αρχίσει
σειρά διαμαρτυριών με διαδηλώσεις στο κέντρο της πρωτεύουσας, όπου τα
συνθήματα για βελτίωση της οικονομικής κατάστασης εναλλάσσονταν με εκείνα υπέρ
της ελευθερίας του λόγου.

Στις 2 Οκτωβρίου έγινε η μεγαλύτερη από τις ως τότε διαδηλώσεις. Η κεντρική
πλατεία του προαστίου Τλατελόλκο είχε γεμίσει από φοιτητές αλλά και από
υπαλλήλους και εργάτες που κραύγαζαν συνθήματα κατά της κυβέρνησης.

Τι ακριβώς συνέβη τότε εξακολουθεί να καλύπτεται από μυστήριο. Το γεγονός
είναι ότι ο στρατός και η αστυνομία άνοιξαν πυρ εναντίον των συγκεντρωμένων,
και το πλήθος όρμησε προς κάθε κατεύθυνση, καθώς όλοι προσπαθούσαν να
φυλαχτούν από τις σφαίρες που έπεφταν βροχή.

Επισήμως, ο αριθμός των νεκρών είναι 37. Από διάφορες μαρτυρίες όμως ο αριθμός
που προκύπτει, και που ελάχιστοι τον αμφισβητούν, είναι 300.

Σήμερα, τριάντα χρόνια μετά, γύρω από την υπόθεση αυτή δεν υπάρχουν παρά μόνο
ερωτηματικά: Ποιος έδωσε τη διαταγή; Τι ήταν εκείνο που προκάλεσε την επίθεση
των στρατιωτικών; Ποιοι και πώς μετέφεραν τους νεκρούς στα νοσοκομεία ή αλλού,
για να συσκοτισθεί η έκταση της σφαγής;

ΟΙ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

Χιλιάδες Μεξικανοί, έκτοτε, ζητούν «ν’ ανοίξουν οι φάκελοι» και να χυθεί
άπλετο φως στα γεγονότα του Τλατελόλκο. Το Θεσμικό Επαναστατικό Κόμμα που
κυβερνά το Μεξικό εβδομήντα χρόνια τώρα, δεν έδειξε ποτέ ιδιαίτερη προθυμία να
ερευνήσει μία υπόθεση στην οποία, μοιραία, η έρευνα θα περιστραφεί γύρω και
από δικά του στελέχη.

Εφέτος όμως, τουλάχιστον, συνέβη κάτι διαφορετικό: Η αντιπολίτευση, που έχει
την πλειοψηφία στη Βουλή ­ και ελέγχει τον δήμο της πρωτεύουσας ­ πέτυχε, για
πρώτη φορά, να γίνει επίσημα η πορεία στη μνήμη των θυμάτων του 1968 και να
κηρυχθεί η επέτειος της σφαγής ημέρα εθνικού πένθους.

Οι σκιές όμως του παρελθόντος κυνηγούν την κυβέρνηση, και ο δήμαρχος της Πόλης
του Μεξικού, Κουαουτέμοκ Κάρντενας, ζήτησε να οριστεί αμέσως εξεταστική
επιτροπή για το Τλατελόλκο. Είναι κάπως αργά, αλλά ίσως όχι και εντελώς.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΕΔΙΓΙΟ

Ερνέστο Σεδίγιο. Η φωτογραφία από τη διαδήλωση

Ο Ερνέστο Σεδίγιο το 1968 ήταν μαθητής, μόλις 16 χρόνων. Παρακολουθούσε τις
διαδηλώσεις των φοιτητών με έντονα συναισθήματα. Από τη μια συμφωνούσε με τη
διαμαρτυρία, από την άλλη δίσταζε να λάβει μέρος, έβρισκε ότι μερικά από τα
συνθήματα ήταν πιο ακραία απ’ όσο θα τα ήθελε.

Στις 23 Ιουλίου όμως πήγε στη διαδήλωση και όπως λέει έφαγε και ξύλο από την
αστυνομία. Σε μια φωτογραφία της ημέρας εκείνης διακρίνεται στα χέρια ενός
αστυνομικού που τον τραβά από τον γιακά.

Το 1992 ο Σεδίγιο ήταν υπουργός Παιδείας. Με νοσταλγία ίσως, αν όχι με τύψεις,
άφησε να περιληφθεί στα σχολικά βιβλία μια (άχρωμη) παράγραφος για το
Τλατελόλκο. Λίγο αργότερα οι στρατιωτικοί τον υποχρέωσαν να την αφαιρέσει.

Σήμερα, που είναι πρόεδρος της χώρας, και που πολλοί από τους φοιτητές του
1968 κατέχουν πόστα στην κυβέρνηση, στα μίντια, στην οικονομική ζωή, η σφαγή
συζητείται πιο ελεύθερα και το αίτημα της διερεύνησης των γεγονότων ακούγεται
πιο έντονα. Αρκετοί, ακόμη και στρατιωτικοί, έχουν αρχίσει να μιλούν, λίγο
ακόμη και θα πουν ονόματα και πράγματα. Οι Μεξικανοί περιμένουν.