ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τοπικά φέουδα;

Στη light δημοκρατία των παγκοσμιοποιημένων αγορών και δικτύων «η ηθική των
κοινοτήτων» φαντάζει ως η σωτήρια λύση, το πλέον αποτελεσματικό αντίβαρο.

Παγώνει ο καιρός.

Έξω φυσάει.

Γραμμή Αθήνα – Επαρχία

……………………………………….

Όλη η Ελλάδα μου

μια γραμμή νυχτερινή

Ν. Φωτόπουλου,

Στ’ ακροκέραμα των ουρανών

Τι κι αν οι άλλοι κατ-έχουν και κυβερνούν τον κόσμο, όταν τη δική μου πόλη, τη
γειτονιά μου, την ανθή μου, το δέντρο μου, το σπίτι μου δεν μπορούν να τ’
αγγίξουν, αφού αυτά τ’ αφεντεύω εγώ κι οι φίλοι μου, οι συμπολίτες μου, η
τοπική κοινωνία, ο primus inter pares δήμαρχός μας. Πλανητάρχες, ισχυρά κράτη,
πανοπτικά κόμματα, γκριζόμαυροι μηχανισμοί υποχωρούν άτακτα μπροστά στη δύναμη
και την αξία της αποκεντρωμένης δημοκρατίας. Οι δήμοι αποτελούν κύτταρα
ανθρωπιάς και νησίδες ανεξαρτησίας.

* Κι εκεί που άρχισε να παίρνει τα πάνω του και να ονειρεύεται ο απλός
άνθρωπος της απέναντι πόρτας, ήχησε η μεγάλη σειρήνα των φεουδαρχών: χ-ρ-ί-σ-μ-α.

Ναι μεν είμαστε ελεύθεροι ν’ αποφασίσουμε ποιον θέλουμε να ψηφίσουμε, αλλά όχι
«εν κενώ». Για να μας βοηθήσουν (οι υποβολείς και υποδεικνύοντες) δρομολογούν
«εσωτερικές διαδικασίες», πείθουν αρχηγούς να περιοδεύουν και να τάζουν,
στήνουν γυναίκες αρχηγών σ’ εκλογικά κέντρα, στήνουν μικροπολιτικά κίτρινα
παιχνίδια στα ΜΜΕ. Τα κουκιά και «η γραμμή» υπεράνω όλων.

* Μακάριοι λοιπόν όσοι γνωρίζουν τους ανθρώπους – μοχλούς των κομμάτων στα
θέματα τοπικής («αυτο»)διοίκησης, αυτούς που ανοίγουν πόρτες εξουσίας και
κλείνουν τα στόματα των διαφωνούντων.

Μακάριοι όσοι διαθέτουν πολλούς συγγενείς, συνεταίρους, υπαλλήλους για να τους
ψηφίσουν προκριματικά, να τους χειροκροτούν, να μπουν στα ψηφοδέλτια. Μακάριοι
όσοι συντρώγουν με τους πάσης (δια)λογής «… άρχες» των περιοχών όπου θέλουν
να εκλεγούν, αυτούς που μετατρέπουν το ιδιωτικό ή πολιτικό τους συμφέρον σε
«κομματική πειθαρχία» ή και ηθικό καθήκον.

Μακάριοι όσοι είδαν τον «Καποδίστρια» όχι ως υπέρβαση εσωτερικών συνόρων και
σύνθεση αναπτυξιακών προγραμματισμών, αλλά ως διεύρυνση των πελατειακών
δυνατοτήτων, ως ευκαιρία εισόδου στα διαπλεκόμενα (μέσω της εκποιήσεως του
τοπικού πολιτιστικού και φυσικού πλούτου).

Όλοι οι παραπάνω «μακάριοι» ίσως δεν κερδίσουν ποτέ τη βασιλεία των ουρανών
αλλά σίγουρα έχουν αυξημένες πιθανότητες να αλώσουν την αυτοκρατορία των
τοπικών θησαυροφυλακίων.

Επειδή όμως πιστεύουμε στους θεσμούς αλλά ελέγχουμε τους θεματοφύλακες,
θέλουμε να ερευνηθεί: 1) πόσοι κουμπάροι, γαμπροί, γιοι, κόρες, νύφες,
συνυφάδες εν ενεργεία πολιτικών πήραν το χρίσμα και διεκδικούν ­ κοιτώντας στα
μάτια «απειλητικά» τους συμπολίτες τους ­ την ψήφο. 2) Πόσες εργολαβίες,
μελέτες, προμελέτες, μαϊμούδες – σεμινάρια κατάρτισης έχουν αναθέσει οι εν
ενεργεία δημοτικοί άρχοντες σε συγγενείς, κομματικούς φίλους και χρηματοδότες.
3) Πόσα έργα υποδομής και ανάπτυξης σχεδιάζονται και εκτελούνται όχι σύμφωνα
με τις ανάγκες της περιφέρειας αλλά με βάση τις ψήφους που παίρνουν οι
πολιτικοί σε συγκεκριμένη πόλη, με το χωριό όπου γεννήθηκαν, με τη ζώνη όπου
έχουν τα κτήματά τους.

Το «δεξιός / αριστερός» το έχουν κάνει πια να ξεθωριάσει (ιδίως σε τοπικό
επίπεδο). Διακηρύσσεται για τα μάτια του (αφελούς) κόσμου. Πίσω από τις
ταμπέλες και τις ετικέτες συχνά κρύβονται «εταιρείες» (και ως γνωστόν οι
εταίροι δεν έχουν «χρώμα», μόνο το χρήμα διαθέτουν).

* Βέβαια υπάρχουν και οι άλλοι. Οι ελεύθεροι, οι συνεπείς, οι άξιοι. Οι
δήμαρχοι που είναι νέοι, που εμπνέουν τον συμπολίτη, που έχουν ως σημείο
αναφοράς την παράδοση και προοπτική του τόπου, που ασκούν αρμοδιότητες και όχι
εξουσία, που διαχειρίζονται «ψυχές» και όχι μόνο κονδύλια. Ο δήμαρχος πρέπει
να μπορεί να εκλέγεται για δύο μόνο συνεχείς τετραετίες (όπως ισχύει για τους
πρυτάνεις των ΑΕΙ), να μένει υποχρεωτικά ένα χρονικό διάστημα χωρίς δημόσιο
αξίωμα, να υπόκειται στο πόθεν έσχες, να απαγορεύεται να είναι μέτοχος σε ΜΜΕ
της περιφέρειάς του, να έχει οριοθετημένες πολιτικές σχέσεις με τον νομάρχη
και τους βουλευτές, να παραιτείται από τα κομματικά όργανα στα οποία μέχρι την
εκλογή του ανήκει, να απευθύνεται με ζεστασιά (και όχι για το θέαμα) στους
πάσχοντες, στους φοβισμένους, στους ηττημένους. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα έχει
μέλλον μόνον αν οι δήμαρχοι αισθανθούν δημ-αρχόμενοι από οράματα και όνειρα,
από συν(κοινωνούς) και (συμ)πολίτες, από (συν)ανθρώπους για τους
(συν)ανθρώπους. Αλλιώς οι δήμοι θα μεταβληθούν σε «μικρές κυβερνήσεις» όπου
«οι μικροί άνθρωποι» θα ασχολούνται με τα μικρά λογιστικά προβλήματα μιας
μικρής επιβίωσης, πιστεύοντας ότι έτσι εκπληρώνουν μεγάλο και ιστορικό ρόλο.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.