30 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΟΛΑΚΗΣ

ΜΙΛΑΕΙ: Μάλλον κανονικά. Συντονίζει τους ρυθμούς της 0 ομιλίας του με τους
ρυθμούς δεκτικότητας του συνομιλητή του.

ΓΡΑΦΕΙ: Και διαβάζει μια ζωή.

ΘΥΜΩΝΕΙ: Με τις μεταρρυθμίσεις που δε γίνονται.

ΘΥΜΑΤΑΙ: Και νοσταλγεί τα παιδικά του χρόνια στο χωριό, κι ας ήταν
χρόνια Κατοχής και Εμφυλίου.

ΔΙΔΑΣΚΕΙ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΑΠΟ: Τα πάντα και τους πάντες. Η
διδασκαλία είναι δημιουργία, ποίηση κι ο δάσκαλος ποιητής. Καλύτεροι σύμβουλοι
της διδασκαλίας είναι η ευαισθησία του παιδιού και η φαντασία-επινοητικότητα
του δασκάλου.

ΑΠΟΣΤΡΕΦΕΤΑΙ: Τα έτοιμα διδακτικά μοντέλα. Μόνο με την καρδιά
διδάσκεται του ανθρώπου η καρδιά.

Οι ξένοι λένε πως «όποιος δεν ξέρει τη γλώσσα του, δεν ξέρει τίποτε» και ο
Χρίστος Τσολάκης ανέλαβε να τη διδάξει όχι μόνο στους φοιτητές του, αλλά και
στους ακροατές του πολιτιστικού ραδιοφώνου της ΕΡΤ3. «Τη γλώσσα μου έδωσαν
ελληνική» ήταν ο τίτλος της εκπομπής αλλά και του βιβλίου (με
απομαγνητοφωνημένες και τυπωμένες τις εκπομπές αυτές) που κυκλοφορεί από τις
εκδόσεις «Νησίδες». Ο καθηγητής της Γλωσσολογίας στο ΑΠΘ, ο δάσκαλος-ποιητής,
έχει ως έμβλημά του το λόγο του Pestalozzi: «Μόνο με την καρδιά διδάσκεται του
άνθρωπου η καρδιά».

ΕΡ.: Διάνοια και λόγος ταυτόν;

ΑΠ.: Έτσι λέει ο Πλάτων.

ΕΡ.: Οι λέξεις εκφράζουν τις σκέψεις ή τις γεννούν κιόλας;

ΑΠ.: Πάντως ο Vygotsky λέει ότι οι λέξεις είναι οι φόρμες μέσα στις οποίες
γεννιούνται οι σκέψεις.

ΕΡ.: Τελικά λέμε τα παλτά και τα στιλά και τα ταξιά;

ΑΠ.: Μακάρι να τολμούσαμε να τα πούμε. Θα εξελληνίζαμε έτσι τις ξένες λέξεις
και δεν θα είχαμε ξένα σώματα στη γλώσσα μας.

ΕΡ.: Ένα λεξικό ενημερώνει μόνο ή και διαμορφώνει τη γλώσσα;

ΑΠ.: Αποτυπώνει, ενημερώνει και επηρεάζει τη διαμόρφωση του γραπτού κυρίως
λόγου. Τη δύναμή του να διαμορφώνει τη γλώσσα την έχει μόνο ο λαός.

ΕΡ.: Πλούσια, δύσκολη, αλλά και… ασθενής γλώσσα η ελληνική. Πώς θα τη
διατηρήσουμε εν ζωή;

ΑΠ.: Μόνο αν αποφύγουμε την πολιτιστική μας παραμόρφωση.

ΕΡ.: Υπάρχουν τελικά ισχυρές και ασθενείς γλώσσες;

ΑΠ.: Υπάρχουν γλώσσες περισσότερο ή λιγότερο ομιλούμενες.

ΕΡ.: Η τυχόν απόφαση για λατινικοποίηση του αλφαβήτου θα «χαλούσε» τη γλώσσα μας;

ΑΠ.: Όχι βέβαια. Η γλώσσα είναι πρωτίστως προφορικός λόγος και μ’ αυτόν διαμορφώνεται.

ΕΡ.: Λέξεις με ρίζες τουρκικές, αλβανικές, βουλγαρικές, λατινικές. Πόσο
ελληνική είναι η γλώσσα μας;

ΑΠ.: Όσο Έλληνες είμαστε κι εμείς, με μια ιστορία τεσσάρων χιλιάδων χρόνων
γραπτής γλωσσικής παράδοσης.

ΕΡ.: Πόση μελέτη απαιτείται για την «ικανή» γνώση της ελληνικής;

ΑΠ.: Η γλώσσα μαθαίνεται με την ανθρώπινη επικοινωνία, είναι κοινωνικό προϊόν.

ΕΡ.: Το καλύτερο μέσο για τη μελέτη της ελληνικής είναι;

ΑΠ.: Η διαρκής άσκηση στον προφορικό και στο γραπτό λόγο.

ΕΡ.: Και το χειρότερο;

ΑΠ.: Η έλλειψη άσκησης και επικοινωνίας.

ΕΡ.: Υπάρχει η γλώσσα των λεγόμενων «κοινωνικών ομάδων» (αργκό, των…
σαλονιών, των φιλάθλων κ.ά.), υπάρχει και η γλώσσα των πολιτικών ομάδων;

ΑΠ.: Βεβαίως και καθεμία διαμορφώνει τη δική της γλωσσική ποικιλία.

ΕΡ.: Η δημοσιογραφική γλώσσα πόσο πάσχει τελικά;

ΑΠ.: Όσο πάσχουν και οι δημοσιογράφοι.

ΕΡ.: Οι λέξεις είναι τα πράγματα;

ΑΠ.: Είναι τα σύμβολα των πραγμάτων.

ΕΡ.: Οι πολιτικοί μιλούν ελληνικά;

ΑΠ.: Θα έλεγα ναι, αν και δεν τα μιλούν το ίδιο ικανοποιητικά.

ΕΡ.: Σε τι διαφέρει ο προφορικός από το γραπτό λόγο;

ΑΠ.: Προφορικός είναι ζωντανός λόγος. Στο γραπτό λόγο δεν μπορείς να επέμβεις,
γι’ αυτό πρέπει από την αρχή να χαρακτηρίζεται από σαφήνεια.

ΕΡ.: Όταν η λήγουσα είναι μακρά η προπαραλήγουσα δεν περισπάται;

ΑΠ.: Στη νεοελληνική γλώσσα δεν υπάρχουν μακρά και βραχέα. Όλα τα φωνήεντα
είναι βραχέα.

ΕΡ.: Τουλάχιστον τονίζεται;

ΑΠ.: Τονίζεται και παρατονίζεται.

ΕΡ.: Πολυτονικό, μονοτονικό ή ατονικό σύστημα;

ΑΠ.: Θα προτιμούσα το πολυτονικό, εξεικονίζει πιστότερα τη γλωσσική μας παράδοση.

ΕΡ.: Υπάρχει ακόμα «γλωσσικό ζήτημα»;

ΑΠ.: Δε νομίζω. Αν και συχνά κάποιοι το αναμοχλεύουν.

ΕΡ.: Η μουσική είναι γλώσσα;

ΑΠ.: Είναι γλώσσα, όχι όμως λεξιγλώσσα.

ΕΡ.: Σε ποιους απευθύνεται ένα βιβλίο για τη γλώσσα;

ΑΠ.: Σε όλο τον κόσμο. Όποιος δεν ξέρει τη γλώσσα του, δεν ξέρει τίποτε, λένε
οι ξένοι.

ΕΡ.: Υπάρχουν τελικά κανόνες για τη σωστή χρήση της γλώσσας;

ΑΠ.: Υπάρχουν κανόνες όπως και οι εξαιρέσεις τους.

ΕΡ.: Τα λόγια πετούν και τα γραπτά μένουν;

ΑΠ.: Τελικά όλα πετούν κι όλα μένουν.

ΕΡ.: Πόσα γραμματικά – συντακτικά λάθη εντοπίσατε στις ερωτήσεις;

ΑΠ.: Ένα μόνο, κι αυτό ηλεκτρονικό.