ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μάχη για την αλήθεια

Αν ο Φρίντριχ Ντύρενματ θεωρείται ο δημιουργός του μεταφυσικού αστυνομικού
μυθιστορήματος, ο Μάρτιν Σούτερ μπορεί να υπερηφανεύεται ότι εφηύρε το ιατρικό
αστυνομικό μυθιστόρημα.

Το ταξίδι. Σκίτσο του πατέρα του Μάρτιν Σούτερ

ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ του σπιτιού στην Ίμπιθα όπου μένει ο 50χρονος ελβετός συγγραφέας
είναι γεμάτοι με περίεργα σχέδια. Θυμίζουν παιδικές ζωγραφιές, αλλά ανήκουν
στον πατέρα του που πέθανε πριν από έξι χρόνια από την ασθένεια του
Αλτσχάιμερ. Σ’ ένα σχέδιο είναι γραμμένη στα γερμανικά η φράση «Ευχαρίστηση
απ’ όλα». Ένα άλλο λέγεται «Μπάλες χιονιού τον Μάη». Έτσι ήθελε να ονομάσει ο
Σούτερ το πρώτο του βιβλίο, αλλά ο εκδότης του δεν τον άφησε, είναι πολύ
ρομαντικό, του είπε, και επέλεξαν έτσι το «Small world», μικρός κόσμος. Μ’
αυτόν τον τίτλο κυκλοφόρησε το βιβλίο πριν από λίγες μέρες στη Γαλλία, ενώ
μεταφράζεται ήδη στα ιταλικά, τα ολλανδικά και τα ρωσικά. Αν ο τίτλος «Σε
αναζήτηση του χαμένου χρόνου» δεν ήταν κατειλημμένος ­ σχολιάζει η
«Λιμπερασιόν» ­ ίσως να ήταν ακόμη καταλληλότερος.

Ο Κόνραντ Λανγκ, ο ήρωας του βιβλίου, πάσχει από την ασθένεια που ο συγγραφέας
έζησε μέσω του πατέρα του από κοντά. Ακόμη κι όταν πλησίαζε το τέλος, οι
συνομιλίες τους ήταν υψηλού επιπέδου. Ήταν σαφές ότι ο ασθενής έκανε ταξίδια
στον χρόνο. Άλλοτε ήταν χαρούμενος κι άλλοτε πολύ δυστυχισμένος χωρίς κανείς ­
ούτε ο ίδιος ­ να μπορεί να καταλάβει γιατί, αφού τα αίτια και τα κίνητρα ήταν
χαμένα σ’ έναν άλλον κόσμο, άγνωστο, μακρινό, ανεξερεύνητο. Πολύ αργότερα,
όταν ο πατέρας του είχε πια πεθάνει, συνειδητοποίησε ο Σούτερ ότι η ασθένειά
του ήταν ένα είδος μηχανής του χρόνου. Κι ότι είχε δώσει για χρόνια μια
συγκλονιστική, αλλά άνιση μάχη κατά της λήθης.

Αυτή η μάχη τον έκανε να γράψει το βιβλίο ­ η ίδια μάχη που οδήγησε και τον
Τζων Μπέιλι να καταθέσει πρόσφατα τη δική του μαρτυρία για τη ζωή του με την
υπέροχη Άιρις Μέρντοχ. Μια μάχη για το παρελθόν, μια μάχη για την αλήθεια, που
εγείρει αυτομάτως άλλα ερωτήματα: είναι χρήσιμο να λέει κανείς την αλήθεια; Τι
αλλάζει και για ποιον; Την πρώτη νύχτα που περνούν μαζί ο Κόνραντ και η
Ρόζμαρι Χάουγκ, η γυναίκα που τον έχει πάρει υπό την προστασία της, θα την
ονομάσουν «νύχτα της λήθης». Κι αυτό, γιατί όταν το πρωί ο Κόνραντ ξυπνά στο
κρεβάτι της ερωμένης του δεν θυμάται τίποτα. Νιώθει τότε την ανάγκη να της το
πει: «Δεν μπορώ να θυμηθώ τι έγινε χθες τη νύχτα». Εκείνη χαμογελά και του
λέει απλά: «Κρίμα».

Το βιβλίο βοήθησε τον Σούτερ να ξεπεράσει και τα δικά του αδιέξοδα. Ήθελε
πάντα να γίνει συγγραφέας, αλλά δεν μπορούσε να «βγει» από τον χώρο της
διαφήμισης.

Δούλευε πολύ, κέρδιζε πολλά χρήματα, ζούσε πολυτελώς. Χρειάστηκαν πολλά χρόνια
μέχρι να καταλάβει ότι η μεγαλύτερη πολυτέλεια είναι ο χρόνος που μπορείς να
διαθέτεις στον εαυτό του.