Δεν ξέρουν που να ψάξουν για δουλειά

Μετά το «καλησπέρα Ελλάδα» των Ρόλινγκ Στόουνς, στο «Καλημέρα Κρήτη», το
ξενοδοχειακό συγκρότημα που διαθέτει και την κατάλληλη για διεθνή συνέδρια
υποδομή, ολοκλήρωσε τις εργασίες του, την εβδομάδα που μας πέρασε, το
«ευρωπαϊκό συμπόσιο για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση», με
απόλυτη επιτυχία.

ΘΕΜΑ του «η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στην Ευρώπη στην αυγή του
21ου αιώνα». Οργανωμένο από τον ΟΕΕΚ (τον Οργανισμό Επαγγελματικής Κατάρτισης
και Εκπαίδευσης) του υπουργείου Παιδείας, σε συνεργασία με την Unesco (και με
αυτή την αφορμή μού δόθηκε η ευκαιρία να συμμετέχω σε αυτό), συγκέντρωσε
ειδικούς όχι μόνο από τις 15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά από τη μείζονα
Ευρώπη των περίπου πενήντα χωρών.

Κηρύσσοντας την έναρξη του συμποσίου ο υπουργός κ. Γεράσιμος Αρσένης, σε έναν
εμπνευσμένο λόγο του, χωρίς χειρόγραφο, έθεσε στους συνέδρους τον
προβληματισμό του και τις ανησυχίες του, τονίζοντας ότι η ανεργία στην Ευρώπη
οφείλεται εν πολλοίς στην αναχρονιστική παιδεία και κατάρτιση. Το ζητούμενο
πια, είπε, δεν είναι μόνο η γνώση, αλλά η κριτική σκέψη. Η δυνατότητα
επέμβασης στη μηχανή και όχι μόνο η παρακολούθησή της. Αν από τον βιομηχανικό
εργάτη εζητείτο η αυτοματοποίηση στις κινήσεις και στο μυαλό (όπως, ανέφερε,
στους «Μοντέρνους καιρούς» του Τσάρλι Τσάπλιν), στον ηλεκτρονικό εργάτη
ζητείται η ανάλυση των δεδομένων, πράγμα που ορίζει, εξ αντανακλάσεως, και την
παιδεία του.

Ο παπαγαλισμός και η αυτοματοποίηση πρέπει να αντικατασταθούν από τη
δυνατότητα επιλογής. (Γι’ αυτό και στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μπήκαν πια
περισσότερα τού ενός βιβλία. Για να μπορεί να επιλέγει ο μαθητής. Η δυνατότητα
της ατομικής αξιολόγησης πρέπει να μπει σαν αξίωμα από τα μαθητικά θρανία).

Αφού λοιπόν οι γνώσεις μιας δεκαετίας απαξιώνονται στην επόμενη λόγω των
ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων, εκείνο που προτείνεται, είπε, είναι μια
συνεχής και ανανεούμενη μετεκπαίδευση και επανακατάρτιση όλων για όλα. Η
δύναμη των μπράτσων αντικαταστάθηκε από τη δύναμη του μυαλού, όπως τα μπουζί
του αυτοκινήτου μας που τα ρυθμίζει ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και όχι πια ο
μάστορας στο μηχανουργείο.

Προέβλεψε ότι στην αυγή του 21ου αιώνα ένας άνθρωπος θα αλλάζει στη ζωή του
πέντε με επτά επαγγέλματα. Αυτό δεν σημαίνει την ελαστικότητα της εργασίας που
εφαρμόζεται στις ΗΠΑ και που έλυσε μικροπρόθεσμα το πρόβλημα της ανεργίας (με
άγνωστα όμως ακόμα κοινωνικά επακόλουθα). Σημαίνει πως τα επαγγέλματα έτσι
όπως τα έχουμε διαμορφώσει στο σύστημα της παιδείας μας δεν αντιστοιχούν πια
στην πραγματικότητα όπως αυτή διαμορφώνεται ερήμην των εκπαιδευτικών συστημάτων.

Σαν για να συμπληρώσει την προβληματολογία του κ. υπουργού, αργότερα, η
καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου του Yale κ. Λούκα
Κατσέλη τελείωσε τη δική της εισήγηση με θέμα το «νέο διεθνές οικονομικό
περιβάλλον» με τη φράση που αποτέλεσε αφορμή για πολλές παρεμβάσεις στο
συμπόσιο: «Αλίμονο όμως αν αντικαταστήσουμε τον Ευρωπαίο άνεργο με τον
Ευρωπαίο αεί καταρτιζόμενο».

Η φράση αυτή ήρθε σαν επακόλουθο μιας σειράς σκέψεων που, ορμώμενες από τη
θεωρία της «ατέλειας της αγοράς» (ένας οικονομικός όρος ιδιαίτερα προσφιλής
στην ομιλήτρια), αφορούσαν την κοινωνική συνοχή, αφού μέσα στις επιταγές της
νομισματικής ένωσης και του Μάαστριχτ δεν πρέπει να θεωρείται (τόνισε η
ομιλήτρια) η κοινωνική συνοχή ως πολυτέλεια, αλλά αντίθετα ως προϋπόθεση για
την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα στη διεθνή αγορά.

Η Unesco, που εκπροσωπήθηκε από τον τρίτο στην ιεραρχία της μετά τον γενικό
διευθυντή και υπεύθυνο του Τομέα για Αναμόρφωση της Δευτεροβάθμιας και
Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, κ. Parsyramen, προσφέρει την κατάλληλη τεχνογνωσία
για την επαγγελματική κατάρτιση εξ αποστάσεως. Ενώ ο κ. Tang χαιρέτισε την
ελληνική πρωτοβουλία του ΟΕΕΚ, και ειδικότερα του διευθυντή του κ. Γεράσιμου
Σαπουτζόγλου, αφού το συμπόσιο αυτό στην Κρήτη αποτελεί τον προθάλαμο για το
διεθνές συνέδριο της Σεούλ το 1999.

Τελικά, ποιο είναι το πρόβλημα; Ότι οι νέοι δεν ξέρουν πού να ψάξουν για
θέσεις εργασίας. Η πληροφόρηση για την προσφορά εργασίας είναι ελλιπής. Η
«ατέλεια της αγοράς» (για να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικά τον όρο της κυρίας
Λούκας Κατσέλη) συνίσταται στο ότι, ενώ υπάρχει ζήτηση για κάτι, οι
ενδιαφερόμενοι δεν το γνωρίζουν. Γι’ αυτό και ο ευρωπαϊκός οργανισμός του
CEDEFOP, που εγκατέλειψε το Βερολίνο για να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη,
πρωταρχικό του μέλημα έχει (όπως εξήγησε ο εκ των διευθυντών του κ. Σταύρος
Σταύρου) στο να μελετά και να προτείνει στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όλες
τις δυνατότητες που υπάρχουν για την ανάπτυξη των νέων επαγγελμάτων σε σχέση
με συγκεκριμένες γεωγραφικά περιοχές.

Βέβαια, υπάρχει το πρόβλημα των δημόσιων και ιδιωτικών ΙΕΚ. Τα δημόσια, κατά
την άποψη του προέδρου των ιδιωτικών κ. Κορέλλα, των Σχολών Κορέλκο, πρέπει να
καλύπτουν κυρίως τις «άγονες περιοχές», αφού δεν έχουν το πρόβλημα της άμεσης
απόσβεσης του κόστους, μια πολυτέλεια ανύπαρκτη για τους ιδιώτες.

Γι’ αυτό και το πρόβλημα της συνύπαρξης των δημόσιων και των ιδιωτικών ΙΕΚ
πρέπει να λειτουργεί στη βάση της αλληλοσυμπλήρωσης και όχι της εξόντωσης.

Όταν δημιουργείς ένα μώλο, μου είπε χαρακτηριστικά, για να πλευρίζει το
καράβι, δεν λες του βαρκάρη, που έως τότε εκτελούσε τη μεταφορά των επιβατών,
άντε πνίξου. Του λες, πρέπει να του πεις, «άκου, σε λίγο δεν θα χρειάζεσαι.
Ψάξε για άλλη δουλειά».