Δημοτικές: Οι υποψήφιοι και οι ψηφοφόροι

Η ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗ στους τρεις μεγάλους δήμους της χώρας (την Αθήνα, τον Πειραιά και
τη Θεσσαλονίκη), συγκεντρώνει πάντα το κύριο πολιτικό ενδιαφέρον και η έκβασή
της δίνει, κατά κανόνα, το στίγμα για τα πολιτικά συμπεράσματα που εξάγονται
και τις προεκτάσεις που δίνονται στο αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών. Έτσι, η
επικράτηση των τριών υποψηφίων του ΠΑΣΟΚ το 1982 (Μπέης, Παπασπύρου, Μαναβής)
επικύρωσε την αδιαμφισβήτητη κυριαρχία του στις αρχές της δεκαετίας του ’80,
ενώ αντίστροφα η ταυτόχρονη ήττα τους το 1986 (και η εκλογή των Έβερτ,
Ανδριανόπουλου, Κούβελα) σηματοδότησε την εκκίνηση της ανοδικής πορείας για τη
Ν.Δ. Η υπεροχή αυτή της Ν.Δ. επαληθεύτηκε, εν μέρει, και στις εκλογές του 1990
­ παρά την αποτυχία της στον Πειραιά ­ με την εκλογή του Α. Τρίτση στην Αθήνα
(από τον α’ γύρο) και του Κ. Κοσμόπουλου στη Θεσσαλονίκη.

Τα πολιτικά συμπεράσματα που εξάγονταν από τις δημοτικές εκλογές στους τρεις
μεγάλους δήμους, βασίζονταν στο γεγονός ότι η μορφή της αναμέτρησης ήταν,
σχεδόν παντού, ουσιαστικά ομοιόμορφη και, με μικρές αποκλίσεις, ομόρροπη προς
τις αντίστοιχες κομματικές προτιμήσεις που καταγράφονταν σε βουλευτικές
εκλογές. Ήδη όμως από το 1994 η τάση αυτή άρχισε να μεταβάλλεται, κυρίως στον
Πειραιά, όπου η εμφάνιση ισχυρών ανεξάρτητων υποψηφίων (Γιάννης Παπασπύρου από
το χώρο του ΠΑΣΟΚ και Χρήστος Αγραπίδης από το χώρο της Ν.Δ.) υπονόμευσε την
κομματική ευθυγράμμιση των δημοτικών προτιμήσεων.

Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ

Η τάση αυτή για απορρύθμιση των κομματικών ταυτίσεων και για ανάδειξη των
τοπικών ιδιαιτεροτήτων, έχει προσλάβει σήμερα σημαντικότατες διαστάσεις και
αποτυπώνεται άριστα στα τρία τελείως διαφορετικά πρότυπα εκλογικής
αντιπαράθεσης που χαρακτηρίζουν την Αθήνα, τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη.

*Στην Αθήνα η παρουσία ενός απερχόμενου δημάρχου, ο οποίος εμφανίζει σταθερά
τα τελευταία χρόνια υψηλότατα ποσοστά δημοτικότητας, αποδυναμώνει, εκ των
πραγμάτων, τα πολιτικά συμπεράσματα που θα μπορούσαν να εξαχθούν από την
επανεκλογή του. Αντίθετα αναδεικνύει ως κύριο διακύβευμα της εκλογής στον Δήμο
Αθηναίων τη δυνατότητα ενός προσώπου να υπερβεί τα κομματικά πλαίσια
προέλευσής του ή αλλιώς τη σχέση μεταξύ δημοτικότητας και ψήφου.

9 ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Στον Πειραιά, η πολυδιάσπαση που εμφανίστηκε το 1994 έχει προσλάβει πλέον
εκρηκτικές διαστάσεις με την παρουσία εννέα υποψηφίων, κανείς από τους οποίους
(με εξαίρεση τον Π. Σαλπέα) δεν στοιχίζεται απόλυτα με την κομματική του
προέλευση, ούτε διαθέτει την ευρύτερη αποδοχή που θα συσπείρωνε μεγάλα τμήματα
της πειραϊκής κοινωνίας. Στον Πειραιά εξάλλου έχουμε ίσως το πιο
χαρακτηριστικό δείγμα αποτυχημένης δημοτικής αρχής, όπως τουλάχιστον αυτό
καταγράφεται στις έρευνες της κοινής γνώμης.

*Δεν απομένει συνεπώς παρά μόνο η περίπτωση της Θεσσαλονίκης για να θυμίζει,
με τους πέντε σχεδόν μονοκομματικά στηριζόμενους υποψηφίους, τη μορφή της
αναμέτρησης σε περίπτωση βουλευτικών εκλογών. Γι’ αυτό και τα δύο μεγάλα
κόμματα έχουν συγκεντρώσει το ενδιαφέρον τους στην εκλογή της Θεσσαλονίκης,
δίνοντάς της ιδιαίτερα συμβολικό βάρος στον πόλεμο των εντυπώσεων. Χωρίς
φυσικά να είναι προφανές ότι και οι ψηφοφόροι θα υιοθετήσουν για την επιλογή
τους αμιγώς κομματικά κριτήρια, ώστε να νομιμοποιείται κανείς να προχωρήσει
στην εξαγωγή πολιτικών συμπερασμάτων.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Η διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει τις δημοτικές εκλογές στις τρεις μεγάλες
πόλεις οφείλεται, ως ένα βαθμό, στη γενικότερη απορρύθμιση του κομματικού
συστήματος και στη συνακόλουθη αποδυνάμωση του ρόλου που διαδραμάτιζε στο
παρελθόν η πολιτική για τη συγκρότηση των κοινωνικών ταυτοτήτων.

Ταυτόχρονα όμως αντανακλά και τη διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει την
καθημερινή ζωή (και τα προβλήματα) στις τρεις αυτές πόλεις. Οι έρευνες που
δημοσιεύουν από σήμερα τα «ΝΕΑ» καταγράφουν με απόλυτη σαφήνεια αυτά τα
αποκλίνοντα πρότυπα δημοτικής ζωής που παρατηρούνται στην Αθήνα, τον Πειραιά
και τη Θεσσαλονίκη.