Την ανέδειξαν άνδρες

Είναι διακριτική και χαμηλόφωνη η πρώτη κυρία πρόεδρος στο Πολυτεχνείο. Δεν
σεργιάνισε ποτέ σε συνδικαλιστικά μονοπάτια, ούτε εντάχθηκε ενεργά σε σωματεία
και συλλόγους. Δεν φανατίστηκε από τις διακηρύξεις των γυναικείων κινημάτων ­
επέλεξε να συνοδοιπορήσει με τον άνδρα. Κι αφέθηκε, με απόλυτη ευθύνη και
συνέπεια, στην Επιστήμη. Αυτόν και μόνο το δρόμο περπάτησε…

Έμη Αλατζά – Μπαλοδήμου: «Τα γυναικεία κινήματα διακήρυτταν μια διαφορετικότητα της γυναίκας, που εγώ δεν την αισθανόμουν…»

ΥΠΗΡΞΕ Αρσακειάς, αλλά δεν υιοθέτησε το «στυλ» της Αρσακειάδος. Οι
επαναστατικές αποφάσεις ήταν πάντα στοιχείο ζωής για την Έμη Αλατζά –
Μπαλοδήμου. Αλλά δεν τις είδε ούτε ποτέ τις βίωσε σαν… επαναστατικές. Το
θεώρησε τόσο φυσικό να ενταχθεί ­ μόνη γυναίκα ανάμεσα σε 40 άνδρες, στις
αρχές του ’60 ­ στη Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων του Πολυτεχνείου. Αυτό ήταν
που ήθελε, αυτό επεδίωξε. Κι έγινε… φυσικό.

Έτσι, όταν κάποιοι κοιτούσαν παράξενα ­ ακόμη και καθηγητές ­ εκείνη
κοιτούσε… αλλού.

Επέβαλε πάντα την παρουσία της, μέσα από την εμπειρία, τη γνώση, την
εξειδίκευση ­ κι ύστερα την καταξίωση ­ δίχως να φωνάζει, να διαμαρτύρεται ή
να… χτυπιέται.

Τρεις μόνο γυναίκες από τη δική της γενιά αποφοίτησαν εκείνη την εποχή από τη
Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων του ΕΜΠ. Εκείνη είναι μία από τις τρεις, η
πρώτη που πήρε διδακτορικό και η πρώτη γυναίκα επιστήμονας που αμέσως μετά το
τέλος των σπουδών της έγινε άμισθη επιμελήτρια του Πολυτεχνείου. Και σήμερα,
είναι και πάλι η πρώτη γυναίκα (καθηγήτρια πια) που κατέκτησε μια θέση
ευθύνης, η οποία μέχρι χθες «ανήκε» μόνο σε άνδρες συναδέλφους της.

Δεν πρότεινε καν τον εαυτό της η κ. Έμη Αλατζά – Μπαλοδήμου. Προτάθηκε ­ από
άνδρες. Υπερψηφίστηκε ­ από άνδρες και γυναίκες ­ στις κρίσεις του περασμένου
Απρίλη. Και μόλις ανέλαβε τα καθήκοντα του προέδρου του Τμήματος Αγρονόμων και
Τοπογράφων Μηχανικών του ΕΜΠ.

ΣΧΕΣΗ ΖΩΗΣ

Δεν της είναι κάτι άγνωστο η άσκηση εξουσίας. Προϋπήρξε, επί τέσσερις συνεχείς
θητείες, διευθύντρια τομέα. Εξοικειώθηκε με το αντικείμενο, μέτρησε τις
αντοχές της, δοκιμάστηκε. «Τα πήγα μάλλον καλά», λέει εκείνη. Αλλά οι
συνάδελφοί της την θεωρούν ιδιαίτερα πετυχημένη.

Προΐσταται η μικροκαμωμένη αυτή κυρία σ’ έναν τομέα που δεν απαιτεί απλώς
γνώση και εμπειρία αλλά και εγρήγορση, ευελιξία, πειθώ, αποφασιστικότητα,
συνεργασία. Από τη μια, είναι οι καθηγητές ­ τριάντα τέσσερις συνολικά. Και
από την άλλη, 811 φοιτητές.

Με τους φοιτητές η κ. Μπαλοδήμου δεν έχει μόνο μια σχέση εποπτείας και
εξουσίας. Έχει φυσικά και σχέση διδασκαλίας. Το μάθημά της έχει να κάνει με
«μαθηματικά και στατιστική, με ανάλυση παρατηρήσεων, πλάτη και μήκη.
Χαρτογραφούμε περιοχές, μετράμε αποστάσεις στη Γη και από τη Γη προς
δορυφόρους, συγκρίνουμε τις μετρήσεις μας. Είναι δύσκολο μάθημα αλλά αναγκαίο».

Αναγκαίο… κακό και, λόγω της δυσκολίας του, όχι και τόσο δημοφιλές ­ όσο
τουλάχιστον η καθηγήτρια που το διδάσκει. Γι’ αυτό και οι περισσότεροι
φοιτητές αναγκάζονται να το ξαναδώσουν ­ το 70%… κόβεται: «Είμαι, δυστυχώς,
αναγκασμένη να κόψω εκείνους που δεν παρακολουθούν και δεν γράφουν. Τα παιδιά
ξέρουν την αναγκαιότητα του μαθήματος και δεν διαμαρτύρονται».

Δεν επιδιώκει να είναι αρεστή μέσα από μεγάλες παραχωρήσεις. Βοηθάει, λέει,
τους φοιτητές, «αρκεί να το θέλουν και εκείνοι». Έχει σχέση ζωής μαζί τους.
Διδάσκει τόσα χρόνια ­ από την εποχή που ήταν άμισθη και με πλήρη ανάθεση
διδασκαλίας από το 1980. Τίποτε δεν θα μπορούσε να κάνει καλύτερα και τίποτα
άλλο δεν θα την ανανέωνε τόσο πολύ: «Η επαφή μου με τα παιδιά με κρατά
ζωντανή, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Παρ’ όλο που όσο περνούν τα χρόνια
μεγαλώνει και η ηλικιακή διαφορά ­ όταν ξεκίνησα να διδάσκω, ήμουν σχεδόν
συνομήλική τους αλλά οι σημερινοί μου φοιτητές είναι μικρότεροι από τις κόρες
μου ­ αισθάνομαι πάντα την ίδια άνεση, την ίδια ευλογία…».

38 ΧΡΟΝΙΑ ΜΑΖΙ

Στο ίδιο Τμήμα, της ίδιας Σχολής, υπήρξαν συμφοιτητές η Έμη Αλατζά με τον
Διονύση Μπαλοδήμο. Και από το πρώτο έτος έως και 38 χρόνια μετά είναι πάντα
μαζί ­ στη ζωή και στην Επιστήμη. Μαζί και στις μεταπτυχιακές σπουδές στην
Αγγλία. Μαζί και στο Πολυτεχνείο.

Το παράδοξο σ’ αυτή τη σχέση είναι ότι τη δική του θέση κατέλαβε, στις
πρόσφατες κρίσεις, η Έμη Αλατζά! Ο καθηγητής κ. Διονύσης Μπαλοδήμος υπήρξε επί
πέντε θητείες πρόεδρος του Τμήματος Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών αλλά
και αντιπρύτανης του Πολυτεχνείου. Αν την πρότεινε εκείνος; «Όχι», λέει ο
ίδιος γελώντας. «Άλλοι την πρότειναν. Προσωπικά, φυσικά και την ενθάρρυνα να
πάρει μέρος στην αναμέτρηση. Της άξιζε η εκλογή. Η Έμη είναι ένας άνθρωπος που
έχει σταθερές αρχές, ποτέ δεν παρεκκλίνει και έχει αποδείξει ότι μπορεί να
διοικήσει με δημοκρατικό τρόπο…».

Η άσκηση εξουσίας για την κ. Έμη Αλατζά – Μπαλοδήμου συνταυτίζεται με «τις
δημοκρατικές διαδικασίες, τη δικαιοσύνη, την υπευθυνότητα». Συμπορεύεται με
τις έννοιες «της συνεργασίας, της μετάθεσης των πολλών ευθυνών από τον ένα
στους πολλούς, της ορθής λήψης αποφάσεων και της έγκαιρης αντιμετώπισης των
όποιων προβλημάτων…».

Είναι τόσο «μετρημένη» ως άνθρωπος, που θαρρείς ότι ζυγίζει κάθε της λέξη. Της
είναι τόσο φυσικό να βρίσκεται σ’ αυτή τη θέση ­ όπως όταν ήταν η μόνη γυναίκα
σε Τμήμα 40 αγοριών. Δεν νιώθει φόβο ή ανασφάλεια. Δεν «χαϊδεύει», ούτε
«χαϊδεύεται». Κρίνει αυστηρότερα τον εαυτό της απ’ ό,τι κρίνει τους άλλους.
Και πιστεύει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα δίχως τη δική του λύση…

ΔΕΝ ΝΙΩΘΕΙ να έχει «εξαργυρώσει» κάτι πολύτιμο η κυρία Μπαλοδήμου ­ χάριν της
καταξίωσης, μέσω της επιστήμης. Ό,τι ακριβώς επιθυμούσε, αυτά διεκδίκησε και
αυτά πέτυχε στη ζωή της. Όταν ήταν έφηβη, το μόνο που ήθελε ήταν να σπουδάσει,
να γίνει κάτι, να δουλέψει στις παραγωγικές διαδικασίες κι όχι «να περιμένω
τον γαμπρό με σταυρωμένα χέρια στο σπίτι». Αυτό ήταν, άλλωστε, και το πνεύμα
της ανατροφής της στο σπίτι από τον γιατρό πατέρα της, αλλά και από τη μητέρα
της. Δεν ανακατεύτηκε ποτέ ενεργά με τα γυναικεία κινήματα, εξηγεί, γιατί «τα
γυναικεία κινήματα διακήρυτταν μια διαφορετικότητα της γυναίκας έναντι του
άνδρα, που εγώ δεν την αισθανόμουν.

Δεν διεχώρισα ποτέ τους ανθρώπους ανάλογα με το φύλο τους. Αυτό που πάντα
μετρούσα και υπολόγιζα ήταν η αξία τους…».

Έτσι μεγάλωσε και τις κόρες της, τη Μαρία και τη Χαρούλα. Τελείωσαν και οι δύο
πια την Αρχιτεκτονική, η μεγαλύτερη έκανε το διδακτορικό της και η μικρότερη
εξετάζεται αυτή την περίοδο στην Οξφόρδη. Όσο τα κορίτσια ήταν μικρά,
«φρόντιζα να περνώ περισσότερες ώρες κοντά τους. Αργότερα, πραγματικά
μεγάλωσαν μόνες τους. Αλλά αυτό τις βοήθησε να αποκτήσουν αυτάρκεια,
αυτονομία, να τα βγάλουν πέρα ευκολότερα στη ζωή τους».

Το ημερήσιο πρόγραμμά της δεν έχει ωράριο. Ξεκινά νωρίς το πρωί από το σπίτι
και επιστρέφει αργά το απόγευμα. Ενδιάμεσα, μεσολαβούν τόσα…

Εκτός Πολυτεχνείου η Έμη Αλατζά – Μπαλοδήμου δεν έχει σημαντικές
διαφοροποιήσεις. Δεν μπορεί, επιμένει, να είσαι διαφορετικός άνθρωπος στις
οικογενειακές και φιλικές σου συναναστροφές από εκείνον που εμφανίζεται το
πρωί στο χώρο δουλειάς: «Δεν μπορεί να συνυπάρχουν δύο άνθρωποι στον ίδιο άνθρωπο…».

Είναι γυναίκα και αυτό σημαίνει ότι θα ασχοληθεί και με τη φροντίδα του
σπιτιού. Συχνά το παραμελεί, λέει χαμογελώντας, αλλά αυτό σημαίνει ότι
«υπάρχουν άλλες προτεραιότητες». Το κολύμπι στη θάλασσα και ο περίπατος σε ένα
βουνό είναι στιγμές που απολαμβάνει: «Λατρεύω να συνοδεύω το καλοκαίρι ομάδες
φοιτητών σε μακρινά μέρη ­ άγονη γραμμή κυρίως ­ όπου κάνουμε ασκήσεις. Είναι
μια ανεπανάληπτη εμπειρία…».