Αγωνία για ν’ ανασάνεις…

Με… κομμένη την ανάσα κυκλοφορούν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες, ενώ πολλοί
άλλοι θα αναπτύξουν νοσήματα των πνευμόνων χωρίς καν να το αντιληφθούν. Κοινό
χαρακτηριστικό όλων το κάπνισμα. Διότι οι Έλληνες έχουμε ήδη αρχίσει να
πληρώνουμε την φήμη των θεριακλήδων. Και σύντομα θα κληθούμε να καταβάλουμε
ακόμα μεγαλύτερο αντίτιμο.

Κύρια αιτία. Οι οκτώ στους δέκα ανθρώπους που αναπτύσσουν χρονία βρογχίτιδα ή πνευμονικό εμφύσημα είναι καπνιστές. Όσο πιο νωρίς, μάλιστα, αρχίζει κανείς να καπνίζει τόσο περισσότερο κινδυνεύει να υποστεί ανήκεστες βλάβες στους πνεύμονες και τους βρόγχους

Τα υπάρχοντα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Επισήμως έχουν καταγραφεί
περισσότερα από 150.000 κρούσματα χρονίας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, αλλά
οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος. Και
αυτό, διότι η νόσος προσβάλλει έναν στους πέντε καπνιστές, ενώ και στην χώρα
μας καπνίζουν τέσσερις στους δέκα. Έτσι, ο αριθμός των πασχόντων μπορεί να
φθάσει ­ αν δεν έχει ήδη φθάσει ­ τις 800.000 ψυχές.

ΜΗ ΑΝΤΙΣΤΡΕΨΙΜΗ

«Υπάρχει πρόβλημα», παραδέχεται ο κ. Παναγιώτης Μπεχράκης, αναπληρωτής
καθηγητής Πνευμονολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Ένα
πρόβλημα το οποίο μπορεί να εκδηλωθεί μέσα σε 15 έως 20 χρόνια από την στιγμή
που αρχίζει κάποιος να καπνίζει καθημερινώς περισσότερα από 20 τσιγάρα. Και το
χειρότερο είναι ότι μιλάμε για μια μη αντιστρέψιμη ασθένεια, η οποία ήδη
αποτελεί την πέμπτη αιτία θανάτου στον κόσμο».

Τα πράγματα καθιστά ακόμα πιο τραγικά η διαπίστωση ότι το 15% έως 20% των
Ελληνόπουλων αρχίζουν να καπνίζουν από την Α’ τάξη του Γυμνασίου, σύμφωνα με
μελέτη που εκπονήθηκε πέρυσι από το Ελληνικό Ίδρυμα Καρδιολογίας. «Ένας έφηβος
που αρχίζει να καπνίζει συστηματικά 20 τσιγάρα την ημέρα και συνεχίζει επί
χρόνια έχει πολλές πιθανότητες να παρουσιάσει χρονία αποφρακτική
πνευμονοπάθεια στα 30 ή στα 35 του», τονίζει ο κ. Μπεχράκης. Σύμφωνα, μάλιστα,
με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το 41% των Ελλήνων εφήβων και
νεαρών ενηλίκων ηλικίας 15 έως 24 ετών είναι συστηματικοί καπνιστές.

ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ – ΕΜΦΥΣΗΜΑ

Όπως εξηγεί η πνευμονολόγος κ. Ουρανία Αναγνωστοπούλου, διευθύντρια της 8ης
Πνευμονολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Νοσημάτων Θώρακος «Σωτηρία», ο όρος
χρονία αποφρακτική πνευμονοπάθεια συμπεριλαμβάνει δύο κυρίως ασθένειες: την
χρονία βρογχίτιδα και το πνευμονικό εμφύσημα. «Κοινό γνώρισμα των ασθενειών
αυτών είναι ότι προκαλούν στένωση των βρόγχων, με επακόλουθο να βγαίνει
δύσκολα ο αέρας από τους πνεύμονες. Έτσι, ο οργανισμός δεν μπορεί να
εφοδιασθεί με το οξυγόνο που χρειάζεται και ο ασθενής δυσκολεύεται ολοένα και
περισσότερο να διεκπεραιώσει τις καθημερινές υποχρεώσεις του».

Κύρια αιτία της χρονίας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας είναι, βεβαίως, το
κάπνισμα, καθώς το 80% περίπου των πασχόντων είναι καπνιστές, κατά τον κ.
Μπεχράκη. Εν τούτοις, δεν είναι η μόνη. Τις πιθανότητες αναπτύξεως της νόσου
αυξάνει επίσης η ρύπανση του αέρα (εντός ή εκτός σπιτιού, καθώς και στον χώρο
εργασίας), διάφορες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, η κατανάλωση
αλκοόλ και διάφοροι κοινωνικοοικονομικοί και γενετικοί παράγοντες. «Μελέτες
έχουν δείξει ότι η νόσος είναι πιο συχνή στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα»,
λέει η κ. Αναγνωστοπούλου. «Και αυτό μπορεί να αποδοθεί εν μέρει στον τρόπο
ζωής ή στις συνθήκες διαβιώσεώς τους».

ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ

Ανεξάρτητα από τις αιτίες, πάντως, γεγονός παραμένει ότι οι ασθενείς συνήθως
αγνοούν ότι είναι άρρωστοι. «Η νόσος μπορεί να εξελίσσεται επί περισσότερα από
10 χρόνια χωρίς ο πάσχων να την έχει αντιληφθεί», λέει ο κ. Μπεχράκης. «Γι’
αυτό και οι περισσότεροι ασθενείς συνειδητοποιούν ότι κάτι δεν πάει καλά μετά
από 15 έως 20 χρόνια, όταν δηλαδή η νόσος έχει πια εκδηλωθεί πλήρως και δεν
μπορεί να αντιστραφεί, αλλά απλώς να σταθεροποιηθεί για να μην εξελιχθεί κι άλλο».

Πώς μπορεί, συνεπώς, να καταλάβει κανείς ότι κάτι δεν πάει καλά; «Η χρονία
βρογχίτιδα και το πνευμονικό εμφύσημα έχουν τρία κοινά συμπτώματα», απαντά η
κ. Αναγνωστοπούλου. «Βήχα με πτύελα, δύσπνοια και συριγμό ­ όταν δηλαδή κάτι
“σφυρίζει” στο στήθος. Αν ένας καπνιστής έχει τέτοια συμπτώματα, πρέπει να
πάει στον γιατρό για εξετάσεις».

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Υπάρχει, όμως, τρόπος να αντιληφθεί κανείς τη νόσο πριν αυτή φθάσει στο σημείο
να γίνει χρονία; «Ναι», απαντά η κ. Αναγνωστοπούλου. «Ένας νεαρός καπνιστής
που καθώς περνάνε τα χρόνια παρουσιάζει ολοένα και περισσότερες λοιμώξεις του
αναπνευστικού συστήματος (μία τον ένα χρόνο, δύο τον επόμενο κ.ο.κ.), ή βήχει
πιο έντονα ή μερικές φορές νιώθει την ανάσα του να κόβεται, πρέπει να
προβληματισθεί και να πάει στον γιατρό και, βεβαίως, να κόψει αμέσως το κάπνισμα».

Στο ερώτημα, τέλος, γιατί δεν αναπτύσσουν όλοι οι μανιώδεις καπνιστές χρονία
βρογχίτιδα ή πνευμονικό εμφύσημα, απάντηση δεν έχει ακόμη δοθεί. Μπορεί να
οφείλεται σε κάποιους άγνωστους προς το παρόν παράγοντες. Όχι, όμως, και στην
ποσότητα των τσιγάρων που καπνίζει κανείς ή στο πόσο κατεβάζει τον καπνό, λένε
οι ειδικοί.