Η ανατομία ενός λαοπλάνου αρχηγού

Ο ΔΡ Σαλί Μπερίσα έγινε ο πρώτος μη κομμουνιστής πρόεδρος της Αλβανίας
υποσχόμενος δημοκρατία και οικονομία της αγοράς στη φτωχότερη χώρα της Ευρώπης.

Στις αρχές του 1990 ο Μπερίσα (επιφανές μέλος του κομμουνιστικού κόμματος και
προσωπικός γιατρός του κομμουνιστή ηγέτη Εμβέρ Χότζα) κατόρθωσε να
μετασχηματίσει μια φοιτητική διαδήλωση σε εθνική αντικομμουνιστική εξέγερση,
προκαλώντας τη διεξαγωγή των πρώτων πολυκομματικών εκλογών στην Αλβανία. Δύο
χρόνια αργότερα το Δημοκρατικό Κόμμα, που ίδρυσε, πέτυχε σαρωτική νίκη στις
εκλογές και ο καρδιολόγος Μπερίσα ανέλαβε την προεδρία.

Η σαρωτική φιλελευθεροποίηση της οικονομικής πολιτικής που εφάρμοσε προκάλεσε
μεγάλες οικονομικές δυσκολίες στους περισσότερους συμπατριώτες του που δεν
είχαν συνηθίσει αυτόν τον τρόπο ζωής, αλλά έφερε πλούτη σε ελάχιστους ­ οι
περισσότεροι ανήκαν στο στενό του περιβάλλον.

Το 1994 με συνταγματική μεταρρύθμιση έδωσε στον πρόεδρο (στον εαυτό του
δηλαδή) περισσότερες εξουσίες, προκαλώντας έντονη λαϊκή αντίδραση. Η
αντιπολίτευση τον κατήγγειλε για προσπάθεια επιστροφής στη διακυβέρνηση με
σιδερένια πυγμή, ανάλογη με εκείνη που χρησιμοποιούσαν οι κομμουνιστές.

Δύο χρόνια αργότερα δημιουργήθηκε νέα αναταραχή. Η αντιπολίτευση κατήγγειλε τη
στημένη εκλογική διαδικασία που ακολουθήθηκε, προκειμένου να παραμείνει το
Δημοκρατικό Κόμμα στην εξουσία. Η πτώση του όμως ήρθε τρία χρόνια αργότερα, με
την κατάρρευση των πυραμιδικών επενδυτικών σχημάτων. Στη λαϊκή εξέγερση που
ακολούθησε εκατομμύρια ελαφρά όπλα πέρασαν στα χέρια των αγανακτισμένων
πολιτών που λεηλάτησαν τις στρατιωτικές αποθήκες. Οπλισμένες συμμορίες βγήκαν
στους δρόμους και ο Μπερίσα υποχρεώθηκε να δηλώσει: «Παραδέχομαι πως δεν
έχουμε πλέον στρατό ούτε αστυνομία ούτε κυβέρνηση. Έχουμε όμως ακόμα πρόεδρο».
Όχι όμως για πολύ. Το Δημοκρατικό Κόμμα έχασε τις εκλογές του Αυγούστου και ο
Μπερίσα υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την προεδρία.

Οι οπαδοί του υποστηρίζουν πως η δυνατότητά του να μιλά δύο ξένες γλώσσες
(αγγλικά και γαλλικά) και οι επαφές του με ξένους ηγέτες είχαν οδηγήσει την
Αλβανία στα διεθνή πιστωτικά ιδρύματα ­ «κάτι που δεν θα είχε κατορθώσει
κάποιος άλλος». Παρ’ όλο που διατηρούσε την έδρα του στο κοινοβούλιο, δεν
εμφανιζόταν συχνά εκεί για να αντικρούσει τις καταγγελίες της κυβέρνησης ότι
«άνθρωποί του πραγματοποιούσαν φονικές επιθέσεις ή σχεδίαζαν δολοφονίες
αντιπάλων πολιτικών».