ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το όνειρο του δον Κάρλος

«Μια μέρα, και θα είναι πολύ σύντομα, θα ανοίξουν οι μεγάλες λεωφόροι από τις
οποίες θα περάσει ο ελεύθερος άνθρωπος για να κτίσει μια καλύτερη κοινωνία».
Σαλβαδόρ Αλλιέντε, 25 χρόνια πριν.

Τελευταίες στιγμές. Ο Σαλβαδόρ Αλλιέντε, λίγο πριν από το θάνατό του, στο μέγαρο Λα Μονέδα

ΟΚΤΩΜΙΣΙ ολόκληρες ώρες κράτησε το ρεσιτάλ που έγινε το περασμένο Σάββατο στο
Σαντιάγο με τίτλο «Με τον Αλλιέντε, για πάντα». Εξήντα χιλιάδες άνθρωποι, νέοι
στην πλειοψηφία τους, συνέρρευσαν στο Εθνικό Στάδιο της πόλης, που το 1973
είχε γίνει στρατόπεδο συγκέντρωσης. Και ήταν γεμάτοι πάθος. Και ενθουσιασμό.
Και συγκίνηση. Κι άκουσαν όρθιοι, σιωπηλοί, με τους αναπτήρες τους αναμμένους,
εκείνο τον ιστορικό λόγο με τον οποίο ο εμπνευστής του «χιλιανού δρόμου για
τον σοσιαλισμό» αποχαιρέτησε τον λαό του και τη ζωή. Και θυμήθηκαν. Και
δάκρυσαν. Και συνόδευσαν στα αγαπημένα τους τραγούδια τον Μανουέλ Σεράτ, τον
Άνχελ και την Ισαμπέλ Πάρα, τους Ίντι Ιλλιμάνι και τους άλλους καλλιτέχνες.
Και ζήτησαν «αλήθεια και δικαιοσύνη» για τα θύματα του φασισμού.

Τα ίδια θύματα, για τα οποία ο αρχιφασίστας δήλωσε χθες πως δεν αισθάνεται
καμιά ανάγκη να απολογηθεί.

Είκοσι πέντε χρόνια, όμως, είναι πολλά. Κι άμα δεν έχεις χάσει ένα πολύ
κοντινό σου πρόσωπο, η μνήμη σου τείνει να γίνει επιλεκτική. Ο Λουίς
Σεπούλβεδα, γνωστός στην Ελλάδα από τις μεταφράσεις των τρυφερών του βιβλίων,
θα ανοίξει σήμερα ένα μπουκάλι χιλιανό κρασί στη μνήμη του δον Κάρλος Γκάλβες,
του καθηγητή Γκάλβες, ενός «παιδαγωγού της αξιοπρέπειας». Στις 11 Σεπτεμβρίου
1973, ο γιος του, μαζί με χιλιάδες άλλους νέους, απήχθη από τη μηχανή του
τρόμου. Επί δύο χρόνια, ο δον Κάρλος κτύπησε όλες τις πόρτες, μίλησε με κάθε
λογής ανθρώπους, άκουσε προσβολές και λόγια παρηγοριάς. Και τελικά εντόπισε
τον γιο του σε μια φυλακή, ερείπιο αλλά ζωντανό.

Το 1979 κατάφερε να τον βγάλει από τη χώρα και να τον στείλει στη Γερμανία.
Αλλά τα ίχνη των βασανιστηρίων ήταν βαθιά. Το 1981 ο γιος τού δον Κάρλος
πέθανε στο Αμβούργο. Κι εκείνος πήρε μια μικρή βαλίτσα και ταξίδεψε στη
Γερμανία για να παραστεί στην κηδεία. Πάνω από τον τάφο διάβασε ένα ποίημα του
Σέσαρ Βαγιέχο. Κι ύστερα έβαλε στη βαλίτσα τα πράγματα του γιου του ­ δύο
φωτογραφίες, ένα φλασκί για τσάι, μερικά βιβλία του Νερούδα ­ και ξεκίνησε το
ταξίδι της επιστροφής. Μα στο αεροδρόμιο του Σαντιάγο τού είπαν ότι δεν μπορεί
να μπει στη χώρα εξαιτίας των «ανατρεπτικών του δραστηριοτήτων» στη Γερμανία…

Ο δον Κάρλος επέστρεψε έτσι στο Αμβούργο, όπου με τη βοήθεια Ισπανών
εμιγκρέδων άρχισε να δίνει μαθήματα ισπανικών. Τον χειμώνα του 1985 προσεβλήθη
από πνευμονία που τον οδήγησε στον τάφο. Λίγο πριν από το τέλος είχε διηγηθεί
στον Σεπούλβεδα ένα όνειρό του: «Είδα πως ήμουν στο μικρό μου σχολείο και
δίδασκα τα ομαλά ρήματα σε μια ομάδα πολύ μικρών παιδιών. Κι όταν ξύπνησα, τα
δάκτυλά μου ήταν γεμάτα κιμωλία».