Η «αριθμητική»… της Εκπαίδευσης

1,6 εκατομμύρια μαθητές θα ακούσουν, αυτές τις μέρες, το σχολικό κουδούνι
στις 16 χιλιάδες σχολικές μονάδες Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης όλης της
χώρας. Από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη, από την Κέρκυρα μέχρι τη Ρόδο, ένας
ολόκληρος κόσμος θα «χαράξει» τη φωνή του για μια ακόμη χρονιά στις σχολικές
αίθουσες, πυκνώνοντας τις σελίδες της σχολικής του βιογραφίας.

ΠΟΙΑ είναι η κατανομή του μαθητικού πληθυσμού στην Α/βάθμια και Β/βάθμια
Εκπαίδευση, μετά τη δημιουργία του Ενιαίου Λυκείου και των Τεχνικών
Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ);

* Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της «κινητικότητας» του μαθητικού πληθυσμού της
Ιδιωτικής Εκπαίδευσης;,

* Πώς η «δημογραφική έκρηξη» στη Β/βάθμια Εκπαίδευση ανταγωνίζεται το
«δημογραφικό έλλειμμα»;

Η ανάγνωση του πίνακα 1 φανερώνει την κατανομή του μαθητικού πληθυσμού που
φοιτά στις σχολικές μονάδες της Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης. Στα 5.700
Νηπιαγωγεία της χώρας μας φοιτούν 140 χιλιάδες νήπια, σχολικής ηλικίας
μικρότερης των 6 ετών, ενώ 646.528 παιδιά φοιτούν στις τάξεις του Δημοτικού Σχολείου.

Στο Α’ κύκλο της Β/βάθμιας Εκπαίδευσης (Γυμνάσιο), που αποτελεί τμήμα του
εννιάχρονου υποχρεωτικού σχολείου, φοιτούν 393 χιλιάδες μαθητές.

Στο Β’ κύκλο της Β/βάθμιας Εκπαίδευσης, που στη φετινή σχολική χρονιά έχει
ονομαστεί Ενιαίο Λύκειο, προβλέπεται να φοιτήσουν, σε πρώτη φάση οι 378
χιλιάδες πρώην μαθητές των Γενικών Λυκείων, Πολυκλαδικών (ΕΠΛ), Τεχνικών
Επαγγελματιών Λυκείων (ΤΕΛ), ενώ οι 47 χιλιάδες έφηβοι των πρώην Τεχνικών
Επαγγελματικών Σχολών (ΤΕΣ) θα συγκροτήσουν τα πρώτα μαθητικά «αποθέματα» των
νεοδημιουργηθέντων Τεχνικών Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ).

ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟΙ

Ένα ξανακοίταγμα του σχολείου στον καθρέφτη του πρόσφατου παρελθόντος
εμφανίζει τις σημαντικές επιπτώσεις που έχει στην Εκπαίδευση η μείωση της
γεννητικότητας στη χώρα μας. Οι συνέπειες είναι «εκρηκτικές» στο μαθητικό
πληθυσμό των Δημοτικών Σχολείων, ο οποίος στη διάρκεια της τελευταίας εξαετίας
μειώθηκε κατά 135 χιλιάδες (πίνακας 2).

Στη νέα σχολική χρονιά υπολογίζεται ότι λιγότερα από 100 χιλιάδες παιδιά θα
περάσουν, για πρώτη φορά, τη «μεγάλη πόρτα» της Α’ τάξης του Δημοτικού
Σχολείου, ενώ το 1975 ξεπερνούσαν τις 160 χιλιάδες

Το φαινόμενο αυτό προσλαμβάνει απειλητικές διαστάσεις σε ορισμένες
«ευαίσθητες» περιοχές της χώρας μας, σε δεκάδες ορεινά και ακριτικά χωριά της
Μακεδονίας (Γρεβενά, Καστοριά, Φλώρινα, Κιλκίς), της Δυτικής Στερεάς (Φωκίδα,
Ευρυτανία), της Ηπείρου (Άρτα), της Πελοποννήσου (Αρκαδία, Ηλεία, Μεσσηνία),
των νησιών του Αιγαίου κ.λπ. όπου μόνο τα «σιωπηλά προαύλια» των
εγκαταλελειμμένων σχολείων θυμίζουν ότι κάποτε εκεί υπήρχαν μαθητές, καθώς την
τελευταία δεκαετία (1987/88-1997/98) πέρασαν στην «απόσυρση» 987 Δημοτικά Σχολεία!

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ

Η Ελλάδα έχει το «εκπαιδευτικό προνόμιο» να περιλαμβάνεται στις χώρες εκείνες
της Ευρώπης που έχουν υψηλά ποσοστά νέων (πάνω από 73%) που ολοκληρώνουν τις
σπουδές τους στον Β’ Κύκλο της Β/βάθμιας Εκπαίδευσης.

Μια νέα ματιά στον πίνακα 2 αναδεικνύει μια βασική διαφοροποίηση όσον αφορά
την εξέλιξη του μαθητικού πληθυσμού των Δημοτικών, των Γυμνασίων και των Λυκείων.

Ο μαθητικός πληθυσμός των Γυμνασίων, του δεύτερου δηλαδή κύκλου της
υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ακολουθεί λιγότερο φθίνουσα πορεία στην εξέλιξή του.

Παράλληλα, η «δημοκρατική έκρηξη» της φοίτησης, κυρίως τα τελευταία 20 χρόνια,
αναχαιτίζει αποτελεσματικά το δημογραφικό έλλειμμα και ο Β’ Κύκλος της
Β/βάθμιας Εκπαίδευσης (Λύκεια παντός τύπου) «συγκρατεί» συνολικά το μαθητικό
πληθυσμό του.

Μάλιστα, κάνοντας «ζάπινγκ» στον χρονικό ορίζοντα της τελευταίας 10ετίας
(1988/89-1997/98), ανακαλύπτουμε στο «δελτίο κίνησης» του μαθητικού πληθυσμού
μια αύξηση της τάξης του 8%!

ΔΗΜΟΣΙΑ – ΙΔΙΩΤΙΚΑ: 1-0

Μια ματιά στην εξέλιξη του πληθυσμού της ιδιωτικής Α/βάθμιας και Β/βάθμιας
Εκπαίδευσης (πίνακας 3) φανερώνει ότι παρουσιάζει σε όλες τις περιπτώσεις
έλλειμμα, μεγαλύτερο από αυτό που δικαιολογεί το «δημογραφικό μπουμ».

Το ιδιωτικό νηπιαγωγείο έχει την «προτίμηση» μόλις 4.649 νηπίων, 35% λιγότερων
στη διάρκεια της δεκαετίας 1988/89-1997/98, γεγονός που πρέπει να αποδοθεί στη
σταδιακή επέκταση του θεσμού της δημόσιας προσχολικής εκπαίδευσης.

Παράλληλα παρουσιάζεται «σταθερότητα» εγγραφών στη Β/βάθμια Εκπαίδευση
(Γυμνάσια και Λύκεια παντός τύπου), στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου,
όταν, όπως διαπιστώσαμε παραπάνω, ο Β’ Κύκλος της Δημόσιας Β/βάθμιας
Εκπαίδευσης παρουσιάζει αύξηση.

Ο ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ… ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ

Τα κορίτσια αποτελούν το 48,5% του μαθητικού πληθυσμού της Α/βάθμιας και
Β/βάθμιας Εκπαίδευσης. Η μέχρι πρόσφατα «κατανομή» τους στους διάφορους τύπους
Λυκείου (55% στα Γενικά Λύκεια και στο ΕΠΛ, 45% στα ΤΕΛ και μόλις 24% στις
ΤΕΣ), οριοθετεί και την «τροχιά» της κινητικότητάς τους στις 3 κατευθύνσεις
(κύκλους σπουδών) του Ενιαίου Λυκείου, καθώς και στα Τεχνικά-Επαγγελματικά
Εκπαιδευτήρια (ΤΕΕ).

Είναι φανερό ότι τα κορίτσια, υιοθετώντας μια εικόνα των γυναικείων
«ιδιοτήτων» που κυριαρχείται από το παραδοσιακό πρότυπο του καταμερισμού της
εργασίας ανάμεσα στα δύο φύλα, θα είναι πλειοψηφία στη θεωρητική κατεύθυνση,
θα ισορροπούν με τα αγόρια στη θετική, θα είναι μειοψηφία στην τεχνολογική και
θα αποφύγουν, όσο μπορούν, τα ΤΕΕ.

ΤΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

Οι εκπαιδευτικοί της Α/βάθμιας και της Β/βάθμιας Εκπαίδευσης, οι
«εξουσιοδοτημένοι ξεναγοί των μαθητών στον κόσμο», ανέρχονται σε 120.356. Από
αυτούς, η πιο πολυάριθμη ομάδα είναι οι καθηγητές (65.757) και ακολουθούν οι
δάσκαλοι (45.814) και οι νηπιαγωγοί (8.785).