Αφανίζονται τροπικά δάση

Η Ελλάδα δεν ήταν η μοναδική χώρα που θρήνησε, κατά τη διάρκεια του φετινού
καλοκαιριού, χιλιάδες καμένα στρέμματα δάσους. Στη μακρινή Βραζιλία, οι
πυρκαγιές κατέκαψαν, για άλλη μία φορά, τα πανέμορφα τροπικά δάση του
Αμαζονίου, προκαλώντας ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή.

Μαύρο τοπίο. Άφωνοι μπροστά στο μέγεθος της καταστροφής Ινδιάνοι ιθαγενείς της Βραζιλίας περιδιαβαίνουν τα καταπράσινα ­ άλλοτε ­ τροπικά δάση του Αμαζονίου (φωτό Ρώυτερ)

ΤΑ ΜΕΤΡΑ που είχαν λάβει οι αρχές για την προστασία τους, πριν ακόμα αρχίσει η
περίοδος της μεγάλης ξηρασίας, αποδείχθηκαν κάτι περισσότερο από ελλιπή. Δεν
στάθηκαν ικανά να θέσουν τέρμα σε μία επικίνδυνη χρόνια τακτική των αγροτών,
οι οποίοι, στην πλειονότητά τους, χρησιμοποιούν τη φωτιά ως έναν τρόπο
καθαρισμού της γης, προετοιμάζοντας με αυτό τον τρόπο το έδαφος για
καλλιέργεια. Το πρόβλημα είναι ότι η κατάσταση συχνά ξεφεύγει από τον έλεγχό
τους και οι πυρκαγιές επεκτείνονται, απειλώντας μάλιστα, ενίοτε, ακόμα και
κατοικημένες περιοχές.

Την περασμένη Δευτέρα, για παράδειγμα, ολόκληρη η χώρα τέθηκε σε κατάσταση
έκτακτης ανάγκης, καθώς μία από τις πυρκαγιές που μαίνονταν στην περιοχή είχε
πλησιάσει απειλητικά τους ινδιάνικους καταυλισμούς κοντά στο Εθνικό Πάρκο
Ξινγκού, στο νοτιότερο άκρο της λεκάνης του Αμαζονίου. Χάρη στην έγκαιρη
επέμβαση των δασοπυροσβεστών και με τη θεόσταλτη βοήθεια της βροχής που
ξέσπασε στην περιοχή την επόμενη ημέρα, η φωτιά τέθηκε τελικά υπό έλεγχο, αφού
πρώτα μετέτρεψε σε στάχτη περίπου 3.200 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους. Την
ίδια ώρα όμως, οι δασοπυροσβέστες έδιναν μάχη σε άλλα δύο πύρινα μέτωπα, κοντά
στον ινδιάνικο καταυλισμό Μπότο Βέλιο και στο Εθνικό Πάρκο Αραγκουάια. Κατά
πληροφορίες, δύο ακόμα πυρκαγιές είχαν ξεσπάσει στην περιοχή της Κεντρικής Βραζιλίας.

Το φαινόμενο των πυρκαγιών δεν είναι άγνωστο στη Βραζιλία. Κάθε χρόνο χιλιάδες
στρέμματα δάσους καταστρέφονται κατά την περίοδο της μεγάλης ξηρασίας που
επικρατεί στη χώρα από τον Ιούνιο έως και τον Αύγουστο. Το φετινό καλοκαίρι
όμως, επισημαίνει με δημοσίευμά της η εφημερίδα «Jornal da Tarde», σημειώθηκε
αύξηση 69% στη συχνότητα με την οποία ξεσπούσαν οι πυρκαγιές. Οι
περιβαλλοντικές οργανώσεις επιρρίπτουν τώρα μέρος της ευθύνης στο φαινόμενο Ελ
Νίνιο, το οποίο προκαλεί ­ ακόμα μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη ­ άνοδο της
θερμοκρασίας. Πρωτοφανής ξηρασία ταλαιπωρεί άλλωστε πολλές χώρες της Λατινικής
Αμερικής, καταστρέφοντας τις σοδειές ολόκληρης της χρονιάς και προκαλώντας
ζημίες εκατομμυρίων δολαρίων. Ανάλογες περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν,
ασφαλώς, και την επέκταση των πυρκαγιών. Γεγονός όμως παραμένει, επισημαίνουν
οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ότι τα τροπικά δάση του Αμαζονίου, ένας από
τους μεγαλύτερους πνεύμονες οξυγόνου του πλανήτη μας, θα μπορούσαν να είχαν
προφυλαχθεί αν η χώρα διέθετε την κατάλληλη υποδομή. Και αν η κυβέρνηση ήταν
πρόθυμη να την εξασφαλίσει.

Οι αρχές της Βραζιλίας δέχονται συχνά κριτική για έλλειψη συντονισμού και
αδράνεια. Στις αρχές του Ιουλίου, είχαν εξαγγείλει την εγκατάσταση ειδικών
δυνάμεων δασοπυρόσβεσης στις περιοχές υψηλού κινδύνου, καθώς και τη συγκρότηση
μαας περιοδεύουσας ομάδας πυροσβεστών, η οποία θα βρισκόταν σε ετοιμότητα
καθόλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Το σχέδιο της κυβέρνησης, όμως, δύσκολα
μπορούσε να εφαρμοστεί σε μία τόσο μεγάλη έκταση όπως αυτή που καλύπτουν τα
τροπικά δάση του Αμαζονίου. Και οι αρχές εναποθέτουν τώρα τις ελπίδες τους
στην περίοδο των βροχών, που αρχίζει στα μέσα με τέλη Σεπτεμβρίου, προκειμένου
να διασωθεί ό,τι έχει απομείνει, μετά τις πυρκαγιές και την παράνομη υλοτόμηση
από τις άλλοτε τεράστιες δασικές εκτάσεις.

ΕΝΩ τα τροπικά δάση της Βραζιλίας οδεύουν, όπως όλα δείχνουν, προς τον
αφανισμό, ένα άλλο κράτος της Λατινικής Αμερικής, το Σουρινάμ, ανακοίνωσε τη
δημιουργία ενός φυσικού καταφυγίου, που θα καλύπτει το 12% της εθνικής
επικράτειας. Το Σουρινάμ, πρώην ολλανδική αποικία, βρίσκεται κοντά στις ακτές
της Καραϊβικής και διαθέτει μερικά από τα πλουσιότερα τροπικά δάση της
αμερικανικής ηπείρου. Και η χώρα εξέταζε ώς πρόσφατα το ενδεχόμενο να
επιτρέψει την υλοτόμηση περίπου 44 εκατομμυρίων στρεμμάτων από Ασιάτες.

Αντ’ αυτού όμως, επέλεξε να μετατρέψει σε καταφύγιο 12 εκατομμύρια στρέμματα,
ύστερα από διαπραγματεύσεις με τη Διεθνή Οργάνωση Προστασίας του
Περιβάλλοντος, η οποία εδρεύει στην Ουάσιγκτον και κατόρθωσε να πείσει τις
αρχές του Σουρινάμ για τα πιθανά οφέλη του οικοτουρισμού. «Έως σήμερα συνδέαμε
την ανάπτυξη με την υλοτόμηση», δήλωσε ο Βιμ Άντενχουτ, πρέσβης του Σουρινάμ
στις ΗΠΑ. «Τώρα όμως συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουν και εναλλακτικές επιλογές.
Η κυβέρνηση του Σουρινάμ έχει λόγους να πιστεύει ότι το καταφύγιο θα αποβεί
μακροπρόθεσμα ωφέλιμο για τη χώρα, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά». Οι
περιβαλλοντικές οργανώσεις καλωσόρισαν την απόφαση της χώρας και προέτρεψαν
τις κυβερνήσεις των χωρών της Λατινικής Αμερικής να μιμηθούν τάχιστα το
παράδειγμά της.