Κοντά σε εμφύλιο

Ποτέ άλλοτε, από τον Οκτώβριο του 1993, όταν ο Μπόρις Γιέλτσιν διέταξε τα
τανκς να βομβαρδίσουν τη Βουλή, η Ρωσία δεν βρέθηκε τόσο κοντά στον εμφύλιο
πόλεμο όσο τώρα.

Η συνάντηση. Ο πρόεδρος Κλίντον δεν παρέλειψε να συναντηθεί, στο ταξίδι του στη Μόσχα, με τον Αλεξάντερ Λέμπεντ (μέσον), απόστρατο στρατηγό, κυβερνήτη του Κρασνόγιαρσκ και ίσως μελλοντικό πρόεδρο της Ρωσίας

ΠΡΙΝ από πέντε χρόνια, η κρίση απετράπη. Δεν χρειάστηκαν παρά μερικές ώρες για
να αποφασίσουν οι στρατηγοί ποιον να στηρίξουν. Ο Γιέλτσιν επικράτησε. Αυτή τη
φορά δεν μπορεί να είναι τόσο βέβαιος.

Όσοι Ρώσοι διάβασαν την προχθεσινή έκδοση της εφημερίδας «Κομερσάντ», σίγουρα
θα ανησύχησαν. «Ο Ζιουγκάνοφ έτοιμος για πόλεμο. Η χώρα στα πρόθυρα εμφυλίου»,
γράφει στο πρωτοσέλιδό της.

Αν Ζιουγκάνοφ και Γιέλτσιν διατηρήσουν τις αδιάλλακτες θέσεις τους, ο Ρώσος
πρόεδρος δεν έχει τίποτα να κερδίσει περιμένοντας τη βέβαιη καταψήφιση του
εντολοδόχου πρωθυπουργού Βίκτορ Τσερνομίρντιν στον τρίτο γύρο. Θα μπορούσε να
ασκήσει το συνταγματικό του δικαίωμα και να διαλύσει τη Βουλή αμέσως μετά τη
σημερινή, δεύτερη ψηφοφορία, πριν ακόμη η Δούμα προωθήσει τις διαδικασίες
αποπομπής του.

ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ

Το ζήτημα είναι αν οι Ρώσοι βουλευτές θα υποταχθούν ή θα τον αψηφήσουν. Αν
δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι από την επαρχία πλημμυρίσουν τη Μόσχα για να
υπερασπίσουν τη Βουλή ­ όπως είχαν υπερασπίσει τον Γιέλτσιν το 1993 ­ ο
πρόεδρος θα υποχρεωθεί να καλέσει τον στρατό για να επιβάλει την τάξη.

Μόνο που σήμερα οι φίλοι του Μπόρις Γιέλτσιν στον στρατό είναι λιγοστοί. Οι
μεταρρυθμίσεις, οι στερήσεις, η ταπείνωση στην Τσετσενία, έχουν προκαλέσει
βαθιά δυσαρέσκεια στις τάξεις των στρατιωτικών. Η λεγόμενη στρατιωτική
αντιπολίτευση, με αρχηγούς σαν τον Αλεξάντερ Λέμπεντ και τον Λεβ Ρόχλιν,
αποτελεί την πιο αξιόπιστη αντιπολιτευτική δύναμη στη χώρα.

Συχνά μελοδραματικά, ο Λέμπεντ δεν παύει να τονίζει ότι ο στρατός βρίσκεται σε
επαναστατική κατάσταση. «Όλοι οι Ρώσοι απεχθάνονται σήμερα τη Δούμα, αλλά
ακόμη περισσότερο απεχθάνονται τον Γιέλτσιν», λέει. «Αν ο Γιέλτσιν δοκιμάσει
κάτι δραστικό, όλοι θα τρέξουν να σώσουν τη Βουλή».

Τον Οκτώβριο του 1993, η νίκη του Γιέλτσιν διασφαλίστηκε κυρίως από την
παρέμβαση δύο μεραρχιών του υπουργείου Εσωτερικών. Η τεθωρακισμένη μεραρχία
Καντεμιρόβσκαγια και η μηχανοκίνητη μεραρχία πεζικού Ταμάνσκαγια, που έχουν
βάσεις κοντά στη Μόσχα, είχαν περικυκλώσει τον «Λευκό Οίκο», ενώ ειδικές
μονάδες της Προεδρικής Φρουράς είχαν αποκρούσει τις επιθέσεις των εξεγερμένων
κατά του τηλεοπτικού σταθμού Οστανκίνο. Αργότερα παρενέβη και ο στρατός.

ΟΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ

Τώρα, σε περίπτωση στρατιωτικής επέμβασης, οι μονάδες που σταθμεύουν κοντά στη
Μόσχα θα παίξουν αποφασιστικό ρόλο. Όπως το 1993, ο στρατός θα περιμένει να
ξεκαθαρίσουν την κατάσταση οι μονάδες του υπουργείου Εσωτερικών, πριν μπει και
αυτός στο παιχνίδι.

Όμως, σύμφωνα με τον στρατιωτικό συντάκτη της εφημερίδας «Σεβόντνια» Πάβελ
Φελγκενχάουερ, ο Γιέλτσιν δεν μπορεί να υπολογίζει πια στην υποστήριξη των
μεραρχιών Ταμάνσκαγια και Καντεμιρόβσκαγια. «Τον μισούν όσο τίποτε άλλο»,
λέει. «Δεν θα σηκώσουν ούτε το δαχτυλάκι τους για να τον σώσουν». Το ίδιο και
οι αλεξιπτωτιστές, που θα προτιμούσαν τον Λέμπεντ. Όσο για την Προεδρική
Φρουρά, λέει ο Φελγκενχάουερ, δεν θα υπάκουαν ποτέ σε όποιον θα τους διέταζε
να χτυπήσουν τους συνταξιούχους.

Σε περίπτωση ταραχών, οι στρατιωτικοί θα έχουν να διαλέξουν ανάμεσα στον
Γιέλτσιν και τους κοινοβουλευτικούς αντιπάλους του. Ή ίσως να προτιμήσουν έναν
«τρίτο άνθρωπο» σαν τον Λέμπεντ, που θα αναδυθεί στο προσκήνιο ως αυτόκλητος
σωτήρας της Ρωσίας.

«Μαζέψαμε τη σοδειά, για αυτό παρατηρήθηκαν κινήσεις από φορτηγά του στρατού».
Με αυτή την εξήγηση, εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Άμυνας διέψευσε χθες
τις φήμες που κυκλοφόρησαν στα δυτικά χρηματιστήρια για στρατιωτικές κινήσεις
στα περίχωρα της Μόσχας.

ΣΗΜΕΡΑ κορυφώνεται η αντιπαράθεση του προέδρου Γιέλτσιν με τη Δούμα, η οποία
καλείται για δεύτερη φορά να εγκρίνει την υποψηφιότητα του εντολοδόχου
πρωθυπουργού Βίκτορ Τσερνομίρντιν. Ο κομμουνιστής ηγέτης Γενάντι Ζιουγκάνοφ
διαβεβαίωσε ότι θα καταψηφίσει πάλι τον Τσερνομίρντιν, ενώ οι κομμουνιστές της
Κάτω Βουλής θα αρχίσουν την προσεχή εβδομάδα τις διαδικασίες υποβολής πρότασης
μομφής κατά του προέδρου Γιέλτσιν.

Η πρόταση μομφής θα εστιάζεται στις αποφάσεις του Μπόρις Γιέλτσιν να διαλύσει
τη Σοβιετική Ένωση, το 1991 ­ με τη συμφωνία του Μπελοβέζ με τους ηγέτες της
Ουκρανίας και της Λευκορωσίας ­ και να στείλει ρωσικά στρατεύματα στην
Τσετσενία, το 1994. Για να κινηθεί η διαδικασία μομφής κατά του προέδρου θα
πρέπει να υποστηριχθεί από τα δύο τρίτα των 450 βουλευτών της Δούμας.

Λίγο πριν από τη σημερινή ψηφοφορία, ο εθνικιστής ηγέτης Βλαντιμίρ Ζιρινόβσκι
πρόλαβε να αλλάξει γνώμη και δήλωσε χθες ότι θα υπερψηφίσει τον Τσερνομίρντιν.

Υπέρ του Τσερνομίρντιν τάχθηκε και ο στρατηγός Αλεξάντερ Λέμπεντ, αλλά
απέκλεισε το ενδεχόμενο να μετάσχει στη νέα κυβέρνηση.