Οι μανιακοί των μετοχών

Όσο περίμενε το ασανσέρ, σε ένα κτίριο στο κέντρο της Τσάινα Τάουν, ο
ταχυδρόμος είχε καρφωμένο το βλέμμα του στον δείκτη Ντάου Τζόουνς, στο μικρό
φορητό κομπιούτερ που κρατούσε στην παλάμη του.

Καθημερινή σκηνή. Στους δρόμους της Νέας Υόρκης, οι επενδυτές ελέγχουν την πορεία των μετοχών τους μέσα από το κινητό τους τηλέφωνο

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ τη διακύμανση του δείκτη της Γουώλ Στρητ, προσπαθούσε να
καταλάβει αν έπρεπε να πουλήσει τις μετοχές που είχε αγοράσει νωρίτερα εκείνη
την ημέρα.

Παρόμοιους προβληματισμούς έχει και ο Κάρλος Ρουμπίνο, οδηγός ταξί.
Παρκαρισμένος στη μέση του Μανχάταν, την περασμένη εβδομάδα, προσπαθούσε με το
φορητό κομπιούτερ του να πουλήσει 2.000 μετοχές μιας εταιρείας υψηλής
τεχνολογίας. Πάντως, διευκρινίζει ότι ποτέ δεν κάνει συναλλαγές όσο το ταξί
του βρίσκεται σε κίνηση.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΛΗΘΟΣ

Τόσο ο ταχυδρόμος όσο και ο ταξιτζής μυήθηκαν στα μυστήρια του Χρηματιστηρίου
πέρυσι. Και δεν είναι οι μόνοι. Θυρωροί και οικοδόμοι, οδοντογιατροί και
δικηγόροι παρακολουθούν άγρυπνα τον δείκτη Ντάου Τζόουνς. Οι περισσότεροι
Αμερικανοί μιλούν για μετοχές, αγοράζουν και πουλούν μετοχές, ζουν με μετοχές
όσο ποτέ άλλοτε.

Στα εστιατόρια, στα μπαρ, στις αίθουσες αναμονής των αεροδρομίων, οι
τηλεοράσεις είναι μόνιμα καρφωμένες σε οικονομικούς τηλεοπτικούς σταθμούς που
πριν από δέκα χρόνια δεν υπήρχαν. Η τηλεθέαση του τηλεοπτικού δικτύου CNBC
αυξήθηκε 75% πέρυσι, καθώς ένα εκατομμύριο νοικοκυριά καρφώνονται κάθε μέρα
στη συχνότητά του για να παρακολουθήσουν το κλείσιμο της Γουώλ Στριτ.

Στα περίπτερα, τα πρωτοσέλιδα των περιοδικών προτείνουν: «Δέκα μετοχές που
πρέπει να αγοράσετε τώρα!».

Στα εστιατόρια, στις πλαζ, στα ταξί, χιλιάδες Αμερικανοί κάνουν κάθε μέρα
χρηματιστηριακές συναλλαγές με τα κινητά τους τηλέφωνα.

ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΕΧΟΥΝ ΜΕΤΟΧΕΣ!

Όλα αυτά είναι πολύ φυσικά, αν σκεφτεί κανείς ότι ένα στα δύο αμερικανικά
νοικοκυριά διαθέτει σήμερα μετοχές, είτε άμεσα είτε μέσω αμοιβαίων κεφαλαίων
και συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Το 1989 μόνο ένα στα τρία νοικοκυριά είχε
μετοχές, σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ.

Περισσότερο από το 28% των περιουσιακών στοιχείων των Αμερικανών είναι
επενδυμένο σε μετοχές. Είναι το υψηλότερο ποσοστό από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο,
οπότε η αμερικανική κεντρική τράπεζα άρχισε να διατηρεί σχετικά στοιχεία.

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΜΑΝΙΑ

Όλα αυτά έχουν δημιουργήσει μια λαϊκή χρηματιστηριακή κουλτούρα. Διαφημίσεις,
αφίσες, σκίτσα, ακόμη και κινηματογραφικά σποτ έχουν για θέμα τους το
Χρηματιστήριο. «Αυτή την περίοδο», λέει ο τηλεπαρουσιαστής Ρον Ινσάνα του
CNBC, «o κόσμος ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για το Χρηματιστήριο παρά για τα
κοκτέιλ πάρτι».

Η χρηματιστηριακή μανία των Αμερικανών έχει δημιουργήσει μια νέα ελίτ από
διασημότητες, όλοι τους γκουρού των αγορών, σαν τον Γουόρεν Μπάφετ, τον Τζέιμς
Κράμερ, τον Λάζλο Μπιρίνι.

ΑΠΟ ΣΤΟΜΑ ΣΕ ΣΤΟΜΑ

Ακόμη και οι «εμπιστευτικές πληροφορίες», που κάποτε περιορίζονταν πίσω από
τους τοίχους της Γουώλ Στρητ, σήμερα έχουν βγει στον δρόμο. Κυκλοφορούν από
στόμα σε στόμα «σε γείτονες, φίλους, φιλενάδες, γονείς, αδέλφια, ξαδέλφια»,
λέει ο χρηματιστής Ιβάν Μπέσκι. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση διευθυντικού
στελέχους της Α.Τ. & Τ., που απασχόλησε πριν από μερικά χρόνια την
Αμερικανική Επιτροπή Χρηματαγορών. Ο άνθρωπος του τηλεπικοινωνιακού κολοσσού
«είχε πει το μυστικό» για επικείμενες συγχωνεύσεις που θα ανέβαζαν την τιμή
της μετοχής της εταιρείας σε τουλάχιστον μια ντουζίνα φίλους και συγγενείς.

Βέβαια, οι περισσότεροι Αμερικανοί άρχισαν να δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον
για το Χρηματιστήριο από τότε που μπήκε σε έντονα ανοδική πορεία, δηλαδή από
το 1994. «Είναι σαν να παρακολουθείς την αγαπημένη σου ποδοσφαιρική ομάδα»,
λέει ο Μάρτιν Φρίντσον, διευθύνων σύμβουλος της Merrill Lynch. «Οι φανατικοί
οπαδοί υπάρχουν πάντα. Όμως, το ενδιαφέρον τους κεντρίζεται ακόμη περισσότερο,
όταν η ομάδα τους “χτυπάει πρωτάθλημα”».

ΠΡΟΣΙΤΕΣ ΟΙ ΤΙΜΕΣ

Η ραγδαία τεχνολογική πρόοδος σίγουρα έπαιξε μεγάλο ρόλο στη χρηματιστηριακή
μανία των Αμερικανών. Πριν από μία δεκαετία, για να αγοράσει ή να πουλήσει
κανείς μετοχές έπρεπε να τηλεφωνήσει στον χρηματιστή του για να μάθει την τιμή
και ύστερα να του πληρώσει μια παχυλή προμήθεια για τη συναλλαγή. Σήμερα οι
τιμές των μετοχών είναι προσιτές στον καθένα από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο,
τους προσωπικούς υπολογιστές. Οι επενδυτές μπορούν να κάνουν τις συναλλαγές
τους on-line, με κόστος 10 δολαρίων για κάθε πράξη.

«Είναι, νομίζω, πρώτα μια επανάσταση της πληροφορικής και ύστερα μια
επανάσταση των Χρηματιστηρίων», λέει ο Τσαρλς Γκάιστ, συγγραφέας του βιβλίου
«Ιστορία της Γουώλ Στρητ». «Όσο περισσότερες πληροφορίες βλέπει ο κόσμος για
κάτι, τόσο λιγότερο το φοβάται».