Σενάρια παράκαμψης του βέτο

Από τις αρχές του ’96 ­ οπότε η Ελλάδα πάγωσε τις κοινοτικές
χρηματοδοτήσεις προς την Τουρκία, μετά την κρίση των Ιμίων ­ κάθε προεδρία της
Ευρωπαϊκής Ενωσης που σέβεται τον ρόλο της ξεκινά με μια, ίδια, φιλοδοξία: να
άρει το αδιέξοδο στις ευρωτουρκικές σχέσεις.

ΜΕΧΡΙ ΣΤΙΓΜΗΣ όμως η αποτυχία τους υπήρξε επίσης κοινή ­ μετά την απόφαση του
Λουξεμβούργου μάλιστα οι σχέσεις Άγκυρας – Βρυξελλών πήραν ακόμη χειρότερο δρόμο.

Η αυστριακή προεδρία δεν αποτελεί εξαίρεση ­ φροντίζει απλώς, μετά τα παθήματα
των προκατόχων της (περιλαμβανομένης της Βρετανίας) να μη διατυμπανίζει τις
φιλοδοξίες της. Το βέβαιο πάντως είναι ότι, αρχής γενησομένης στο άτυπο
Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών, που θα γίνει στο Σάλτσμπουργκ στις 5 και 6
Σεπτεμβρίου, η Βιέννη θα επιχειρήσει να δημιουργήσει συναίνεση μεταξύ των
εταίρων στο ακανθώδες θέμα της Τουρκίας.

Φυσικά οι προσπάθειες θα εστιασθούν στο ζήτημα του ελληνικού βέτο για τις
κοινοτικές χρηματοδοτήσεις: μολονότι η Άγκυρα επιμένει επισήμως πως δεν
πρόκειται να ικανοποιηθεί με τίποτε λιγότερο από ένα προενταξιακό καθεστώς, οι
πάντες στην Ένωση πιστεύουν πως εάν άρχιζε η ροή των κονδυλίων και ο
ευρωτουρκικός διάλογος θα ήταν πολύ πιο εύκολος.

ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΠΑΓΚΑΛΟΥ

Δύο είναι τα κυρίαρχα σενάρια τα οποία θα επέτρεπαν τη χρηματοδότηση της
Τουρκίας από την Ένωση, στο πλαίσιο της «ευρωπαϊκής στρατηγικής». Το ένα
φωτογραφίστηκε στα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής του Κάρντιφ και συνίσταται
σε μια φόρμουλα ­ που επεξεργάζεται η Κομισιόν ­ η οποία θα επέτρεπε την
παράκαμψη του ελληνικού βέτο. Το σενάριο αυτό προσκρούει στην κατηγορηματική
αντίθεση του Θόδωρου Πάγκαλου, ο οποίος έφτασε μέχρι του σημείου να
κατηγορήσει Έλληνα υπάλληλο της Κομισιόν για προδοσία, επειδή κατά την άποψή
του συνέβαλε σε κάποια τέτοια κατεύθυνση.

Βέβαια, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών δεν είναι το μόνο που βλέπει με «μισό
μάτι» αυτό το σενάριο. Και ο αρμόδιος επίτροπος Χανς βαν ντεν Μπρουκ διαφωνεί
με τέτοιες ιδέες, υποστηρίζοντας ότι η Κομισιόν είναι ο θεματοφύλακας των
συνθηκών και δεν μπορεί να κάνει πολιτική εις βάρος τους.

Κάποιοι, βέβαια, στην Αθήνα ενδομύχως θεωρούν θετικό ένα τέτοιο ενδεχόμενο
«παράκαμψης» ­ θα μπορούν, λένε, έτσι να κατηγορηθούν ευθέως οι εταίροι για
φιλοτουρκισμό και ουδείς θα φέρει το «όνειδος» της άρσης του βέτο.

«ΑΞΙΟΠΡΕΠΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑ»

Στον αντίποδα αυτής της άποψης ­ την οποία ουδείς υιοθετεί επισήμως ­
βρίσκεται το δεύτερο σενάριο για την άρση του βέτο, το οποίο προβλέπει μιαν
«αξιοπρεπή συμφωνία». Ήτοι, η Αθήνα να δεχθεί την άρση του βέτο της με
αντάλλαγμα κάποιες δεσμεύσεις των «15» που να αφορούν είτε την εθνική υπόθεση
της Κύπρου είτε το Αιγαίο.

Στους υποστηρικτές αυτής της άποψης, πέρα από παράγοντες του υπουργείου
Εξωτερικών και του Μεγάρου Μαξίμου, συγκαταλέγονται επίσης και ορισμένα
κυβερνητικά στελέχη τα οποία πιστεύουν ότι, μεσούσης της προσπάθειας που
καταβάλλει η χώρα για την είσοδό της στην ΟΝΕ, δεν ωφελούν και πολύ τα ανοικτά
μέτωπα με τους εταίρους σε άλλα θέματα.

Ωστόσο, το βέτο δεν είναι το μόνο πρόβλημα που αντιμετωπίζει, λόγω Τουρκίας, η
Ελλάδα στην Ένωση. Το καυτό ζήτημα των πυραύλων S-300, όπως φαίνεται, δεν
αφήνει αδιάφορους ορισμένους εταίρους ­ αν και είναι «γενικώς αποδεκτό» ότι
στο θέμα «παίζουν οι Αμερικανοί». Και, όπως είναι φυσικό, το τελευταίο που
επιθυμεί η Αθήνα είναι διεύρυνση των πιέσεων εντός της Ένωσης. Κυρίως διότι,
παρά τις αγαθές προθέσεις της αυστριακής προεδρίας για έναρξη των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων με την Κύπρο με τα ίδια δεδομένα που ισχύουν για τις άλλες
χώρες της διεύρυνσης, κάποιοι (όπως, για παράδειγμα, το Παρίσι) δεν έχουν
παραιτηθεί των απειλών για μπλοκάρισμα της έναρξης, εάν η Αθήνα δεν επιδείξει
πιο «ευέλικτη» στάση έναντι της Άγκυρας.

ΦΟΡΜΟΥΛΑ

Την ίδια στιγμή ορισμένοι ευρωπαϊκοί κύκλοι επιδιώκουν ακόμη την αλλοίωση της
απόφασης του Λουξεμβούργου, έτσι ώστε να μπορεί να συμπεριληφθεί και η Τουρκία
στις προς διεύρυνση χώρες. Προσφάτως μάλιστα ο «Εκόνομιστ» παρουσίασε και
συγκεκριμένη νομική φόρμουλα με την οποία θα μπορούσε αυτό να γίνει.

Η Βιέννη πάντως έχει δείξει πως θέλει να ακολουθήσει την «πεπατημένη» ­ θα
επιχειρήσει ένα συμβούλιο σύνδεσης με την Τουρκία, θα μελετήσει τις ιδέες της
Κομισιόν, θα διαβουλευθεί με την Αθήνα και την Άγκυρα, αλλά και τους ισχυρούς
εταίρους. Και εάν δεν βρεθεί λύση στο μεταξύ, στη σύνοδο κορυφής της Βιέννης,
τον Δεκέμβριο, ο Κώστας Σημίτης θα ακούσει για πολλοστή φορά τους 14 εταίρους
να του λένε πως «πρέπει να δώσει τα λεφτά»…